ጉዕሽ ወዲ ኣንከረ

እንተዘይንፅሕፍ ክንደይ ደስ ምበሎም። እንተዘይንዛረብ’ውን ደስ ምበሎም። እታ ዘላ ከምዘላ ክትቅፅል ደስ ይብላቶም። ዘረባን ፅሑፍን ከም ጦር ዝፈርሑ ሰበስልጣን ተፈጢሮም። እንተተዛሪብናን አንተፅሒፍናን፤ ነታ መጎድእ  ቁስሊ ዝኾነት ሰልጣኖም  ግራጭ ከምእንሰደላ ስለዝፈርሑ፤ ሰብ ስቕ ንኽብል ዝሃቡ ሂቦም ይጥብርዎ።  ዘመነ ዕዝምዝም፤ ዘመነ ድንዛዘ፤ ዘመነ ኣፍ ኣፍ ልጓም ክምስርቱ ዘይፈንቀልዎ ጉዕር የለን። ንሕና ግን ሰብ ደቂ ሰብ ኢና’ሞ ከይፀሓፍናን ከይተዛረብናን ክንድቅስ  ዘበት ኣይንኽእልን። ሓደ ክስጉም ብርኩ ሒዙ  እቲ ሓደ  ድማ ክቕይድ ምራን ቀደም ሒዙ ኣብ ቀራና መንገዲ ዝተፋጠጡሉ ዘመን።  መን ከምዝስዕር ጊዜ ሓያል ዳይና ክፈርድ እዩ። ስለዚ  ክንፅሕፍ ኢና።  

Front 36 1

 

እቲ ቀደም ከም ሎሚ ከይኮነ  እዛ  ደገለ ብዝተባህለ ፃህያይ ዝተደፍነት ዝተጨውየት ህወሓት ዕድለኛ እናሃለወት እሕሕ እንተበለት ምሉእ ትግራይ ተስምዕ፤ ሕንጥሸ እንተበለት ምሉእ ዓዲ ተናዑ ነበረት። ጉባኤ ኣካይዳ እንተተባሂሉ ሓፋሽ ኣብዘዘለዎ ደው ኢሉ ብመንፈስ ኣብ አዳራሽ ምስኣ ይርከብ። መን ታይ በለ ክሰምዕ ብኣፃብፅቱ ደው ይብል።  ውሳነታታ ክሰምዕ ይህንጦ። እዙይ ታሪኽ ኣይኮነን። ክሳብ መበል 12 ጉባኤ ቀፂሉ። መበል 12  ጉባኤ እንትሳለጥ ሎሚስ በቃ  መገጣጥም ለውጢ ክገብርዋ እዮም  ከምኣ ኢሎም ክቕፅሉ ከምዘይኽእሉ መቸም “ለባማት” እዮም’ሞ  ኣይገብርዋን ኢሉ ሓፋሽ ትንፋሱ ክሳብ ዝውተፍ፤ ልቡ ካብ ደረቱ  ዘሊላ ክትወፅእ ክሳብ ትብል ሰማይ ደጊፉ ኣብ ኣዳራሽ ብመንፈስ ምስኦም ቀንዩ። ኣብ መበል 12 ጉባኤ ግን ሓደ በዓል ኣንከረ ቀሺ 40 ደቓይቕ፤ ደርሆ ሼጥና ፍትሒ ንዕድግ ኣለና። ንእንኮ ፍትሒ ተቓሊስና፤ ንሳ ስኢንናያ። ዝተጋደለ ተቐቢሩ፤ ኣብ ሃምበሃምቦ ተፀጊዑ ዘመነ ምግዳል ዘሕለፋ ተበላፂ  ጊዜ ወፂኣትሉ፤ ዝተቓለስናሎም ዕላማታት ንዕዳጋ ወሪዶም ዓይንና እናረአየ ተሸይጦም፤ ስድራ  ስውኣት ግልፅ ኢሉ ዝርእዮም ተሳኢኑ  ኣብ መረበቶም ኣይርእዩ ኣይሰምዑ  ገርንዮም ተሪፎም ወዘተ ኢሎም ተባሂሉ። ካብኡ ሓሊፉ  ምንም የለን። ወይከ። ኣመል ሓለፍቲ ሎምዘበን ዝፈልጥ ሓፋሽ እዞም ከምዚ ዝበሉ ቀሺ ነዊሕ ተዝታ ኣይክህልዎምን ኢሉ ፈሪሑ። ዝተዛረበ ዘይፍተወሉ ዓዲ ኣቲና፤ ሓቂ ከም መሸንቁቖ ዝፈርሑ ገዛእቲ ርኢና፤ ብቂምን ሕርቅምቅምን እምበር ብፖለቲካ ዘይመርሑ፤ ፈራሓት፤ ዝብፅብፁ’ምበር ሕንፃፅ ዘይሕንፅፁ፤ ዝዛረቡ ‘ምበር ዘይሰምዑ ዘየንብቡ መራሕቲ ንመርኣይ በቒዕና።  ምቕናይ እዙይ’ውን ንምርኣይ!

እዚ ኹሉ ተዘሪቡ እንተብቅዕ  ሎሚስ መስምዒ እዝኖም ተኸፊታ ክትከውን እያ ተባሂሉ ወዮ እቲ ተስፋ ዘይቀበፀ ሓፋሽ ተፀብዩ። ግን ምንም። ተፀበ እንተተባህለ፤ ዓሚ ሓጋይ ዙርያ መለሽ ትግራይ ዘካተተ ዋዕላ “ሰናይ ምሕደራ” ተፀዊዑ። እዙይ እቶም ዓብይ ባዕሎም እቶም ርእሰ ምመሕዳር ክመርሕዎ እዮም ምስተባህለ፤ እቲ ለውጢ ከይመፀ አይህርሰን ዝበለ ሓፋሽ ሕዚውን መንፈሱ አኻኺቡ  ኣብ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ሰሙን መመላእታ ምስቶም እኩባት ተኣኪቡ። ካብዚ ዋዕላ ክንዲ ፍረ ኣድሪ ቁምነገር ክትነጥር ኣብ ርእሲ ዘይምኽኣላ፤ ኮር ተገምጠል፤ ቀሪብኩም ኣመሓድሩና ንዝበለ

  ህዝቢ እምባሰነይቲ፤ “ናፉቒ ስርዓት ደርጊ” ተባሂሉ ብሓደ ተራ  ‘ዘበን ኣመጣሽ’  ተዘሊፉ። እዚ ወዲ ኣይተረደኦን እምበር ሰብ አኮ ዝሓሸ ነገር እዩ ዝናፍቐ። ስለዚ  ደርጊ ናፊቕኩም እንተይሉ ኣነ ካብ ደርጊ እገድድ እየ እኮ እዩ ዝብል ዘሎ ክብል ሰብ ኣባጭይሉ።  ግን ኣይርድኦን። ነቲ ወላዲ ውድብ ህወሓት (እታ ናይማን ህወሓት) ዝኾነ ህዝቢ እምባሰነይቲ፤ ብኸዳዕን ነውሪ ዝሕርሙ ናይ ሎሚ ሓዱሽ ቡቕሊ  ኣፅሪፎምዎ። ብሓፂሩ ንህዝቢ እምባሰነይቲ ኣርዑት ደጋል ፖለቲካ ፀቒጦም ማእገሩ ክስበር ገይሮሞ (ይስበር ዶኳ ኮይኑ ዋ)።   ህዝቢ ዓገብ አንተበለ መስምዒት እዘኒ ተለዅኻ። ኣብታ ኮንፈረንስ ብዙሕ ጨብረቐረቕ ነይሩ፤  ካብዚኣ እትዓቢ ካልእ ዘረባ ግን ኣይነበረትን። ተወዲኣ። ሓፋሽ ከመይ ከመይ እዩ እዚ ነገር ክብል ሕዚውን ተዛሪቡ።  ቅንጭ ኣይበሎምን። ሓፋሽ እናቐበፆም ይኸይድ ምህላዉ ግን ኣይተረደኦምን።

ቀፂሉ፤ ምልእቲ ሃገር ኣብ ጓህሪ  ክትስኽተት መቑሎ ክተርስን ጀሚራ። ሽዑ ኢህወደግ ዓሚቕ ተሃድሶ ፀዊዔ ኣለኹ በለ። ኣብዛ ብ15 ደቓይቕ እትለዋወጥ ዓለም፤ ናይ 15 ዓመት እጃል ርስሓት ኣለኒ ምባሉ ንኣዳም ገረሞ። ቅድሚ 15 ዓመት አኮ በቲ  ብፁእ ወቅዱስ ዝበልዎ ሰብ እዮም ይምርሑ ነይሮም።    ንኣርብዓ ዓመት  ዝቕልብ ምህርቲ ፖለቲካ ዓፂዱ ኾልሲሱ ገዲፉልና ከይዱ እውን ይብሉ ነይሮም። ሕዚ ሱር ፀገምና 15 ዓመት ተፋሒሩ እዩ ዝርከብ ኢሎም ነቲ ትማሊ ዘወደስዎ ሰብ ክንቲት አትረፍዎ። ቀደሙ እታ ብኽያቶም ንብዓት ሓርገፅ፤ እታ ሓሳዊ መሲህ ልሳኖም መሸመቲት ጊዜ’ምበር  ን40 ዓመት ዝብሃል ስንቂ እኳ የለን ክብል ሓፋሽ ነጊርዎም ነይሩ እዩ። ናብቲ ሓፋሽ ዝበሎም ሕዚ ሰተት ክብሉ ኣትዮም። ንሶም ታይ ግዳዮም! ንሓሙሽተ ደቓይቕ ትካላኸለልና እያ ዝበልዋ በትሪ ከየልዓልዋ ኣይሓልፉን።   

ድሕሪ ውሱናት መዓልቲ ናይ 15 ዓመት ርሰሓትና ካብ ዘባንና ተራጊፉ ኢሎምና። ድሕሪኡ ዓዲ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ማዕበል መግለፅታት ኣናዊፆማ። ዓሚቕ፤ ረቂቕ፤ ሰፊሕ፤ ገፊሕ፤ ግዜ ከምዘየለ ዘገናዘበ፤ ዙርያ መለሽ፤ ወዘተ ተሃድሶ ጌርና። ኩሉ ሓሕሳብ ተዓጢቓ፤ ብዓይኒ ስንዲድየ ብዓይኒ መርፍእ  ሓሊፍና፤ ደጊም ላግፂ የለን ወዘተ ክብሉ ኩልስስቲ ቃላት ኮሚሮም። ሓሰር።  ሓፋሽ መን እንታይ ገይሩ ዝብል ቁልጭ ኣቢሎም ከርእይዎ ተፀብዩ። ንሶም ግን ንሽሙ እኳ ዋላ ሓደ ማእኸላይ ኮሚቴ ካብ ዝተረፎዖ ስልጣን ምዕይ ከይበለ  ከፅሉ ኢሎም። እዙይ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ካብ ዝቐርበልካ  ናይ ፖለቲካ ሜኑ ዝተፈልየ ተኣምር እዩ። ኣብ ዴሞክራሲያውያን ሃገራት፤ ኣብታ ዝተዋፈሩላ ዓውደ ሰራሕ ንሕልፈት ሓደ ሰብ ወይ ጥፍኣት ሓንቲ አቕሓ ተጠያቒ ዝኾነ ባዓል ስልጣን ብወለንትኡ እንትወርድ ልሙድ እዩ። ኣብዚ ግን ዓዲ ምሉእ ብጥልመትን ኮራፕሽንን ዘጠላቐየ በዓል ስልጣን ንባዕሉ ከይኣኽሎ ካልኦት ናይ ትሕቲኡ ፀፍሕታት ዝመልኡ ሰበስልጣናት እናመልመለ ሽመት እንተፅድቕ ይውዕል።  ብሓፂሩ እዞም ሰባት  በዓል ዋና እዚ ኹሉ መርገም እገለ ከይበሉ ኣፍ ኣፍ ልጓም ኢሎም። ብሓባር ነብስና ረጊምና ኣብዛ ምቅርቲ ስልጣንና ብሓደ ንፅናሕ ክብሉ ተመሓሒሎም።ምናልባሽ እዚኣ ጌጋ እያ ዝብል እንተልዩ ድማ (ሓቂ ዝሓዘ ማለተይ እየ) ይረኽባ! ሰበብ ኣስባብ ተወዲንሉ ይፅፋዕ እምበር መን ይሰምዖ? ኣዳመይ ድማ እዚኣ ፈሊጡ ኣፅቅጥ።

ስዒቡ ወዩ ዝተፈርሓ ጓህሪ ብኣርባእተ ኩርናዕ ዓዲ ተሳዊሩ። ርብዒ ዘመን ሰለይ አናበሉ ዝተሃንፁ ትካላት ብርብዒ ሰዓት ሓሞኽሽቶም ተነጊፉ። ካብ መፈጠር ዓለም ጀሚሩ ተፈላልዩ ነይሩ ዘይፈልጥ ህዝቢ ብሰንኪ ደፋራት ዓቀይቶት ሽብን ኩብን ኣትይዎ ብሳንጃን ጠበንጃን ብኣንጃን ግራንጃን ዓልካ ሓደርካ ክበሃሃል ጀሚሩ። ካራ  ዝሰሓለ ይኹን ዘጉተመ ናብ ክሳውዲ ወድነኡ ወስ በለ። እዛ ኹላ ጎንደርን ቆላ ኣርማጮሆን ኣብ ጠላዕ ቀትሪ  ዝተዓደለቶ ሓምባር ክላሽን ሒዛ “ገዳይ” በለት። ኣብ ከተማታት ሰብ  ቤንዚን እናነሰነስካ  ከም ጭራሮ ባል ባል ኣበልዎ። ሕርየት ኮይኑ ዘበን ዝተወደኣ ምፅኣት ዝበፅሓ መሰለና። እዚ ናይ ገስረጥን ጠላምን ምሕደራ ትሩፋት እምበር ህዝቢ ምስ ህዝቢ  ስለዝተፃልአ ኣይኮነን። ንስልጣን ጠላማት፤ ከዳዓትን  ብርጡጣት ዓቀይቶትን ክብሃል ዝተኸፍለ ዘይግባእ መስዋእትነት   እዩ። ነቲ ዝተኸፍለ ህልቂት  ተሓተቲ ክገብሩሉ እዮም እንተንብል ተጠሊዖም፤ “ ከም መቐፀልታ ናይቲ መስዋእትነት ሕሰብዎ” ክብሉ ኣፎም በሽብጢ፤ ዓይኖም ብጨው ሓፂቦም ለፍለፉ። ቀደም ደርጊ ምስደምሰስና ድሕሪ ሕዚ ረሃፅ እምበር ደም ኣይትኽፈልን ተባሂላ ነበረት። ሕዚ ግን ደርግ ንኽንድምስስ ካብ ዝኸፈልናዮ መስዋእቲ (ኣብ  ሻዕቢያ  ውግእ  ዝተኸፍለ ኣዳም ደሚርካ) ብኽልተ ሰለስተ ዕፅፊ ዝበዝሕ ሎሚ ንዘይበሊ ህረፍ ስልጣን ውልቀሰባት ክንጥብር  ከፊልና።

ድሕሪ’ዚ ሓንቲ ዓርቢ ንዝተረፈታ ስልጣኖም ከፃንሑ ሓንቲ ክስሕብዋ ዝተረፈቶም መፃወቲት ካርታ  ኣዋጅ እቶ እቶ  እያ ነይራ።  ስሒቦማ። በዚ ኣዋጅ ህውከት እኳ ዝግ እንተበልዎ፤ ልቢ ህዝቢ ክረኽብዎ ግን ኣይከኣሉን።  እዚ  ብሓደ ውልቀ ሰብ ዝግናሕ ዝነበረን ዝጠፈሸን  ፓርቲ ስልጣን ከይለቅቕ ጥራሕ ‘ምበር ፈላጣት ሰለዘሰለፈ ዓዲ ይመርሕ ከምዘየለ ንሱ ባዕሉ’ውን ሓፋሽ እውን ይፈልጥ። ግንከ ዝተወደበ ተካኢ ሓይሊ ካብ መጀመርይኡውን ኮነ ኢሎም  ክፍጠር  ኣይገበሩን ፀኒሖም እሞ፤ ናይ ምሕረትካን ኩነኔኻን ደገሰላም ንሕና ጥራሕ ኢና እናበሉ ዘይኽእልዎ እምኒ ስልጣን  ፀይሮም፤ ዘይንኽእሎ እምኒ ክንፀውር ንጊዚኡ ፈሪዶምልና ይርከቡ። በቃ ንሶም እቶም ውልቀ ደቂ ማይ ጠላሚት ሕድሪ ስውእ፤ ሕድሪ ኣደ ስዉእ፤ ውጉእ፤ ንዓፃዊ ዘየትረፈ ገዛ ወዘተ  ዝብሉ ነገራት ምሰ ለዓቶም  ቆርጢሞም በሊዖሞ እዮም።  

ሰብ ብኣዋጅ አቶ አቶ ኣይነስዕ ኣይጎስዕ ድሕሪ ምግባሮም፤ ዓቕሊ ፅበት ኮይንዎም ከምቲ ቡኻርያስያ ፃድቐ ክትመስል ዝዋዊዕ ትኣስር ዝብሃል፤ ናብቲ ንርብዒ ክፍለ ዘመን ረሲዖሞ ዝነበሩ ህዝቢ ከም ወራድ መርዓ ተኣኪቦምን ተዓጃጂቦምን ፈቆዶ ትግራይ ተሓምበለ ክብሉታ መሪፆም። ኣብ ቁሸታት ትግራይ ከይዶም  ካብ ቁፅረን ንላዕሊ እዙይ ክስራሕ እዩ እናተባህለ እምነ ሰረት ክወድቕ ቀንዩ።  ኣለና ኢና፤ ረአዩ’ንዶ ሓፋሽ  እኳ ይፈትወና እንዶየለን  ንምባል፤  ኣብ ዘዝኸከድዎ ወዲ ማርያም ኵሊዖው ኣብ ጎደና  ወፂኡ፤  ብፀናፅል ከበሮ፤ ብሓመሓም ብሕምቢጣ ብሁራ ሰለስተን ለጋው ሽቦን ተቐበል ተባሂሉ ኣይ ማዩ ኣይ ሰማዩ ኣብ ጥራሕ ጎልጎል ከስዕስዕዎ መሪፆም።

ምስ መናእሰይ ንፌስቡክ ዝኸውን ስእሊ እናተሰኣልካ፤ በቶም ብመዓልታዊ መቑነን  እናዓሰቡን እናቶኾቡን ከም መቓልሕ ዘንብሕዎም ሓሻኽር “ታቦት ክስርሓሉ ዝግባእ ውድብ ። ካብ ሰማይ ዝተዋህበና ውፍይ መራሒ” እናተባህለ ከበሮ ሓምሓም ክድከረሎም  ገይሮም። ሕዚ ኣብ መፋርቐ ወርሒ መጋቢት ድማ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ናይ ሽድሽተ ወርሒ ኣካይዳ ገምጋም ሒዙ ተባሂሉ። ሕዚ ኣብ ፀባብ ኣዳራሽ  በይኖም እዮም ዝእከቡ ዘለዉ።  ከምቲ ቀደም እንታይ በሉ ኢሉ ዝጭነቕ ሰብ ይትረፍ ንምንታይ ተኣኪቦም ዘግድሾ ሰብ የለን። ፅባሕ ምንም ኣይትጠራጠሩ ምፍጣሮም ውን ክርስዖም አዩ። ሎሚ ሰብ ካብ ማእከላይ ኮሚቴ ተኣኪቡ እንታይ በለ ዘጨናጭን፤ ልጅ ሚኪኤል ዝተባህለ ደራፊ ካሴት ለቒቑዶ ገና? ከጨናጭን  ዝመርፀሉ ጊዜ በፂሕና። ምኽንያቱ ተኣኪቦም ዕድሜና ከመይ ነናውሕ እዩ ኣጀንደኦም። ኣይውክሉናን።

*************************

ብኸመይ እዮም ግን  ዝተወሰኑ ወሰንቲ ነዛ ዓዲ ኩርንኩሪት ክኣስርዋን ክሳራሰሩላን ክኢሎም?

መፍትሒ ክመፅእ እንተኾይኑ ክንፀር ዘለዎ ዓንዲ ሕቶ እዚ እዩ። ገለ ፀሓፍቲ (ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋን ብጣዕሚ እናቆጨጮም ክፅሕፉን ንብዙሕ ሰብ እውን ክፀልዉን ጀሚሮም ዘለዉ ፀሓፍቲ)፤ ፀገምና ማለሊታዊ ኣረኣእያ ዝተኣጀለ ህወሓት እዩ ይብሉ። እዚ ማለሊታዊ ኣራእያ ዝተኣጀለ ህወሓት ዓለም ለኻዊ እየ እናበለ፤ ዓለም ኣይሓዘ፤ ዓዱ ኣይሓዘ፤ ክልሉ ኣይሓዘ፤ ደጀን ዝብሎ ህዝቢ ዘይብሉ ምናምን፤ ምስ ህልዉ ዕብየት ወዲ ሰብ ዘይኸይድ ኣብ ዘመነ መለስ ደው  ኢሉ ዝተረፈ፤ ሓቀኛ ክመስል ከም ቁርዲድ ምስ ቆርበት ዝተገፈፈ እዩ  ንባዕሉ ሞይቱስ ሰብ ንኽቐትል ጥራሕ ይነብር አሎ እውን ይብልዎ። እዚ ኣበሃህላ ብርግፅ ኣብ ክልሰ ሓሳባት ጥራሕ ዕንይንይ ኣብ ልዕሊ ዝፈቱ ክፋል ሕብረተሰብ ስምብራት ከዕርፍ ይኽእል እዩ። ናብ ጭቡጥ መፍትሒ ግን ቀልጢፉ ዘእትወና ኣይኮነን።

እቱይምንታይ ‘ሲ፤ ንማለሊት እናረገምካ ምስ ሕዚ ዘሎ መድረኽ ንምስጓም ስለዘይከኣል እዩ። ብርግፅ ሓደ እዋን ማለሊት እትብሃል ደቀሕድርትና( ሽኩሽኳ) ነይራ። ንሳ ከምቲ ኣቦይ ስብሓት ዝበልዋ “ ኩትሻ” ወይ ገይፂ እያ ነይራ። ንሳ ዝተወሰነ መስገደል ንኽሰግሩላ ማዕሮ ተጋዳላይ ብሽማ ክሳብ ዝምሕል ኣጋይፆም ተኾርባ ኣስጊራቶም። መድረኽ ምስተሰግረ ኣይተ መለስ ዜናዊ “ኣማውተኣ ደኣ ኣኽፊኣ እምበር ክትመውትስ ነይርዋ”  ኢሎም ብፅሒት መፅሓፍ ነበረያ ነበረ ገይሮማ። ስለዙይ ነቲ ውሱንን ዝውስንን ዘሎ ቁንጣር በላዒ መንፀፉ ከዳዕ ኣምሪርካ ምኹናን እቲ ክንሃንፆ ዝደለና ህንፃ ዝጠልቦ እምነኩርናዕ እኳ እንተኾነ፤  ከም ብላይ ርዖ ቆርቢዓ ንዝተደርበየት ማለሊት  ጠቐራ ነጊፍካ እናልዓልካ ምቑዛም ግን ኣብ ዘይፈልጠካን ዘይትፈልጦን ደብሪ ከም ምምህላል ይሕሰብ። እዚ ወለዶ ሕዚ ማለሊት ትንበር ኣይትንበር ትንፈር ኣይትንፈር  ኣይፈልጣን። ማለሊት እያ ከምዚ ገይራትካ እናበልካ ምውቃጥ ድማ ኣይዓብሰሉን።

ካልእ ንተገዳሽነቶም ኣብ እትንእደሎም ሓደሽቲ ወለዶ ፀሓፍቲ ዝረአ ጌጋ፤ ስርናይን ክርዳድን ድፋጫን ሓሰርን ፈሊኻ ዘይምርኣይ እዩ። ብመሰረቱ፤ ገድሊ ትግራይ፤ ተጋዳላይ ትግራይ፤ ስውኣትና፤  ሓወትና፤ ቃልሲ ዝተጀመረሉ ዕለት፤ ውጉኣትና ብሓፂሩ እቲ ናይ 17 ዓመታት ታሪኽ ምግዳል ምንም ዘይድፈር ክቡር እዩ፤ ብስሩ’ውን ናይ ህዝቢ ትግራይ እዩ።  ደጊም ዝግበር ቃልሲውን ተደማራይ’ምበር ካብቲ  ወርቃዊ ታሪኽ ህዝቢ ዝንከ ኣይኾንን። ካብ ታሪኽና ክንቅንስ ብስሩ ኣየጥዕመልናን። ስለዙይ ነዚ ክቡር ቃልሲ’ዚ ብምድምሳስ ዝመፅእ ተኣምር ከምዘየለ ተረጊፅካ ምእማን የድሊ።

ነቲ ቃልሲ ንዕዳጋ ኣውሪዶም ዝሸጡ ውሱናትን ወሰንትን ዓቀይቶት ክትረክብ ኢልካ  ንተራ ተጋዳላይ ኣብቲ ሕዚ ዘሎ ቁሩቁስ ተጠቃማይ ነይሩ ኢልካ ምጥቃን ዓገብ እዩ። ማስቃ እዩ። ኣቱም ሰብ ተጋዳላይ ትግራይ እኮ ህይወቱ ዝገበረሉ ዕላማ ሒደት ዕሱባት  ወሲዶም ሸይጦሞ ኢሉ ደንፅይዎ ከብዱ ቆሲሉ ልቡ ሓቢጡ እዩ ዘሎ። ካልእ ይትረፍ ብዘይካ ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ኣብ ላዕሊ ማሕተም ሒዞም ዝተኾየጡ ዓቀይቶት፤ እቲ ተራ ማእኸላይ ኮሚቴ አኳ፤ ዝገብሮ ጨኒቑዎ ኣብ ዝወዓሎ ዘይምስገን ኮይኑስ ኣብ መፈንጥራ ተቐርቂሩ ምስ ሓፋሽ ይቑዝም እዩ ዘሎ። እተፅንዑ ሰባት አንተሊኹም ረአይዎ፤ ተዓዘብዎ። እቲ ድልየቱ ከይትንፍስ ጥብሲ ሰለስተ እቶን ኮይኑ ዘሎ ማእኸላይ ፀፍሒ ዝሕልቅንኡ ሰብ እኳ ይገድድ። ብሓፋሽ ይጥበስ፤ ብሓለፍቱ ይጥበስ፤ ብሕልንኡ ይጥበስ፤ ኣይንዓቐብ ኣይንቑልቁል፤ እንትእክብዎ ይዕኾር፤ እንትነቕፍዎ ይብህርር፤ ሓፋሽ ከይርኢ ይሽቑረር። ኣይሃብካ ገዓት ዓንኳ ዓንኳ። ስለዚ ጉርድን እኽልን ፀፂና፤ ኣንተርቲርናን ቦቑፅናን እንተሰጎምና እዩ ኽሕሸና። ኣብ ፖለቲካ ዓለም ክተሰልፎ ዝግበኣካ ሓይሊ እንተነፂግካዮ፤ ምስ ተናሓናሒኻ ክስለፍ ስለዝኽእል ሃየ።

ሕዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ደኣ እንታይ እዩ ናብ ዝብል ንስገር።

1 ፈፃሚ ኣካል እጃም ንጉስ ዝሓዘሉ መድረኽ

እዙይ ብዙሓት ምሁራንን ነገር ምስተፀየቐ የለኹላን ኢሎም ተጣዒሶም ነብሶም ካብቲ ዘመንኣመጣሽ ዓቀይታይ ዘግለሉን ነባራት ተጋደልተን  ብተደጋጋሚ ዝበልዎ እዩ። ኣብ ሃገርና  እቲ ፈፃሚ ኣካል ከም ድልየቱ ዝዕንድረሉ ባይታ ኣሎ። ብመሰረቱ ኣብ ዘበነ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝነበረ ህዝባውነት ምስቲ ዝተቐየረ መድረኽ ሱር መሰደሩ ከምዝጠፍአ ግልፂ እዩ። ህዝባውነት እንተጠፊኡ ንኹላ ብማዕረ እትዳኒ ፍጥጥ ዝበለት ኣብ ምሕረት ውልቀ ሰባት ዘይትኣቱ  ሕጊ ክትነግስ ምተገበአ። እዙይ ግን ክኸውን ኣይከኣለን።  ብናይ ቀደም ፖለቲካ እናተመፃደቑ ህዝባውነቶም ግን ሓጢጦም ዝደርበዩ ተበለፅቲ ኣብቲ ፈፃሚት ኣካል ብሒቶም። ንሶም ምስ እንተላም ሃፍቶም ብገርህና ዛሂሮም ሂባቶም ካብ ኢድና ኣምሊጦም ናብታ ሰረገላ ስለዝደየቡ፤ ኣላታን የብላን እምበኦም ክሕልዉ ስለዝግደዱ፤ ወይ ብንፁር ሕጊ ወይ ብንፁር ፖለቲካ ክመርሑና እዮም ኢልካ ኣይሕሰብን። ተጋግዮም ክንገብር ኢና እንተበሉኳ  ዝደየብዎ ሰቐላ ስለዘይፈቐደሎም ኣይገብረወዋን። ንሶም ካብተን ክልተ መሳርሕታት መግዛእቲ ዝደለይዋ ካርታ ኣብ ዝደለይዋ መዓልቲ እናሰሓቡ ምንባር ጥራሕ።

ህዝቢ ከም ገለ ኢሉ “ዝኹሉ ተጋዲለ ክብደልን ክርሳዕን ኣይምተገበአንን” እንተይሉ፤  ኣብታ ክፍፍል በጀት ንዝተጋደለ እትብል ሜኑ (ዝርዝር መዐቀኒ) ስለዘየለ ምንም ኣይንገብረካን፤ ብስሩውን ዘመነ ቃልሲ ተወዲኡ እኮ እዩ፤ ዝተዓፅወ ሰነድ ኣይትገንፅሉ ብምባል  ሕግን ሕግን ጥራሕ ከምዝኽተሉ ነጊሮም ይድህልዎ።  ዘመነ ምግዳል ተዓፅዩ እዩ’ሞ  ስልጣን ነቲ ካባኹም ዝበልፅ ሓዱሽ ወለዶ ኣረክቡ እንተተባህሉ ድማ፤  ተኳሽሕና፤ መስገደል ሰጊርና ዘምፃእናያ ሃገር ዓይንና እናረአየ “ሒዙ ንዘየፅንዕ ልሕሉሕ ወለዶ ኣይንህብን” እናበሉ ብምግዳል ክንየቱ ጥራሕ ዘይኮነስ ንደቆም ከቆናፅቡን ክፅየፋን ይርከቡ።  ለካቲት 11 መፀት፤  ዝጠቀረ ፋይል እናልዓሉ ነቲ የዋህ ህዝቢ ትግራይ ከብክይዎ ይውዕሉ። የዋህ ህዝቢ ትግራይ ክሓዝነሎም ፤ ኣንጀቱ ሰፍ ሰፍ ክብለሎም ቅድሜኹም ስጥሕ እዞም ደቅና ኢሉ ፈፈው ክብለሎም  ህር ዲግ ክብሉ ይቕንዩ። ስለዚ ንኽልቲኡ እናጣቆሱ እዮም ዝነብሩ ዘለዉ።  

እዙይ ንኽገብሩ ድማ፤ ትንዕ ኢሎም ዘባህርርዎም  ሹመኛታት ኣብ ርእሴና ይተኸሉ።  ብመሰረቱ ሽመት መንግስቲ ዝውሃብ ከመይ ድዩ? ኣብዛ ጊዜ ናብ ሓንቲ ኣብ ዝኣከባ ዓለም ሕልፊ ትርፊ ተሞክሮ ንርኢ ኣለና። እቲ ፈፃሚ ኣካል ንሽመት ዘቕርቦም ሰባት ዳርጋ ኣብ ኳኹቶ ደው ከምዝበሉ ብተወከምልቲ ህዝብን ክኢላታትን ይምርመሩ፤ ይጉርጎሩ ይንገፉ እዮም። ዋላ ብኣባላት ፓርቶም እውን ብወረጦ ይግምገሙ። ዝዋር መንገፍ እንተልይዎም ዝወሰደ ጊዜ ክወስድ እንተዘይኮይኑ እንተይተለቕለቑ ናብ ስልጣን ወንዘር የለን።

ኣብዚ ግን ርእሰ ምመሕዳር ኣቶ ኣባይ  ሽመት ከፅድቑ ዝህልዎም ፈተና ጉዳይ ኣበል ጥራሕ እያ። በጀቶም ይርእዩ፤ ኣበል ዝኽፈል ወኪል ይመፅእ፤ ኣቶ ኣባይ ሽመት የንብቡ፤ አእዳው ሽግ ይመስል፤ ታሪኽ ኣብኡ ይውዳእ። ብኸምዚ ዝተሸመ ሹመኛ፤ ጉምብሕ ጥልዕ ክብል   ሕቑኡ ክብተኽ እንተዘይኮይኑ፤ ተጠውዮን ተመጣጢሩን ዘርክቦ ዝለዓለ ሓላፊ የለ፤ ዝደፍሮ ሓላፊ የለ፤ ካብ ምልእኣኽ ሓሊፉ ባዕሉ ዝውሰኖ ጉዳይ የለ፤ ኣብ ሰማይ ዘሎ ደበና። ምኽንያቱ ኣመፃፅእኡ ስለዝፈልጣ ኣወራርድኡውን ምፍላጥ ኣይትኣብዮን። ስለዚ ንባዕሉ ኣይኮነ ንህዝቢ ኣይኮነ ኣጎላጉል ማለት ናይ ሎምዘበን ሓላፊ ቢሮ ኣባል ካቢኔ እዩ።

ብሓፂሩ ፈፃሚ ኣካል ዝብሃል መሓውር፤ እጃም ንግስና ሒዙ ኣይኽሰስ ኣይውቀስ ዝኾነሉ ዘበን በፂሕና። ገንዘብ ዘሎ ኣብኡ እዩ። ጊባቦ ጣይታ ኣብ ኢዱ እዩ።  ከጥምን ከብልዕን ዝኽእል ንሱ አዩ። ፍርዲ ዘሎ ኣብኡ እዩ። ዝሰቅል ዘውርድ ንሱ እዩ። ካብ ተወከልቲ ህዝቢ ሕቶ ዘይቐርበሉ፤ እንተቐሪቡሉ ድማ ሓንሳብ በትሪ ምግዳል ሓንሳብ በትሪ  ሕጊ እናልዐለ ዝቕሽምድ ንሱ እዩ።  

እቲ ዝገርም እቲ ብሃገር ደረጃ ዘለና ብፅሒት ከምዘሎ ኮይኑ ኣብ  ትግራይ ድማ ኩሉ ነገር ዝገደደ እዩ። ንፈፃሚ ኣካል መንግስቲ ትግራይ ብሒም ኢሉ ክዛረቦ ናፃ ሕጊ ተርጓሚስ ይትረፍ፤ እንትስቀልን እንትወርድን ፍቓዱ ዝሕተት ውን ኣሎ ክትብል  ንጋዶ እዩ።  ንኣብነት ኣብዚ ምፍላም ዓመት ዓዲያ ገበረት  ተባሂሉ ኣብ ዝተኻየደ ውረድ ደይብ ስልጣን፤ ፕረዚደንት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝነበራ ወገን እንትወርዳ ክሳብ ኣዳራሽ ዝኣትዋ ክወርዳ ምኳነን ኣይተነግረንን። ከምዚ ዝበለ ቀይድን ውልቀ ዋንነትን ኣብ ዝነገሰሉ መድረኽ፤ ብኸመይ ኢና ብዛዕባ ናፃ ኣብያተ ፍርዲ ክንሓስብ ዝሕሰብ። ዘይኸውን ነገር።

2 ወፍሪ ምልማስ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ

ኮራፕሽን ዝብል ቋንቋ እንትሰምዑ፤ ስርቂ ገንዘብ ዝብል ሓሳብ ናብ ርእሶም ቀልጢፉ ዝመፅእ ብዙሓት እዮም። ብርግፅ ኮራፕሽን ብዙሕ እንድዩ ዓይነቱ ስርቂ ገንዘብ ካብኣቶም ሓደ እዩ። እቲ ዝለዓለ ኮራፕሽን ግን ሰብ ብድውሉ ምልማስ እዩ። ሰብ ምድስካልን ምግላልን እዩ። ኣውራ ሃብቲ ዓዲ ሰብ እዩ።  ኣብ ልዕሊ ኣውራ ሃብቲ ዓዲ ዝዘምት ድማ ኣውራ ፀላኢ ሃገርን ህዝብን እዩ። ናይ ኮራፕሽን ጥበብ ዝጅመር ሰብ ብምግላል እዩ። ሰብ ኣግሊልካ ኣስፊሕኻ ክትጎምም ካብ ምድላይ እዩ። ሰብ ክተግልል እንተለኻ ነቲ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዓዲ ምሉእ ተድስክል ኣለኻ ማለት እዩ። ስለዚ ናይ ኮራፕሽን መጀመርያን መወዳእታን ፈላጥ ሰብ ምግላል እዩ።  

እዙይ ድማ ሕዚ ዘለዉ ውሱናት ከድዓት ኣንዳዕዲዖም ዝተማህርሉን ዝተመረቑሉን እዩ። ብመሰረቱ ኣብ ታሪኽ መራሕቲ ህወሓት ፈላጥ ሰብ፤ ክኢላ ሰብ፤ ሰብ ዝፈትዎ ንሱ’ውን ህዝቢ ዝፈቱ ሰብ ከምዘይኸውን ተኸታቲልካ ምልማስ ምድስካል ንነዊሕ እዋን ክስርሓሉ ዝመፀ ባህሊ እዩ። ቀደም ጀሚሮምዎ፤ ብዝለዓለ መልክዑ ግና ብ1985 ዓም ናብ ሚኢቲ ሽሕ ዝፅጋዕ ተጋዳላይ ሓጢጦም እንትድረብዩ ብዝግባእ ዘረጋገፅዎ እዩ። ብ1992 ዓም ተገማሚዖም ዝተኸራተሙ እውን፤ ኣፈላላይ ርእዮተ ዓለም ስለዝነበሮም ዘይኮነስ ብበለፅኩኻ በለፅካኒ ሕስዲ ዓይኖም ስለዝተጎልበበ እዩ።

ኣመል ምስ መግነዝ ስለዝኾነ ሕዚ’ውን ንሳ ኣላ። ክምብርከኽ ዘይደሊ ክኢላ ሕዚ ኣብ ትግራይ፤ ኩላ ነብሱ ዕሾኽ እያ።  ከፍ ዝብለላ ቦታ የብሉን ካበይ ከመፅእ። ክሓትትን ክሓስብን ዝኽእል ሰብ ሽማሽም እናተዋህቦ ኣብ ማንም ድርኩኺት እግሩ ወስ ኣየብልን።  ነቶም ውሱናት መራሕቲ፤ መን እዩ ፀላኢኹም? በልዎም፤ ዓርሰ እምነት ዘለዎ ዝተማህረ ሰብ እዩ ንኽብልኹም ፃት ኣይወስዱን። ሓዱሽ ሓሳብ የብህርሮም። ሓደ ሓደ ጊዜስ ካብ ሕሱም ምብህራሮም ዝተላዕለ፤ ምሁርን ትካል ላዕለዋይ ትምህርትን ክፈላልዩ እውን ክፅግመሎም ትረኽቦም። ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ናይ ርእዮተ ዓለም ኢሎም (ብግብሪ ግን  ፀብፃብ እምበር ጨና ርእዮተ ዓለም ዘይተንከፋ) ዝሓተምዋ ወይን መፅሄት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንዝሓቆፎ ህዝቢ  ምስ ፀላእቲ ዝወገነ ምኳኑ፤ ኣብ ከተማ ምስ ዝተደናገረ ህዝቢ ዝገደደ ደንገርገር ከእቱ ላሕ ዝብሉ ሰባት ሓዚሉ ዝረሩ እዩ ክብል ሓጥያት የሽክሞ። ፀላእቲ ንምፍራይ ውዒሎም ዝሓድሩላ ፀሓፍትን ኣባላትን ዘፍረየት ውደብ ማለት፤ ንሳ እታ ሕዚ ብውሱናት ዓቀይቶት እትምራሕ ህወሓት እያ። በቢዓመቱ ያሒት ፀላኢ እናዘርኡ ዝውዕሉ ካድረታት ማለት ካድረታት እታ ዝተጨውየት ህወሓት እዮም።  ናብ ትግራይ ቅድሚ ዝኣገረ ብ86 ዓም 3000 ምሁራን ካብ ውሽጥን ግዳምነ መፂኦም ነይሮም። ቁሩብ ኣይፀንሑን ራራኣ ምስርአዩ ንግፍ ኢሎም ከይዶም። ድሕሪኦም ዝተማህረን ዝሰልጠነን ክኢላ ውን ዓኾር እናደርበየ ይሃድም ኣሎ። ትግራይ፤ ንውሑዳት ፖለቲካ መቧኳዕቲ ተኸሊላ ዝተቐመጠት ደሴት ክገብርዋ እዮም ላሕ  ፈፈው ዝብሉ ዘለዉ። 

ሕዚ ኣብ ትግራይ ኣብ ቦትኡ ካብ ዝተሰለፈ ኣብዘይቦትኡ ዝተወከፈ ይበዝሕ። ኣብ ኮሙኒኬሽን ክኢላ ኮንስትራክሽንን ሕሳብ ሹምን  ትረክብ። ፔዳጎጂ ዘፅንዐ መምህር ኣብ እቶት ግብሪ ትረኽቦ። ሄሪቴጅ ዘፅንዐ ሰብ ኣብ መዘጋጃ ቤት ገማቲ ግብሪ ኮይኑ ትረኽቦ። በቃ ግርምቢጥ ማይ ንዓቐብ ኮይኑና ኣሎ። ሕዚ ሰብ ነናብ ሞይኡ ይመለስ አንተዝብሃል እዛ ዓዲ ዕግርግር ክኣትዋ ነይሩ። ኣብዘይቦትኡ ተረፊጡ ዘይግብኦ ገንዘብ ዝግሕጥ ገባቲ፤ ስቓይ ህዝቢ ኣይንታዩን። እታ ዘላ ከም ዘላ ክትቅፅል ይምህለል። ካብዚ ዝተበገሰ ድማ፤ ኣብ ትግራይ ክሳብ ሕዚ  ህዝቢ ባዕሉ ዘልምዖ ነገር ይበዝሕ። በጀት ዝደፍኦ ‘ምበር  ተወፋይነትን ምህዞን ዘመዝገቦ  ልምዓት’ውን የለን። እተን ዝመፃ ልምዓት’ውን፤ ካብተን ዝተቐራመትወን በጀት ዝተርፋ እየን። ህዝቢ ግን ጨኒቕዎ እዩ ዘሎ።

3 ጠቐነ፤ መፀለምታን ምክፍፋል ህዝብን

ህወሓት ሳላ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ታሪኻ ብዙሓት ተኣምራዊ ዓወታት እናሓፈሰት ምመፅኣ ኣይከሓድን።   ብዛዕባ ፖለቲዊ ባህሪኣ እንተወሲድና ግና ካብ መፈጠራ ክልተ ከረጢት ሒዛ እያ እትጓዓዝ። ሓደ ፈታዊ እተእትወሉ እዩ፤ እቲ ካልኣይ ድማ ካብ ፈታዊ ሸተት ዝበለ ኩሉ ብጅምላ ጠሚራ ኣብ ደንበ ፀላኢ እትኽይጠሉ እዩ። ኣብ ቅድሚ ህወሓት ሓደ ሰብ ወይ ፈታዊ ወይ ፀላኢ ጥራሕ እዩ። if you are not with us, you are against us. ኣብ ቅድሚ ህወሓት ቀይሕ ዘይብሉ መስመር፤ መስመር ኣይኮነን።

እዚ  ርዅስ ውቃበ’ዚ መድረኽ ተለዊጡ ሃገር ሒዛ ምስ ዓለም ርክብ ኣብ ዝጀመረትሉ’ውን  ስለዘይገደፉ ምስ እንቅዓ ሓይልታት ኣናቑትዋ እዩ። እተፍርዮም ኣባላት ከም ዕቡድ ከልቢ እናሓለፉ ሰብ ዝናኸሱ እዮም። ካብ ህወሓት ወፃኢ ዝኾነ ቀለም ሒዙ ንዝመፀ ሓይሊ “ሕንጉጓይ መፀካ” ክብሉ ካድረታታ ካብ ኣብ ልምዓት ኣብ ፀርፊ ዘሕልፍዎ ጊዜ ይበዝሕ። ህዝቢ ባዕሉ ክውስን እኳ ኣይትገብርን። ህዝቢ ካብ ካድረታት ህወሓት ከምዝልብም እናፈለጡ፤  ኣእምሮን ኣዛውሮን ዘይብሉ ብአኦም ዝግናሕ ውሕጅ ይመስሎም-  ወይዞም መሳኪን  ዓቀይቶት።

ድምርምር ኣቢልካ እንተርአ ሕዚ ነታ ህዝቢ ዝኸሓደት ህወሓት ዝመርሑ ዘለዉ ቁንጣር ዓቀይቶት፤ ዓትዒቶሞ ዘለዉ ዕድመ ስልጣን ናይ ምንዋሕ ስትራቴጂ፤ ጠቐነ መፀለምታን ምክፍፋል ህዝብን እዩ። ንሶም ካብ መጀመርይኡ ናይ ኣተሓሳስባ ንድየትን ድውየትን እንተገጠመና፤  እንኮ ዋሕስና ገንዘብ እዩ ኢሎም ስለዝሸቀጡ፤ ….. ሎሚ ካብ መንግስቲ ንላዕሊ ዘይተኣደነ ንዋይ ኣጥርዮም እዮም። እዚ ገንዘብ እዚ ድማ፤ መትከል ኣብ ዝጠለሙሉ፤ ምፍልሳፍ ኣብ ዘብቅዑሉ፤ ፅሑፍ ኣብ ዝሓርበቶም፤ እዝኖም ኣብ ዝተሸጎረሉ፤ ዘረባ ኣብ ዝወድኡሉ ወዘተ ኣብ ኣጋ እርጋኖም መጠወሪ ኮይኑ ተዋሒስዎም ኣሎ። ሕዚ ሓንቲ ብጣዕሚ ዝመልክዋ ሜላ ብለቆታ ገንዘብ እናፍሰስካ ሽሞም ንዝኹሕል ዕሱብ ምድጋፍ እዩ። ወገን ኣብ ርእሲ ወገን ዘሚቱ ነንርእሱ ክናቆት ምግባር እያ። ህዝቢ ብዛዕባ መንግስትን ስርዓትን ከይሓስብ ኣጀንዳ ጠውየን ኣብ ስዕስዒት ዘውዕለኦ ሚድያታት ምጭጫሕ እያ። እቲ መንእሰይ ካብ ሓንቲ ሰሙን ንላዕሊ ኣብ ዘይተዛርብ ጠርቋሽ ኣጀንዳ ሸኾርተት ክብል ምግባር እያ።

ድሕሪ አዚ ኩሉ ውዲት ትመኒቶም ክሰምረሎም ዝቐረበ ይመስል። ብፍላይ እቲ መንእሰይ፤ ኣርሴናል የ ቸልሲ የማንስተር ዶ መንዶ ኾን ክበል፤ እገለ ደራፊ ከምዚ በለ፤ እገለ ጎያይ ከምዚ ተሸንጠረ፤ እገለ ገዝኡ ዓፅዮምሉ፤ እገለ ንኣባይ ግድብ  ታዕሪፉ ኣየዋፀአን ወዘተ እናበለ ብኸልተ ገፅ እናተመናጨተ ይውዕል ኣሎ። ሕዚ መዓት ደቂበይዛእኖን ደቂ መፅብዓን ዝመስሉ ዕሱባት ፈጢሮም ኣለዉ። ሽም ውድብ  ጥራሕ ይለዓል (ብፅቡቕ ድዩ ብሕማቕ ከየገናዘቡ) ዘጉርዑ ሓሳዊ መሲሃን ተፈጢሮም። ብኸዳዓት ዝእመኑ  ግን ጥራዝ ነጠቕ ዝፍልጠቶም ብርዑናት ተጨጪሖም። ሕዚ እዞም ሓሰውቲ መሲሃን እዮም ሕሹኽ መባህልቶም። ባዕሎም ክፅሕፉ ወይ ንዝተፃሕፈ ክምክቱ ውን ኣይኽእሉን። ከንብቡን ኣንብቡልና ክብሉን እውን ኣይኽእሉን። ብዛዕበኦም ዝተፃሕፈ እንተሃለወ’ኳ፤ በቶም ዕሱባት ተራቢሑ እዩ ዝቐርበሎም። 

ዝኾነት ጣሕሸም እንተይላ ከማኽሩ ከካብ ዘለዉዎ ድልየቶም ተኸፊልዎም ብፅሑልና ይበሃሉ። ንህዝብን ነቲ ምሁርን ዝተሃርሃረ ደገሰላም ቤተመንግስቲ ንዐኦም ወትሩ ርህው እዩ። ዓበይቲ ትካላት ትምህርቲ ከይተረፋ መውለኦም እናተባህለ ኣብ ዘመረፅዎ ሆቴል አናደቀሱ ገንዘብ ህወሓት ሸምጢጦም ይበልዕዎ ኣለዉ። ሓፋሽ ግን ነዞም ሓፁር ታምቡኽ በዓቲ ኢሉ ዝተዓቝበ ከዳዕ፤ ነዚኦም ካብ ዝኣምንስ ሞት ምሓሾ ክብል የባጩ ኣሎ’ምበር ኣይቕበሎምን።

ብሓፂሩ ሕዚ፤ እዚኣ ናይ ኢፒዲኤ፤ ናይ ኢድዩ፤ ናይ መድሓርሓርቲ ኣራእያ አያ ዝብል ደርፊ ሕዚ ዘበን ዝሓለፎ ናይ 20 ክፍለ ዘመን ጠስጣስ ኣተሓሳስባ  እዩ። እቲ ፀጊሙ ዘሎ ኣብ 20 ክፍለዘመን ዝተረፈ መራሒ ንትግራይ ይገዝኣ ስለዘሎ እዩ። ብምኳኑ ደማ ሓዱሽ ሓሳብ ዘምፀኣ ናብታ ከረጢት ፀላኢ ሰፊሮም ከእትውዎ ይቀዳደሙ። ሓደሓዲኡ ዝብሃልን ዝግበርን ነገር  እማ ናይ ፖለቲካ ፀወታ ዘይኮነስ መርገም ይመስል። ንሶም ዘይሓሰብዎ ነገር ዝሓሰበ ሰብ እኮ እዮም ናብ ፀላኢ ዘስልፉ። ዝገርሙ ናይ ኣተሓሳስባ ድቓላታት እኮ እዮም። ንመቐለ ማይ ዘስቲ ግድብ ገረብ ግባ ይተሃነፅ ዝበለ ሰብ ንሶም ዘይሓሰብዋ እንተነይሮም እቲ ሓሳብ ዘምፀአ ሰብ ኢድዩ እዩ። ኣብ ትግራይ ስትራቴጅያውን ተወዳዳራይን  ረብሓ ዘለወን ኢንዳስትርታት ይተኸላ፤ ቱሪዝም ይዓምብብ፤ ኢልካ ዝተባረኸ ሓሳብ እንተሃብካ ተሓላቒ እየ በሃሊ ተባሂልካ ካብ ዓዲ ኣንጨብሪርካ ክትወፅእ እዩ ዝግበር። እዙይ እዩ ዘሎ ኣብ ትግራይ። ህዝቢ ከፋፊልካ፤ ነንርእሱ እናናቆትካ፤  ዘይረብሕ ኣጀንዳ እናምፃእኻ መንእሰይ ዋኒኑ ክርስዕ ምግባር፤ ሓዱሽ ሓሳብ ንዘምፀአ ሰብ ሽም እናለጠፍካ፤ ንዝውድሰካ ድማ ዘይተኣደነ ገንዘብ አናሃብካ ከም ፖለቲከኛ ዘይኮነስሰ ከም ሓንቲ ወንጫር ነገረኛ ፍጥረት ዓዲ ብቕጥኒ ሕሶትን ሕምየትን ዘራሪግካ ምግዛእ እዮም መሪፆም ዘለዉ።

4 ስልጣን ምብሓትን ዘይበሊ ህረፍን

ሓደ ፋካዩማ ዝተባህሉ ምዕራባዊ ፀሓፊ ፖለቲካን ታሪኽን፤ ብ1991 ዓምፈ መንደቕ በርሊን ፈሪሱ ጀርመን ምስተሓውሰት፤ “ ደጊም ታሪኽ ተወዲኡ” (The end of history) ክብሉ ፅሒፎም። ታሪኽ ተወዲኡ መበሊኦም ደጊም ብዘይ ሊበራል ዲሞክራሲ  ወዲ ሰብ ካልእ ዓይነት ሰርዓተ መንግስቲ ኣየምፅእን ኣብቂዑ ማለቶም ነበረ።  ቅድሚኦም አውን ማርክስ “ቅድመ ታሪኽ ተወዲኡ” The end of pre history ኢሉ ብምፅሓፍ፤ ዓለም ጠቕሊላ ናብ ስርዓት ዴስነት ክተኣቱ እያ ክብል ተንብዩ ድዩ ተንቲኑ  ነበረ። እዞም ናይ “ታሪኽ ተወዲኡ እዩ” ትንተናታት ግና  ወያ ብቕልጡፍ ዝተሓምበበት ዓለም ኩሎም ኣብ ሑፃ ዝተደረኹ ትንተናታት ምኳኖም ኣርእያትና። ኣረ ረሲዓቶም። ናይ መወዳእታ ኢሎም ዝጅመሩ chronicle  ተወዲኦም።

 ደርጊ እውን ብዘይ ኣመራርሓ መንግስቱ ኣብዮት ኣይዕወትን ይብል ነበረ። ሕዚ ደርጊ ዝውዓላ መዓልቲ ኣየውዕለኒ ተባሂሉ ይምሰለሉ ኣሎ። እወ ኩሉ ክውንነት ኣብ ዋሕዚ ታሪኽ  ወዲ ሰብ ዝፍጠር ንጣብ ማይ እምበር፤ ተወዲኡ ዝብሃል ነገር የለን።

ህወሓት’ውን ትሕመቐ ትፀብቐ ብዘየግድሽ  ትፍቶ ትፅላእ ኣብ ዋሕዚ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ሓንቲ ነጥቢ እያ። ሰለስተ ሽሕ ገፅ ዘለዎ ታሪኽ ትግራይ፤ ሓንቲ ወይ ፍርቂ ገፅ እትሕዘ እያ። እዛ ዓለም ናይ ዝሓለፈ፤ ዘሎን ዝመፅእን ወለዶ እያ። ዝመፅእ ወለዶ ኣይኮነን ዘሎ ወለዶ ንኽትትንቢ’ኳ ጋዶ እዩ። ቁንጣር መሪሕነት ህወሓት ግን ትግራይ እትብሃል ዓዲ ጠፍጢፉ ዝፈጠርዋ ክሳብ ዝመስሉ  ፈጨጭ ክብሉን ክምክሑን እንትትርኢ እምበርከ ልቢ ዶ ኣለዎም ኢልካ ትንዕቆም። ንቓላይስያ ጥምቐ ተንቆላውጣ ደኣ ይብሃለ። ነዊሕ ዓመት ዝመርሕዋን ዘልኣለማዊ መራሒና እዩ ዝተባህለሎም ኣይተ መለስኳ፤ “ ወይን ናይ መጀመርያን መወዳእታን ብሄራዊ ልሳን እያ” ኢሎም ተጠሊዖም ተዛሪቦም።  “ብዘይካ መንገዲ ህወሓት ኩሉ መንገዲ ዕንወት እዩ”  ዝብል ጭርሖውን እኮ ክሳብ ሕዚ ይፍክሩሉ ኣለዉ። ን40 ዓመት ዘምርሕ ትልሚ ገዲፉልና እዩ እውን ይብሉ። ከምዚ ዝበለ ኣራእያ ንዕቐት ጥራሕ ኣይኮነን። ወለዶ ዝተኻኻእ ምኳኑ ዘይኣምን ናይ ግንዛበ ፀገም እውን እዩ።  ክንድዚ ዝነውሕ ናይ ዕሽነትነ በለፅን እምባ፤ ኣነ ኣብዛ ዓለም ቅድሚ ሕዚ ኮነ ድሕሪ ሕዚ ይርከብ እዩ ኢለ ኣይኣምንን።

እምበኣርከስ እቶም ንህወሓት ጨውዮማ ዘለዉ ቁንጣር ተበለፅቲ ኣብዚ ዝሞተ ኣራእያ እዮም ተገቲሮም ተሪፎም ዘለዉ። ስለዚ ሚስጢር  ህረፍ ስልጣኖም ካብዚ ዝፍልፍል እዩ። ንሶም መንግስቲ ነባሪ ህዝቢ ሓላፊ ኢሎም ብግምጥልሽ ዝሓሰቡ ገታራት እዮም። ስለዙይ  ህወሓት እንተባላሸወት ባዕላ ትዕሪ፤ እንተተዓርያ ንዘልኣለም እስተ ኣለም ትቐፅል ኢሎም ስለዝኣምኑ ካብ ዘልኣለማዊ  ስልጣን ከይርዱ እዮም ዝፅዕሩ። መንግስቲ ዝቀያየር ምኳኑ እንተዝኣምኑ ንሕናውን ፅባሕ ኣብ መስመር ተነሓናሒ ወድብ ክንስለፍ ኢና’ሞ፤ ደሓር ኣብ ርእሴና ክኸውን ዘይንደልዮ በደል ኣብ ተቓወምቲ ኣይንፈፅም ዝብል ንሕስያ ምሓደሮም ነይሩ።

ብሓፂሩ እዚ  ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ በዙይ ዓመት ስልጣነይ ከብቅዕ እዩ ኢሉ ዝሓስብ ኣይኮነን። ካብኡ ዝተበገሰ “ዘልኣለማዊ” ንዝብሎ ስልጣን ከይሕደግ ምሉእ ምሉእ ዓቕሙ ፀንቂቑ ይሕሉ ኣሎ። 

5 ሚድያ ብሕቲ ምብሓትን ኣንጨብጫቢ  ወለዶ ክፈሪ ምፅዓርን

ኣብ ትግራይ ሚድያ ኣሎ እንተበልና፤ ነቲ ሚድያን ጋዜጠኝነትን ዝብል ክቡር ኣምር ትርጉሙ ስለእነስሕቶ ተመሊሱ ድንቁርና ከይኸውን ንግደፎ። ኣብ ትግራይ ሕዚ፤  ከምቲ ሓደ እዋን ኣይተ መለስ ኣንዳዕዲዖም “ዋጥነት” ዝበልዎ፤  ዋጥነት ኣሎ። ብርግፅ ኣይተ መለስ ሚድያ ትግራይ ዋጣ እዩ ዝበልዎ፤ ብ92 ዓም  ማእኸላይ ኮሚቲኦም ምእዛዝ ኣብይዎም ግምምዕ ምስበሉ፤ ምሰ ገለ “ኣንጃታት” ወጊኖም  ነይሮም ንዝበልዎም ሚድያ ውድብን መንግስትን ንምውቃዕ’ምበር፤ ነቲ ኣትኪሉ ዝደገፎም ሚድያ ኣይነበረን።

ሕዚውን እምነት እቶም ውሑዳትን ወሰንቲ ሰበ ስልጣን ንሳ እያ። ምስኣቶም ዘይወገነ ሚድያ ዋጣ እዩ። ቀደም ኣቶ ገብሩ ኣስራት ኣብ ስልጣን እናሃለዉ  ንውልቀ ሚድያ “ቆሻሻ ወረቅት” ኢሎሞ ነበሩ። ሽዑ ኣሸወሸው አንተወረድኩስ በየናይ ሚድያ ሓሳበይ ከሕልፍ እየ ኢሎም ስለዘይኣመቱ፤ ምፅራፎም ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ትግራይ ከይኣትዉ ኮነ ከይንበቡ ምእጋዶም ደስ ኢልዎም ይነብር። ምሰወረዱን ግና በተን ቆሻሻ ዝበልወን ተዛሪቦም ጥራሕ ዘይኮነስ፤ እቶም ዝተክእዎም  ብግዲኦም ቆሻሻ ዝብልዋ ህዝባዊት ጋዜጣ ባዕሎም ኣውፂኦም። ሕዚ ኣይተ ገብሩ ካብ ብጣዕሚ ዝቑጭጮም ነገር ሓደ ንሱ እዩ ዝመስለኒ።

እወ! ኣብታ ሕዚ ዝተፈንፈኑን ውሑዳትን መንበር  ዓርሲ ህወሓት ዝበሓቱ  ሰባት፤ ሎሚ ንዐኦም ዝጠቅም ዘሎ ሚድያ ፅባሕ ንዐኦም ብዝፃረር ሰብ ክትሓዝ ይኸውን እዩ ስለዘይብሉ፤ ነቲ ሚድያ ናብ ፍፁም ማይ ብሒቝን  ለቕላቒ ዋጣን ቀይሮሞ ኣለዉ። ኤፍ ኤማት ብምልአን  ብመንግስቲ ትግራይ እኳ ዘይኮነስ ብህወሓት እየን ዝምርሓ። ኣጠራቂሞም ዘምፅእዎም ሓለፍተን ሰሙን ሰሙን  ኣፍ ደገ ቢሮ ህወሓት እናኸዱ ዝሳለሙ እዮም። ብጣዕሚ ዘሕዝኑኻ ገሊኦም  ዋላ እንተወሓደ ናይ ሚድያ ሙያ  ዘለዎም እንትኸውን፤ ኣብቲ እንዳ ህወሓት  እናፀንሐ ንዘፋራርሖም  ምሰ ሚድያ ተፃዊዑ ዘይሳማዕ ተራ ካድረ ግን ተጎምቢሖምን ተጠሊዖም ጎይታይ ኢሎምዎ ይምለሱ። ንሞይኦም ክሓድሩን ከከላኸሉን ዘይተዓደሉ መሕዘንቲ።

ሓደ ዓብይ ኣብነት ጥራሕ ክገልፀልኩም። ዓሚ ሆሳእና እምባሰነይቲ ሰልፊ ክገብሩ ሚድያታት ፀዊዖም። ሽዑ ዝፀሓፍዎ ምስክራት ዓይኒ ከምዝነገሩና ንሓላፊ  ቴሌቪዥን ትግራይ  መፀዋዕታ ሒዞምሉ ይቐርቡ። ወረቐቶም ኣብ ኣፍንጨኦም ደርብዩ ይመልሶም። ድሕሪኡ እቲ ሓላፊ ኣብቲ ምስሉይ ገምጋም ተሃድሶ ያኢ ንመንታይ ከምኡ ጌርካ ተባሂሉ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝተኣከቡሉ ተሓቲቶም። ፈለማ “እቲ ሰልፊ ጌጋ ስለዝነበረ” ኢሎም። ጌጋ ምንባሩ ከይከድካን ከይረአኻን ብምንታይ ይፍለጥ፤  ዋላ ጌጋ እንተነበረ   ሪፖርተር ሰዲድካ  እቲ ከይዲ እናርአኻ ጌጋ ምንባሩ ምቅላዕ’ኸ ኣይምተኻእለ’ዶ? ዝብሉ ሕቶታት ምስ ሰዓቡ፤ “ ካብ ውድብ/ህወሓት ከይትሰደድ ተባሂለ እየ” ብምባል መጨረሽኡ ቁርፂ ተዛሪቦም።

እምበኣርከስ እዙይ እዩ እቲ ሚድያ። ኣብ ሰናይ ድልየት ቁንጣር ካድረታት ዝወደቐ እዩ። ካልእ ይትረፍ እቲ ሓፋሽ ከም ድላዩ ክዛረብ ትገብሮ’ሞ፤ ዝተንፈሰ እናምሰልካ ናብ ባዕልኻ ረብሓ ምውዓል ብዙሓት ጥበበኛታት ዝኽተልዎ ሜላ እዩ። ኣብዚ ግን እታ ደርሆ ፅሒራ እትረኽባ ሜላ’ኳ ዘይጥቀሙላ በሰሮታት እዮም።  እቲ ብውሱናት ገባቶ ተጨምዲዱ ዘሎ መንግስቲ’ውን፤ ተሳትፎ ሓፋሽ ከረጋግፅ ዘይኽእል ውልቀ መላኺ ኾይኑ ኣሎ። ሕዚ ኣብ ትግራይ ካብ ዝተገብረን ዝተዘርበን ዘይተባህለ ክነግሩና ዝውዕሉ “ጋዜጠኛታት” በዚሖም። ህዘቢ አምባ ሰነይቲ’ኮ፤ ደሓር ተገዲዶም ከዘራርብዎ ነዝከዱ መራሕቲ፤  ነዛ መሬት ክተረግፅዋ እኮ ኣይምተገበአኩምን። ዘይተስከፉ  ዘይተሓፍሩ … ኢልዎም ነይሩ። እዙይ ኣይተዘርበን። ኣብ ካልኦት ቦታታት እውን በዘይ ኣፈላላይ ታይ ክትገብሩ መፂእኹም ኢልዎም እዩ። ግን ንመንግስቲ ሕዚ ዝጥዕም ደሓር ዝመርር መልአኽቲ ምበር፤ እታ ዘላ ብደዋ እትመሓለፈሉ መንገዲ የለን።

ድምፂ ህዝቢ እናተዓፈነ፤ ብዑደትን ሽርሽርን  ሓለፍቶት ሰዓት ኣየር ይምላእ ኣሎ። ነባር ጋዜጠኛታት ትግራይ ሕጥጥ ኣቢሎም ኣራጊፎም፤ ሽጠራ እዚ መንግስቲ ዘይተረድኦምን ገሊኦም ድማ ንክርድኦም ጊዚኦም ዘይኣኸለ መናእሰይ ነቲ ሚድያ ክብሕትዎ ተገይሩ ኣሎ።  ካብዚኦም ገሊኦም ድማ፤ እቲ መንግሰቲ እንትንቀፍ ከም ዓሶ ዝደገሰቶም ዘንቀጥቅጦም ገና ዘይበሰሉን ረብሓኦም ዘየላለዩን እዮም። ብጣዕሚ እዩ ዘሕዝን። እዚ ምስቲ ወለዶ ናይ ምልማስ ወፍሪ በቶም ውሱናት መለኽቲ ንነዊሕ ዓመታት ኮነ ተባሂሉ ዝተሰርሓሉ እንትኸውን፤ ሕዚ ተሳኺዑልና ኢሎም ከበሮ ሓምሓም ዝድክርሉ ዘበን በፂሖም ኣለዉ። ብድምር ሕዚ ኣንጨብጫቢ ወለዶ ንክፍጠር ዝተገብረ ናይ ነዊሕ  ፃዕሪ ፍርኡ እናዓፅደሉ ጊዜ ኢና በፂሕና ዘለና።

ሕዚ እዚ ኩሉ ስሕተት ካበይ ነቐለ ?

ሕዚ እዚ ኩሉ ስሕተት ካበይ ነቐለ? ዝብል እሰቲ ነስተንትን። ሕዚ መንቀሊ እዚ ኩሉ ሓጥያት እንታዋይ እዩ ኣብ ዝብል መትከል ብኣረዳድኣ ዝተፋላለየ ኣካል ዘሎ ይመስል። ንቡር ድማ እዩ። ገሊኡ፤ ንልምዓት ኣብ ዝግበር ሃርኮትኮት ዝፍጠር ጌጋታት ገይሩ ዝርኢ ኣሎ። ንፀበዮም ክስተኻኽሉ እዮም ድማ ይብል። ምፅባይን ምፅማምን  ዘይርብርበናን ዓቀንውን ዘይብሉ ዝመስሎም ገለ ቁንጣር መራሕቲ’ውን ንሱ ክንገብር ሰማይ ደጊፎም ይምህለሉ ከምዘህልዉ ፍሉጥ እዩ። እዚ ግን ቀደም ዘምለጦም ዕድል እዩ። ቀደም። በዚሕዎም አኳ።  

እቲ ፀገም ከልምዕ ዝገስገሰ ኣካል ኣብ ከይዲ ዝፈጥሮ ጌጋ ኣይኮነን። ፍልፍል እቲ ፀገም ናይ ኣሰላልፉ ምዝባዕ እዩ። ሕዚ እቲ ቀደም ዝነበረ ንጌጋ ዘይደግም ወያናይ ባይታ ላሕሊሑ ወይ ኣካቲቱ ጠፊኡ እዩ። እዚኣ ኣዳጊጎም ዝተረድኡ ውልቀ መለኸቲ ድማ ናይ ቀደም ህዘባዊ ልባሶም ከም ዕፋፎት ተመን ገፊፎም ኣብ መደብ ሓዱሽ ገዛኢ ደርቢ እዮም ተሰሊፎም ዘለዉ። በዚ ምኸንያት ህዝባውነትየ ሓፋሽየ ዝብሉ ካባታት ደርብዮም፤ ከምቲ ሓደ እዋን ኣይተ መለስ “ከምዚኣ እንተቀፂልና ኣብታ ሻዕቢያ ደው ዝበላ ደው ክንብል ኢና” ዝበሉ፤ ዝትክኦም ዝተወደበ ሓይሊ ከምዘይተዳለወ ኣስተብሂሎም ኣብ መድረኽ ገዛኢ ደርቢ እዮም ተወጢሖም ገዛኢ ደርቢ ክገብሮ ዝግባእ ኩሉ ይገብሩ ኣለዉ።  ብሓፂሩ ፍልፍል ኩሎም  ፀገማትና እቲ ትማሊ ካብ ከብዲ ኢድ ሓፋሽ ወስ ዘይነብሎ ዝነበርና ሓይሊ ሕዚ ተገልቢጡ  ጀንደ ገዛኢ ደርቢ ንመኳን ስለዝበቐዐ እዩ። ስለዚ ሓፋሽ ዝገብሮ ቃልሲ ምእንቲ ሱር በቆስ ክኸውን፤ ኣሰላልፋታት ካብ ሱሮም ክርዳእ ኣለዎ።         

 

እሞ እንታይ ንግበር ?       

ሕዚ  ትግራይ ብዋሕዚ ጊዜ ዝተኸስተ  ሓዱሽ መድረኸ ኣሎ።  እዚ ሓዱሽ መድረኽ ብጣዕሚ ርሱን እዩ። ዝሃብካዮ ዝቕበል ዝበልካዮ ዝሰምዕ መንእሰይ ትግራይ ሕዚ የለን። ሓንቲ መደብ እንትትመፅእ ንረብሕኡ ዘለዋ ትርጉም ኣዳቒቑ ዝትንትን፤ ጨጉሪ’ኳ ዝፍንፅሕ ወለዶ መፂኡ መሬት ጉሂራ ኣላ። እዚ ኩሉ ሃፍትን ሽሻይን ኣብ ቅርዓት ጎዶቦና ሰሲኑ ክነሱ ግን፤ ብውሑዳት ዓቀይቶት ነቲ መንእሰይ አዕዚሞም፤  ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ናሕሲ ንዝነብር ሰድራ’ኳ ከፋፊሎም፤ ሓሳብ ንዘምፅእ ሰብ ሽም ለጢፎም ኣሸቝሪሮም፤ ሚድያ ተቆፃፂሮም፤ ንሓለዋ ስልጣኖም ዘይተኣደነ ንዘብን ሰሊዖም፤ ዘይግሰስ ዘልኣለማዊ ሰልጣን ኣለና ኢሎም ተነይቶም፤ ዕሱባት ፀሓፍትን ተፃረፍትን ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ኣሰሊፎም፤ ቀልቢ ሓፋሽ ዝጠውዩን ኣብዘይዋኒኑ ዘውዕሉን መዓልታዊ ኣጀንዳታት እናጨጭሑ፤ ሕግን ፖለቲካን አናሓሟዘቝ፤ እንትውዕዮም ብፋርኬታ እንትዝሕል ብኢዶም ቀፎ ሃገር ዝግሕጡ ውሱናት ዓቀይቶት እዮም ዝመርሑና ዘለዉ።

ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ብለቆታ ጠቐሊሎም ሒዞም ብምኽያድ ተመሊሶም ጥብ ጥብ እናበለ ንዝተኹበሎም  ኣረኪቦምዎ እዮም። ማሕበራዊ ህይወት፤ ሓቦ፤ ክብሪ፤ ታሪኽ፤ ኩርዓት፤ ዕድል ወዘተ ህዝቢ ትግራይ፤ ኣለዉ እናበለ ንኻልእ ተገልቢጦም ዝልምንዎ ሓይሊ ሸይጦምሉ እዮም። ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ዘይዛሪ ስክፍታ አእትዮምዎ እዮም። በዙይን በቱይን ከም ቆርበት ሸንኪሮም፤ ታሪኽ ኣያታቱ ብፅፅ ኢሉ ከየልዕል  ዝስከፍ፤ መሰሉ ንኸዛረብ ዝስከፍ፤ ማዕሮ ንቕተል ኣለና ኢሉ ንኸዛረብ ዝስከፍ ህዝቢ እዮም ክመርሑ ዝደልዩ ዘለዉ። ሓደ ጋዜጠኛ ቀደም ኣብ ተሕቲ ሳዳም ንዝነበረት ዒራቕ እንተገልፃ “ብፍረሒ ዝተሸመመት ሪፓብሊክ” ኢልዋ ነበረ። ሳዳም ኣብ ሰልጣን የቀፅል ዶ ኣይፋል እነትትበሃል ፤ የቐፅል ዝብል 100% ድምፂ ትህብ ድማ ነበረት። ትግራይ ሕዚ ከምኣ ኣላ። ብጣቓ ስኽፍታ ዝተጎልበበት ክልል።      

ንሶም ደጊም ነዛ ሃገር ንቐድሚት ዘሰጉም ብልሓት ክህልዎም እዩ ኢልካ ምሕሳብ ብለባምካ ምዕሻው እዩ። ንሶም ካልአ እንተተረፈ ባዮሎጂካል ህልውንኦም ዘብቅዑ እዮም። ደጊም  ዓቕልን  ፀዋርነትን  ህዝቢ ተኸዊሎም ዝተረፎም ሃብቲ ክምእርሩ እንተዘይኮይኑ ባይታ ዝወረድ እንዶ ከምፅኡ እዮም ኢልካ ምሕሳብ ብለባምካ ምዕሻው እዩ። ደቆም ኣብ ውሩያት ኣብያተ ትምህርቲ ወፃኢ ምስዳዶም  ዝረአዩ ሰባት፤ ንህድማ ይዕመሩ ኣለዉ ክብሉ ንቡር  ስግኣቶም ይገልፁ ኣለዉ። 

ስለዚ ታይ ንግበር ?

  • ውሑዳት ዓቀይቶት ይመርሑና ምህላዎም ፈሊጥና ብሰላማዊ ኣገባብ ንሃገር ዘስጉም ሙያን ሞራላውን ብቐዓት ስለዘይብሎም ዓዲ ንቀፃላይ ወለዶ ከረክብዋ ብዕቱብ ንሰራሕ።
  • ብጃምላ ዘይኮነስ ንውልቀ መለኽቲ ፈሊና ክንወቅዕ ይግባእ። ነቲ ብሰለስተ እቶን ዝጥበስ ዘሎ ማእኸላይ ፀፍሒ ድማ ምእንተ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ክብል ምስ ውሑዳት ውልቀ-መለኽቲ ዘለዎ ርክብ በጢሱ  ኣብ ደንበ ለውጢ ቀንዲ ሃዋርያ ንክኸውን ክንሕግዞ ይግባእ።
  • ተጀሚሩ ዘሎ ተገዲሽካ ተንታናይ ፅሑፋት ምቐራብ ብዝተኻእለ ሚድያ ኩሉ ብምቕፃል ህዝቢ ክነቅሕ ንረብሕኡ ክውደብ፤ ንዓቀይታይ ወጊድ ክብል ከይረብረብና ንስራሕ።
  • ነንርእስኻ ናይ ምንፃይ ባህሊ እንተማዕቢልና፤ ንሱ ኣውራ ድፉዕ ተበለፅትን ዓቀይቶትን ብምኳኑ፤ ዓፀበ ቀለለ ንጎድኒ ገዲፍና፤ ኣብ ቀንዲ ረብሓታት ህዝቢ  ዘረጋግፁ መትከላት ክንሳጣጠም ይግባእ።
  • ኣብ ጊዚያዊ ኣጀንዳታት ገዲፍና ኣብ ቀወምትን ዓንድን ኣጀንዳታት ብምዕሳል ኣማራፂ ሓሳባት ንህዝቢ ነርእዩ። ነቶም ዓቀይቶም ብምኽንያት ከውግዶም ንግበር።
  • መንግስቲ ኣብ ጠቐነን መፀለምታን ወልቀ ሰባት እንትዘምት ኣብ ውሕጅ ከም ዘሎ ጉንዲ ተማልአና ኣይንበሎ። መንግስቲ ኣብ ዘይመዓልኡ እንትውዕል ነቃልዓዮ፤ ውልቀ ሰባት እንተድስክል ኣይፋልካን ንበሎ።
  • እናበልዑን እናዓንደሩን እኳ ዘይፈርሑስ፤ ድኽነትና ዝኸልኣና ዘይብልና ሰባት ኣይንፍራሕ። እናበልዑን እናዓንደሩን ሓሳባትና ክቕይዱና እንተበሉ እናጠመና ከምዘይንኽበስ ነርእዮም።
  • ስልጣን ግዜ ገደብ/ኤክሰፓየር ዴት ክህልዎ ሸንቂቕና ንሓዞም። ዘልኣለማዊ ስልጣን ከምዘየለ ጥራሕ እንተይኮነስ፤ ክሳብ ሕዚ ዝኸድዎ እኳ ልዕሊ መጠን ከምዝበዝሐ ኣርኢና ትግራይ ብበላሕቲ ደቃ ክትምራሕ ንቃለስ።
  • ስክፍታ ካብ ዝባንና ከም ፀውራ ነራግፎ። ናይ ህወሓት ታሪኽ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ሓንቲ ነጥቢ እያ ኢልና ልክዖም ንንገሮም። መሰልናን ግቡእናን ንኸንሓትት ፈተኽ ክንብል ኣይግባእን።
  • ዛጊድ ዘለዋ ሚድያታት ኣፈ ጉባኤ ውሑዳት ዓቀይቶት ምኳነን ኣብቂዑ፤ ልሳን ህዝቢ ዝኾናሉ ጠገለ ንፍጠር።
  • ኣብ ውሽጥን ግዳምን ዘሎ ፈታዊ ዓዲ፤ ህዝብን ልምዓትን ተሳኒና  ኣብ ትግራይ ብዙሓት ኣማራፂ ውልቀ ሚድያታት ክትከላ ንግበር።
  • ፓርላማ ትግራይ፤ ፈፃሚ ኣካል ዘምፀኣሉ ሽመትን ናይ ኣፈፃፅማ መምርሕን (Executive  order) ሽቕ ኢሉ ብኣሜን ክቕበል የብሉን። ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን ኣትኪሉ ክሓትት ክሟገት ኣይኾንን ክብል ሕጊ ስለዝፈቕደሉ መሰሉ ክጥቀም ኣለዎ። ዘይተረድኦ እንተኾይኑ ድማ ክሳብ ኣብ ቀፃላይ መረፃ ክንድግፎን ክነርእዮን ይግባእ።
  • እቶም ዛጊድ እነኽብሮም  ዐድመ ደፊኦም ዘለዉ ዓበይቲ መራሕቲ ውድብ፤ ንውድቦም ሕዚ ብኽራይ  ሒዝዋ ዘሎ ተበላፂ መሊኡ ደምሲስዋ ናይ መጨረሻ ምዕራፍ ታሪኾም ከይፅየቕ  ኣብታ ዝተረፈቶም ዕድመ ቅይኦም ኣብ ምዕቃብ ኮነ ሓዱሽ ታሪኽ ንኽሰርሕ ተዓሚሩ ንዘሎ ወለዶ ኣብምሕጋዝ  ክረባረቡ ይግባእ።
  • በዚ ድማ ብቀፃሊ ከይተሓለልና ንቕሓት ህዝቢ ብምጉልባት ሰላማዊ መድረኽ ስግግርን ምዕባለን ንመድምድ።