ኣብ ማሕበረሰብ ዘበናዊ ዓለም ዝነብሩ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ዘለዎን ምስ ካልኦት እናተቃመመ ፍቱን መድሓኒት ከምዝኾነ ዝተረጋገፀሉ ዘፈር ስፖርት እዩ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ሙሁራን ወይ ክኢላታት ስፖርት ዓርሱ ክኢሉ ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን (Structure and unstructured) መንገዲ ሰገናትን

መናእሰይን ንምህናፅ ዝጥቀምሉ፡፡ ብተመሳሳሊ ስፖርት ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ምስ ዘለዎም ተግባራትን ምንቅስቓሳትን ከም ትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት ወዘተ እናተሓወሰ እቲ ህንፀት ምዕሩይ፣ ስሉጥ፣ ምዕቡልን ሙሉእን ክኾን ዝለዓለ ብፅሒቱ እናበርከተ ይርከብ፡፡ ስለዚ እዚ ፅሑፍ ስፖርት ትግራይ ብሓፈሻ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ድማ ብፍላይ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ እናተፀወቶ ዘሎ ግደ ንምድህሳስ ዝፈተነ እዩ፡፡  

ባህሪያት ሰገናትን መናእሰይን   

ኣብዚ መሰናድኦ እዚ ሰገናትን መናእሰይን ዝብል (Adolescence) ንዝብል ቃል ንክውክለለይ መበገሲ ጌረ ኣለኹ፡፡ ስለዚ ሰገናትን መናእሰይን ከተማና ብስፖርት ዘለዎም ተጠቃምነት ቅድሚ ምርኣየይ ሰገናትን መናእሰይን ዝበሃሉ እንመን እዮም? ኣብ ክንድይ ዕድመ እዮም ዝርከቡ? ዝብል ካብ ዝተገበረ መፅናዕቲ ተበጊሰ (Adolescence) ከቕምጥ፡፡

ሰገናትን መናእሰይን ንወዲ ተባዕታይ ወይ ጓል ኣንስተይቲ ዘጠቓልል እዩ፡፡ ሰገናትን መናእሰይን ካብ ህፃንነት ዕድመ ዝወፁ ሰገናት ናብ ዓበይቲ ድማ ዘይሰገሩ መናእሰይ ኮይኖም፣ እቲ ዕድመ ብርኪ ብግቡእ እንተተኾስኵሶምሉ ኣብ ዕብየትን ህንፀትን ሃገር ኣዚዮም ኣገደስቲን ወሰንቲን ሸለል እንተተባሂሎም ድማ ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛን መዕነዊን ዝኾነ ብርኪ ዕድመ ዝርከቡ እዮም፡፡

ኒኮላስ ኤል ሃልት ዝተብሃሉ ሙሁር ኣዎንታዊ ህንፀት መናእሰይ ኣብ ዝብል መፅሓፎም "ሰገናትን መናእሰይን ኣብ መንጎ ህፃንነትን ንስንትን ዘሎ ዕድመ መሰጋገሪ እንትኾን ኣብ ውሽጦም ሰለስተ ብርኪ ዘለዎም እዮም፡፡ ፈላማይ ወይ መእተዊ ወይ ሰገናት ዝበሃሉ ኣብ መንጎ 11-14ዓመት፣ ማእኸለዎት ካብ 15-18 ዓመት፣ ሳልሳይን ኣብ ንእስነት ዝርከቡ ኣብ መንጎ 19-21 ዓመት ዘለዉ እዮም" (2008፡1) ብምባል (ንስቲንበርግ 1993) ጠቒሶም ኣቐሚጦምዎ እዮም፡፡

"ሰገናትን መናእሰይን ናብ ዕድመ ኮበላትን ጎራዙን ኣብ ዝግበር ስግግር ኣካላዊ፣ ኣእምሯዊ፣ መንፈሳዊን ማሕበራዊን ከይድታት ምሕላፍ ብምዃኑ ኣብዞም መሰረታዊ ባህሪያት ዕውት ብዝኾነ መንገዲ እንተተተግቢሩ ቀፃሊ ዕድመ ዘተኣማምን ስብእና ንክህልዎም ዝውስንሉ እዩ"፡፡ ይብሉ ኮልመንን ሮከርን (1998)

ባህሪያት ባፅሕነት እዋን "ማዕበልን ወጥሪን" እዩ ይብሎ ሃል (1904) ኣብዚ ዕድመ እዚ ዝርከቡ ሰገናትን መናእሰይን ባህሪኦም ካብ ሓደ ጫፍ ናብቲ ካሊእ ንምቕያር ጊዜ ኣይወስደሎምን፡፡ ንኣብነት ሓዚኑን ተኪዙን እናረእናዮ ዝነበርና ፀኒሕና እንትንሪኦ ብታሕጓስ ፍንፅሕ ክብል ንዕዘብ፣ ሕዚ ብውልቃዊነትን ስስዐን ዓዊሩ ዝተዓዘብናዮ ፀኒሕና እንትንሪኦ ራህሪሁን ዘለዎ ሓጣጢጡን እናሃበ ንዕዘብ፡፡

በዚ መሰረት ኣብዚ ዕድመ እዚ ዝርከቡ ሰገናትን መናእሰይን ጥንቃቐ ግን ድማ ብልሒ ዘለዎ ህንፀት ምግባር ወሳኒን ኣገዳሲን እዩ፡፡ ኣብዛ እዋን ሸተት ዝበለ ሰገንን መንእሰይን ንምምላሱ ኣዝዩ ክባር ዋጋ ንምኽፋል ይዕድም፡፡ ንኣወንታዊ ህንፀት እንተተጠቒምናሉ ኣዝዩ ክባር መኽሰብ ንክርከብ በሪ ይኸፍት፡፡

ባፅሕነትን ስፖርትን

ስፖርት ከም ዘፈር ዓርሱ ዝኸኣለ መንገዲ ህንፀት እንትኾን ምስ ካልኦት ዘፈራት ህንፀት እናተሓወሰ'ውን ቅመም ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ኮይኑ ከምዘገልግል ተሞክሮ ዓለምና የረድአና፡፡ ስፖርት ከምቲ ዝፍለጥ ንምሕዝነት፣ ንኣካላዊ ጥንካረ፣ ንብልሒ፣ ንፅቡቕ ስብእና፣ ጊዚኻ ኣብ ግቡእ ንምሕላፍ ብሓፈሽኡ ኣካላዊ መንፈሳዊን ኣእምራዊን ህንፀት ንምርካብ ቀንዲ መሳርሒ ብምዃኑ ንመትከል ኣማተሪዝም መሰረት ጌርካ ንምስታፍ ዝዕድም እንትኾን ከም ንመነባብሮን ዕዳጋን ንዝጥቀምሉ ድማ ናብ ዝለዓለ ብቕዓት ብምስጋር ኣብ መትከል ፕሮፌሽናሊዝም ጠርኒፉ ዘሳትፍ ባህሪያት ዘለዎ ማሕበራዊ ፍፃመን ንጥፈትን እዩ፡፡

በዚ መሰረት ንስፖርት ብሓፈሻ ኣብ ውድድራዊ ስፖርት ብፍላይ መሰረት ጌርና እንትንርኢ ውደባ፣ ስልጠናን ውድድርን ዝብልዎም መስርሓት ምሕላፍ ኣገዳሲ እዩ፡፡ እዞም መስርሓት ኣብ ክሊ እቶም ሰለስተ ክፍሊ ሰገናትን መናእሰይን ዘለዎም ብፅሒት ዝተፈላለዩ እዮም፡፡ንኣብነት ኣብ ቀዳማይ ክፍሊ ወይ መእተዊ ወይ ሰገን (11-14ዓመት) ዝርከቡ ንቅድመን መሰረታዊን ስልጠና (ስልጠና ቴክኒካዊ ብቕዓት) ዝለዓለ ብፅሒት እንትህብዎ ውደባ ወይ መልክዕ ጋንታ ዘለዎ ውደባ ቀፂሉ ዘሎ ብፅሒት ብምሓዝ ውድድር ከም ቅመም ኮይኑ ዝቐርበሉ ኩነታት እዩ፡፡

ኣብ ካልአይ ክፍሊ ወይ ማእኸላይ ስሕበት ንእስነት ዝበሃል (15-18ዓመት) ዘሎ ንስልጠናን ውድድርን ዳርጋ ናብ ተመሳሳሊ ፃዕቒ ዘለዎን ዝለዓለ ብርኪ ዝበፅሐሉ ስልጠና ዝወሃበሉ እንትኾን እቲ ስልጠና ካብ መሰረታዊ ብቕዓት ስልጠና (Fundamental Skill Training) ወፂኡ ናብ ውድድር ዘቕንዐ ስልጠና ዝወሃበሉ እዋን እዩ፡፡

ኣብ ስግግር ናብ ሳልሳይ መድረኽ ኣዶለሰንስ (19-21ዓመት) ዘሎ ዕድመ ንውድድር ዝለዓለ ቦታ ብምሃብ ስልጠና ንውድድር ብዘጎልብት መንገዲ ዝስራሕ (Tactical skill Training) ዝለዓለ ቦታ ዝሕዘሉ እዋን እዩ፡፡ ብርግፅ ከም ኣካላዊ ብቕዓትን ስልጠና ስነ ኣእምሮን (Physical fitness and Psychological Training) ከከም ክፍሊ ዕድምኡ እናተመጠኑ ዝወሃቡ ይኾኑ፡፡

ኣዶለሰንስን ባህሪያት ስፖርትን

ስፖርት ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን (Structured and Unstructured) ብዝኾነ መንገዲ ብውልቀ ወይ ብሓባር ዝግበር ማሕበራዊ ንጥፈት እዩ፡፡ ሰባት ምስ ስፖርት ንላለየሉ ኣብ እዋን ድቂ ኣብ ክብዲ ኣዲና ኮይና ብንገብሮ ምንቅስቓስ ከምዝኾነ ሰብ ሞያ ዘረጋገፅዎ ሓቂ እዩ፡፡ ተወሊድና ኣብ ሑቕፊ ኣዴና ኮይና ባዕልትና ብሑቐ ደቂስና ኢድናን እግርናን ብእንገብሮ ምንቅስሰቓስን ብደገፍ ኣዴታትን (ድሕሪ ምጥባው ዝገብርኦ ምስርሳር) ፈሓኽ ምስ በልና ባዕልትና (ብወሳናይ መልክዑ ብኢድ ዝግበር ምንቅስቓስ እዩ) ምኻድ እንትንጅምር ድማ እግሪ ዝሓውስ እናበለ ተፈጥራዊ መሰረት ዝገበረ ምንቅስቓስ ንጅምር፡፡

ካብ 3 ወይ 4 ዓመት ጀሚሩ ክሳብ 6 ዓመት ኣብ ዘሎ ዕድመ ዘይተቐፅዐ ብውልቀ ወይ ብሓባር ባዕልትና ብነውፅኦም ሕጊታት መሰረት ዝገበሩ ምስ ኩዕሶ ወይ ብሽክሌታ ወይ ገመድ ወይ ካልኦት መሳርሒታት ብምሕዋስ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ነቲ ቀፃሊ ሂወትና መሰረት ዘትሕዙ ስፖርትታት ምስራሕ ዝጅመረሉ እዋን እዩ፡፡

ካብ 7-10 ዓመት ዘሎ ዕድመ ካብ ህፃንነት ንምውፃእ ካብ ዘይተቐፅዐ ምንቅስቓስ ናብ ክፋል ዝተቐፅዐ ምንቅስቓስ (ትምህርቲ፣ ስፖርት፣ ኣከዳድና፣ ኣካይዳ፣ ኣዘራርባ ወዘተ) ዝስገረሉ እዋን ብምዃኑ ንቐፃሊ ሂወትን ድልየትን ወሳኒ ዕድመ እዩ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ኣብ ብቁጠባ ዝዓበዩ ሃገራት ኣብዚ ዕድመ እዚ ንዝርከቡ ሰገናት ዘምህሩ ወይ ዘሰልጥኑ ዝለዓለ ብቕዓት፣ ዓቕሚን ፍልጠትን ዘለዎም ሙሁራን ንክካየድ ዝገብሩ፡፡

ኣብ ሃገርና ግና ብወሳናይ መልክዑ ብፍንውን ብዘይተቐፅዐን መንገዲ ዝካየዱ ብምዃኑ ሰገናት ዝለዓለ ዓቕሚ ንከጥርዩ ኣብ በቢ ከባቢኦም ብዝረኽብዎ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት እዩ፡፡ ሰገናት ኣብ መፃወቲ ሜዳ መንደር ዓርሰ ምንቅስቓስ ብምግባር ዓቕሞም ንከዕብዩን በሪ ዝኸፍተሎም ይኸውን፡፡ ይኹን'ምበር ኣብ ከተማና፣ ክልልናን ሃገርናን ዘሎ ኩነታት መበገሲ ጌርና እንትንሪኦ   ሰገናትን መናእሰይን ካብ ገዝኦም ውፅእ ኢሎም ዝንቀሳቐስሉ ቦታ ስለዘይረኽቡ ብዓርሰ ተበግሶ ዝገብርዎ ፍኑው ምንቅስቓስ ዝተደረተ ጌርዎ ንዕዘብ፡፡

ኣዶለሰንስን ስፖርትን ኣብ ትግራይ ብመንፅር ከተማ መቐለ ታሪካዊ ተዘክሮ

ኣብ መቐለ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ዝፃወታ ዝነበራ ማሕበራዊ ትካላት መንደራት እየን፡፡ ኣብ መንደር ዘይፍፀም ንጥፈት ቁልዕነትን ንእስነትን ዳርጋ ኣይነበረን፡፡ ኣያናቕላ፣ ሆያ ሆየ፣ ሓዋርያ (ሓይራ)፣ ኣሸንዳ፣ ወዲ ውለዳ፣ ሓመሳ፣ ሃደን፣ ሸረር፣ ፀወታታት ኩሎም ዓይነት ኩዕሶ፣ ሕቡሕቡኢተይ፣ ማይ ማዮ፣ ኳሊኳል ወዘተ ኩሎም ንጥፈታት ኣብ መንደርን ብቖልዑ መንደርን ዝፍፀሙ ንጥፈታት ቁልዕነትን ሰገንን ንእስነትን እዮም፡፡

ስለዚ ኣብ መቐለ ውደባ ዝጅመር ኣብ መንደር ይኸውን፡፡ በቲ ዝነበርክሉ ዕድመ ቁልዕነትን ንእስነትን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መንደር እንተወሓደ ሓንቲ መፃወቲት ደቂ መንደር ዝኾነት ቦታ ብምንባራ ኩሎም ንጥፈታት እዋኖም ሓልዮም ንክፍፀሙ ዘሸግር ኣይነበረን፡፡

በዚ መሰረት ኣብ መንደር ዝተጀመረ ስፖርታዊ ንጥፈታት ናብ ስሩዕ ውድድር ዝስገረሉ እዋን ደቂ 12ን 13ን ዓመት ምስኮና ውድድር 4ይ ዲቪዚዮን (D Level) ምስተጀመረ ነይሩ፡፡ ኣነ ኣዲስ ኣለም ብዝብል ስም መንደርና እየ ተፃዊተ፡፡ ኣብቲ እዋን ካብ 4 ዲቪዚዮን (D Level) ናብ  3 ዲቪዚዮን (C Level) ብምብራኽ ክትፃወት ትፀንሕ፡፡ ኣብዚ ዕድመ እዚ ንምፅዋት ክሳብ ወዲ 15 ዓመት ክትኾን ዝጠልብ ሕጊ ምንባሩ ይዝከረኒ፡፡ ቀፂሉ ናብ 2 ዲቪዚዮን (B Level) ብምሕላፍ ናብ ስሩዕ ውድድር፣ ምስረታ ስሩዕ ጋንታ ምድላው ናብ ዝግበሮ ስርዓት ይእቶ፡፡ ኣብዚ ብርኪ እዚ ንምፅዋት ክሳብ 17ን 18ን ዓመት ነይሩ፡፡ ኣብ መወዳእታ 1 ዲቪዚዮን (A Level) ብምእታው መናእሰይ ድልየቶም የርውዩ ኔሮም፡፡ ካብቲ ዝተሓተ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ዘለዉ ኩሎም ውድድራት ኣፍልጦ መምርሒ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ዝነበሮም ኔሮም፡፡ ኣብ መወዳእታ ዝዓበየ ድልየትን ባህጊን መናእሰይ ተፃወቲ ዝነበረ ንትግራይ ምውካል ኔሩ፡፡ እንተሰሚሩ ንወካሊ ታሕጓስን ፍስሃን ካብ ተመልከቲን መፍቀርቲ ስፖርትን ድማ ዝለዓለ ክብረት ዝርከበሉ ኔሩ፡፡  

ስፖርትን ግደ ኣወንታዊ ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ኣብ መቐለነንሐ  

ነዚ ፅሑፍ እንትፅሕፍ ካብ መሰረተ ሓሳብ ተልዒለ ካብ ዝፅሕፍ ካብ ተሞክሮይ ተበጊሰ ነቲ ዝነበረ ኩነታት ብመንፅር ሳይንስ ዘለዎ ትርጉም ንምርኣይ መሪፀ፡፡ ኣብ ከተማ መቐለ እየ ተወሊደ ዓብየ፡፡ ናብ ስፖርት ዝኣተኹ ከም ኩሎም ሰገናት ትግራይን መቐለን ኣብ መንደርን ዕሸል ዕድመይን ነይሩ:: ኣብ መንደርና ዳርጋ ዘይንፃወቶ ዓይነት ስፖርት ኣይነበረን፡፡ ኩዕሶ እግሪ ብጨርቂ ዝተሰፈየት ኩዕሶ፣ ብእምኒ ዝተሰርሐ በሪ ሸቶን፣ ባዕልትና ብዝተሰማማዕናሉ ሕግን፤ ብጨርቂ ኩዕሶ ቲራ ብሓደን ክልተን ሰባት፤ ቁሩቁስ ኣብ ዘይተወሰነ ቦታን በዝሒ ሰብን፤ ቅብቀባ ብኢድን እግሪን፤ ኩዕሶ መርበብ ብሸምበቆ ኣብ ዝተዘርግሐ ገመድን ጨርቂ ኩዕሶን፤ ኩዕሶ ሰኪዔት ኣብ ሰፈር ዳቦን ብጨርቂ ኩዕሶን፤ ቴዘር ቦል (ፋወል) ብእግርን ብኢድን፤ ማይ ማዮ ብጨርቂ ኩዕሶ ወዘተ እዚኦምን ካልኦትን ንክንፃወት ክልተ መሰረታዊ ኣጋጣሚታት ምርካብና እዩ፡፡ “መንደር ዝብልዎ ውዳበን” ኣብ መንደር ዝርካባ “ክፍቲ ቦታታትን” እዮም፡፡

በዚ መሰረት ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ቖልዓ ኣብ ክልተን ሰለስተን ዓይነታት ስፖርት ንክነጥፍ ባይታ ዝተነፀፈሉ ነይሩ፡፡ ነዚ ኣብ መንደር ዝተጀመረ ፍንው ምንቅስቓስ ኣብ ምቕፃዕን መልክዕ ኣብ ምትሓዝን ግደ ኣብያተ ትምህርቲን መምህራንን፣ ከምኡ ድማ ወወክማን ዓበይቲ መፃወቲ ሜዳታትን ዕዙዝ ነይሩ፡፡

ብኸምዚ ኣገባብ ዝተጀመረ ኣብ ሃገርና ፈላሚ ዝነበረ ስሩዕ ስልጠና ሰገናት ኣብ ከተማ መቐለን ብኩዕሶ መርበብን ተጀመረ፡፡ ነቲ ስልጠና ንክጅመር ተበግሶ ዝወሰደ መብራህቱ ከለሎም (ወዲ ከለሎም) እንትኾን ነፍስሄራት መምህር ሃይለ ገ/መስቀልን ኣይተ ገ/እግዚኣብሄር ገ/ማርያምን ዝለዓለ ግደ ነይርዎም፡፡ ካብ ኣሰልጠንቲና መሓዛይ መም/ ገ/መስቀል ጣሰው ሓደ ኔሩ::

እቲ ብ1970ዓ/ም ክረምቲ ንሓደ ሰሙን ዝተውሃበን ኣብ መሰረታዊ ምንቅስቓስ ኩዕሶ መርበብን መሰረት ዝገበረ ስልጠና ዝሐሹ ንዝተብሃልና ሰገናትን መናእሰይን ተመሪፅና ነቲ ዝተውሃበና መበገሲን መሰረታዊን ስልጠና ባዕልትና ንውንኖ ኩዕሶን መርበብን ተዋሂቡና ንጉሆ ንመሃር ድሕሪ ሰዓት፣ ድሕሪ ሰዓት ንመሃር ንጉሆ ንለማመድ ከምዝነበርና ይዝከረኒ፡፡

በዚ መሰረት እቶም ነዚ ሓሳብ ዘመንጨውን ዘተሓባበሩን ሓለፍቲ ስፖርት ኮሚሽን ትግራይ ኣብ 1971ዓ/ም ኣብ ዝተኻየደ ሃገርለኸ ውድድር ኩዕሶ መርበብ ካብ ሰልጠንቲ ሞራል ንክኾነና ተባሂሉ ሓደ ሰልጣኒ ምስታ ሕርይቲ ጋንታ ክምረፅ ተገበረ፡፡ ነቲ ምርጫ ድማ ኣነ ተመሪፀ ክለማመድ ምስ ፀናሕኩ ካብ ኣብዮታዊ ሰራዊት ተፃወቲ ኣየእተኹምን ዝብል ሕቶ እንትቐርብ ካብቶም ተቐኒሶም ዝተረፉ ተፃወቲ ሓደ ኮይነ ተሪፈ፡፡ ብርግፅ ኣብቲ እዋን ንትግራይ ንምውካል ናብ ሕፀ ምቕራብ ባዕሉ ዝለዓለ ታሕጓስ ዝፈጥር ብምንባሩ ብምትራፈይ ቅርታ ኣይተሰመዐንን፡፡ እኳድኣስ ንቀፃሊ ዝነበረኒ ብቕዓት መሰረትን ሞራልን ከምዝኾነኒ ኣይከሓድን፡፡ 

ኣብ ትግራይን ብኩዕሶ መርበብን ዝተጀመረ ስልጠና ሰገናትን መናእሰይን ብሃገር ብርኪ ከም ዝለዓለ ብሉፅ ተሞክሮ ተወሲዱ ብኩዕሶታት እግሪ፣ መርበብ፣ ሰኪዔት ኢድን ኣትሌቲክስን ንክልተ ኣዋርሕ ዝወሃብ ስሩዕ ክረምታዊ ስልጠና ኮይኑ ንክቕፅል ተወሲኑ ክትግበር ድሕሪ ምፅናሕ ካብ 1990ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኣብ ሰለስተ መደብ (Category) ትሕቲ 13 ዓመት፣ ትሕቲ 15 ዓመትን ትሕቲ 17 ዓመትን ተባሂሉ ናብ ዓመት ሙሉእን ዝተቐፅዐን ስልጠና ተቐይሩ እስካብ ሕዚ እናተተግበረ ይርከብ፡፡

ብተመሳሳሊ መንገዲ ካብ 2006ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ካብ መላእ ሃገር ንዝተውፃፅኡን ብብቕዓቶም ዝተኣመነሎምን 4 ዓመት ንክስልጥኑ ብሃገር ብርኪ ኣብዝተሰርሐ ስፖርት ኣካዳሚ ክስልጥኑ ተጌሩን እናተገበረን ይርከብ፡፡ ኣብቲ ፈላማይ ስልጠና ካብ ትግራይ ተሓርዮም ዝሰልጠኑ መናእሰይ ዝነበሩ እንትኾኑ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2009 ተመሪቖም ወፂኦም እዮም፡፡ ኣብቲ እዋን ካብ ትግራይ ተመሪፆም ናብቲ ኣካዳሚ ዝኣተዉ 5 መናእሰይ እንትኾኑ ስልጠንኦም ዝዛዘሙ ግና እቶም 4 እዮም፡፡ እሞ እቶም ሰልጢኖም ዝተመረቑ ናበይ ከዱ? ፀኒሐ ክምለሶ እየ፡፡

ቅድሚኡ ግና ሰገናትን መናእሰይን ንምህናፅ ዝውሰዱ ዘለዉ ተበግሶታት እንታይ ይመስሉ? መዝሙርን ዕማምን ምእታው ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ብምእታው ክልተ ጋንታታት ተኸምቢቱ ኣሎ፡፡ ሕዚኸ እቲ ዝነበረ ጉያ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ይርከብ ንዝብል ክድህስስ ክፍትን እየ፡፡   

ኣወንታዊ ተበግሶን ጅማሮን ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን

ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለፀ ሰገናትን መናእሰይን ንምህናፅ ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን ስሩዕን ዘይስሩዕን ምንቅስቓሳት ኣገደስቲ እዮም፡፡ ቅፁዕን ስሩዕን ምንቅስቓስ ዝጠልቦም ጠለባት  (ፋይናንስ፣ ፍልጠት፣ ስሩዕ መዘውተሪ ስፍራ፣ ጊዜ፣ ተበፃሕነት፣ ማቴሪያል፣ መምርሒ /ማንዋል/፣ ክትትል ወዘተ) ስለዝበዝሑ ዘይቅፁዕን ብተበግሶን ንዝስርሑ ተግባራት ምትብባዕን ምድጋፍን ወሳኒ እዩ፡፡

በዚ መሰረት ኣብ ህንፀት ስፖርት ሰገናት ዓቕሞም ክንዲ ዘፍቀደ ፋሕጠርጠር ካብ ዝብሉ ውልቀ ሰባት ቀሺ ገ/መስቀል ኣብረሃን መንእሰይ ማሙሻ ማሞን ተጠቀስቲ እዮም፡፡፡ ቀሺ ገ/መስቀል እንዳፀባ ኣብ ዝበሃል መፃወቲ ሜዳ ሰገናትን መናእሰይን ብምትሕብባር ኣብ ዘካይድዎ ዝነበሩ ውድድር ዝፈረዩ ተፃወቲ ካብ ጋንታታት ጉናን ትራንስን ሓሊፎም ክሳብ ንሃገራዊት ጋንታና ዝወከሉ ከምዝነበሩ ኣይርሳዕን፡፡

ኣቦ ቐሺ ነዚ ብዓርሰ ተበግሶን ብክፋል ዝተቐፅዐን መንገዲ ዘካይድዎ ዝነበሩ ውድድራት ተስፋ ሰገናትን መናእሰይን ኮይኖም ድሕሪ ምፅናሕ ብምኽንያት ስራሕ ናብ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ምእታዎም ነቲ ብውልቀ ተበግሶ ዘካይድዎ ዝነበሩ መድረኽ ሰገናትን መናእሰይን ተቋሪፁ ድሕሪ ምፅናሕ ሕዚ ጡረታ ምስወፁ ዳግም ጀሚሮምዎ ይርከቡ፡፡

ኣቦ ቐሺ ክልተ መርሃ ግብሪ ተሊሞም ውድድር ክረምታዊን ሓጋይን ሓንፂፆም ኣካይዶም እዮም፡፡ ኣብ ሓጋይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓወሰ ትሕቲ 15 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ ዝሳተፍሉ ውድድራት ዘካየየዱ እንትኾኑ ኣብ ክረምቲ ድማ ትሕቲ 13 ዓመት 3 ጋንታታት፣ ትሕቲ 15 ዓመት 5 ጋንታታት ትሕቲ 18 ዓመት 6 ጋንታታት ብምስታፍ ውድድሮም ዛዚሞም እዮም፡፡

ኣቦ ቐሺ ኣብ ሓጋይ ዘካየድዎ ውድድራት ብወሳናይ መልክዑ ወፃኢኡ ባዕሎም ዝኸኣልዎ እንትኾኑ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ንሽልማት ዝኾና 3 ዋንጫታትን 7 ካናቲራን፣ ክፍለ ከተማ ሰሜን 1 ዋንጫን 4 ካናቲራን ዝሓገዝዎም እንትኾኑ ኣይተ ግርማይ ፀጋይ ዝተብሃሉ ውልቀ ሰብ ድማ 3ሺሕ ቅርሺ ዝዋግኡ ኩዕሶን መንፍሒን ብምሃብ ከምዘተባብዕዎም ይዛረቡ፡፡

ኣብ ክረምታዊ ውድድር ድማ ክፍለ ከተማ ሰሜን 4ሺሕ ቕርሺ፣ 1 ዋንጫን 2 ኩዕሶን፣ ጣብያ ለካቲት 3ሺሕ ቕርሺ፣ 2 ኩዕሶ፣ 2 ደርዘን ደፍተርን መፅሐፊ 4 ቢሮን (እስክርቢቶን) ከምዝሓገዝዎም፣ ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ክረምታዊ ውድድር ተሳተፍቲ ጋንታታት ብነፍሲ ወከፈን ማለት ትሕቲ 13 ዓመት 100 ቕርሺ፣ ትሕቲ 18 ዓመት 300 ቕርሺ ከዋፅኣ ብምግባር ከምዘካየድዎ ሓቢሮምለይ፡፡

ብተመሳሳሊ መንገዲ ወዲ 17 ዓመት ኮይኑ ቅድሚ 9 ዓመት ክረምታዊ ውድድር ምክያድ ዝጀመረ ካሊእ ግዱስ ሰገናትን መናእሰይን ክረምታዊ ጊዚኦም ኣብ ውድድር ንከሕልፍዎ ተበግሶ ዝወስድ ዘሎ መንእሰይ ማሙሻ ማሞ እዩ፡፡ ማሙሻ ኣብዚ ዓመት እዚ ብክረምታዊ መደብ 3 ዙርያ ውድድር ዘካየደ እንትኾን ኣብ 1 ዙርያ ትሕቲ 13 ዓመት 7፣ ትሕቲ 15 ዓመት 9፣ ትሕቲ 17 ዓመት 9 ጋንታታት ዘሳተፈ  ፣ ኣብ 2 ዙርያ መደብ ውድድሩ ትሕቲ 10 ዓመት 6፣ ትሕቲ 13 ዓመት 18፣ ትሕቲ 15 ዓመት 7፣ ትሕቲ 17 ዓመት 9 ጋንታታት ብምስታፍ እንትዛዝም፣ ኣብ 3 እዋን ውድድር ድማ ትሕቲ 10 ዓመት 7 ጋንታታት፣ ትሕቲ 13 ዓመት 4 ጋንታታት ብምስታፍ

መንእሰይ ማሙሻ ማሞ ውድድር ኣብ ዘካይደሉ ሜዳ ዕዳጋ ብዕራይ

ኣጠቓላሊ ነዚ ዓመት ዝሓዞ መድረኽ ውድድር ዛዚሙ እዩ፡፡

ማሙሻ'ውን ነዚ ውድድር ንምክያድ ብወሳናይ መልክዑ መሓዝቱ ብምትሕብባር ዝሰርሖ እንትኾን ተሳተፍቲ ጋንታታት ብመሰረት ዕድመ ብርከን ዘዋፅእኦ ገንዘብ ንመግዝኢ ኩዕሶን ሽልማትን ከምዝጥቀመሉ ይሕብር፡፡ ማሙሻ ኣብ ዘዳልዎ ውድድር ዝሳተፋ ጋንታታት ዝፍፅምኦ ክፍሊት ትሕቲ 10 ዓመት120.00 ቅርሺ፣ ትሕቲ 13 ዓመት 150 ቅርሺ፣ ትሕቲ 15 ዓመት 170 ቅርሺ፣ ትሕቲ 19 ዓመት 190 ቅርሺ ከምዝኸፍላ የረድእ፡፡ ማሙሻ ኣብዘካይዶም ውድድራት ኣብ 1 ዙር ካብ 1-3ዝወፁ ጋንታታት ኣብ ቀፃሊ ውድድር ብዘይክፍሊት ብምእታው ከምዘሳትፈን ኣዋጊዑኒ እዩ፡፡  

ከም ዕዳጋ ብዕራይን መፃወቲ ሜዳን

ኣብዚ ግና ብፍላይ ማሙሻ ውድድር ዘካይደሉ መፃወቲ ሜዳ ሶኒን ዓርቢን ዕዳጋ ከፍትን ጠለ በጊዕን ብምዃኑ ብዒነ እተን እንስሳን ዝናብ ክረምቲን ሓዊሱ ነቲ ሜዳ ጭቃን ንጥዕና ጠንቂ ክኾን ከምዝገብሮ ተዓዚበ እየ፡፡ ይኹን'ምበር እቶም ኣብዚ ዝሳተፉ ሰገናትን መናእሰይን ግና ዝለዓለ ጠመትኦም ኣበይ ምፅዋት ዘይኮነስ መድረኽ ውድድር እሞ ድማ ከፊልካ ዝእቶ ውድድር ምስታፍ ብምዃኑ ልቦም ኣጥፎኦም እንትፃወቱ ክትሪኦም ከለኻ ጨኽኒ ዝምልከቶም ኣካላት ጎሊሁ ይረኣየካ፡፡          

በዚ መሰረት ኣቦ ቐሺ ኮኑ ማሙሻ ኣብዘካይድዎ ዘለዉ ውድድር ሓጋይን ክረምታዊን ሰገናትን መናእሰይን ግደ ዝምልከቶም ኣካላት ማለት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይን መቐለን ፣ ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ትግራይን መቐለን፣ ምምሕዳር ከተማ መቐለን ከባቢያዊ ምምሕዳራትን፣ ጋንታታት፣ ኩሎም መራኸቢ ብዙሃንን ካልኦት ንዕብየት ስፖርት ትግራይ ኣስተዋፅኦ ንገብር ኣለና ዝብሉ ልምዓታዊ መንግስታዊ፣ ህዝባዊን ውድባዊን ትካላት ትርጉም ዘለዎን ዝነፍዕን ምትሕብባር ዘይምግባሮም ምስቲ ትግራይ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ የላንሞ እንተወሓደ ሓንቲ ጋንታ ንምእታው ዝሓገየ መዝሙርን ነዚ ንምዕዋት ዝፈሰሰ ገንዘብ፣ ጊዜ፣ ጉልበትን ፍልጠትን እንትምዘን ልምዓታዊን ተበፃሕነትን ስፖርት ከምዘይብልና ዘረጋግፅ እዩ፡፡

 

 

ተመረቕቲ መናእሰይ ትግራይ ካብ ኣካዳሚን ውፅኢቱን     

ብመሰረት ትርጉም ፕሪሚየር ሊግ እንግሊዝ "ኣካዳሚ ወይ ኩዕሶ እግሪ ኣካዳሚ ማለት ማእኸል መሰልጠኒ ኮይኑ ብፕሮፌሽናል ጋንታ ዝምራሕ መዕበይን መሰልጠኒን ማእኸል ተፃወቲ ኩዕሶ እግሪ ሰገናትን መናእሰይን እዩ፡፡" (20011፡4)  

ተመረቕቲ ካብ  ፀጋም  ንየማን ሸዊት የማነ፣ ሙክታር ኣወል ም/ሓለፊ ኣካዳሚ ኣይተ ወ/ገብሪኤል መዝገቦ፣ ኣሌክሳንደር ዓወትን ዳዊት የማነን 

ስልጠና ኩዕሶ እግሪ ሰገናትን መናእሰይን ፕሮፌሽናል ወይ ኣማተር ተፃወቲ ንምፍራይ ዝዓለመ ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ ንፕሮፌሽናል ኮነ ኣማተር ተፃወቲ ንምፍራይ ካብ 5 ወይ 6 ዓመት ጀሚሩ ክሳብ 12 ዓመት ኣብ ዘሎ ዕድመ ብዝተቐፅዐን ዝተወደበን፣ ብክፋል ዝተቐፅዐን ዝተወደበን፣ ወይ ብዘይተቐፅዐን ዘይተወደበን መልክዑ ክሳለጥ ዝኽእል ኮይኑ ካብ 13 ዓመት ጀሚሩ ኣብ ዘሎ ዕድመ ግና እቲ ስልጠና ዕላምኡ ብምንፃር ሰልጠንቲ ኩዕሶ እግሪ ኣማተር መንፈስ ሒዞም ዝኸዱ እንተኾይኖም ወይ ፕሮፌሽናል ተፃወቲ ንክኾኑ ዝዓለሙ ምዃኖም ብምንፃር እቲ ስልጠና ዝቕነ ከምዝኾነ ተሞክሮ ኣካዳሚን ሰብ ሞያን ሙሁራንን የረድኡ፡፡

ቀንዲ ዕላማ ኣካዳሚ ኩዕሶ እግሪ ሰልጠንቲ ብኩዕሶ እግሪ ቴክኒክን ታክቲክን፣ ስነ ልቦና፣ ኣካላዊን ማሕበራዊን ብቑዓት ዝኾኑ ተፃወቲ ምፍራይ ዝዓለመ ኮይኑ ብወሳናይ መልክዑ ፕሮፌሽናል ወይ ብቑዓት ተፃወቲ ንምፍራይ ካብ 13 ዓመት ጀሚሩ ኣሰልጠንቲን ሰልጠንቲን ካብ 4 ሰዓታት ዘይወሓደ ርክብ ክህልዎም ብምግባር ተደላይ ብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ሒዞም ንክወፁ ዘግብር እዩ፡፡

በዚ መሰረት ናብ ተሞክሮን ተግባርን ሃገርናን ክልልናን እንትንምለስ ካብ ትሕቲ 13 ዓመት ጀሚሩ ትሕቲ 15 ዓመትን ትሕቲ 17 ዓመትን ንኩዕሶ እግሪ ሓዊሱ ሰገናትን መናእሰይን ዝስልጥንሉ ስርዓት ከም ብሓዱሽ ተዘርጊሑ ምትግባር ካብ ዝጅምር ኣስታት 20 ዓመት ዘቑፀረ እንትኾን ምዕባለ ዘይብሉ ኮይኑ ዝቕፅል ዘሎ ካብ ዘይስሩዕ ስልጠና ብዙሕ ለውጢ ዘየመዝገበ ግን ድማ ብዝምልከቶ ኣካል ኣፍልጦ ዘለዎ ክፋል ቅፁዕ መደብ እዩ፡፡

ብቑዓትን ንሃገራዊት ጋንታና ዝኾኑ ተፃወቲ ከፍሪ ተባሂሉ ዝተጣየሸ ስፖርት ኣካዳሚ ሃገርና ንፈለማ እዋን ካብ ዝተቐበሎም ኣስታት 24 ሰልጠንቲ ኩዕሶ እግሪ እቶም 5 ካብ ክልልና እዮም ኔሮም፡፡ ግን ሓደ ነቲ ስልጠና እንትገድፎ ኣርባዕቲኦም ኣብ ከባቢ ሓምለ 2009ዓ/ም ስልጠንኦም ወዲኦም ካብቲ ኣካዳሚ ተመሪቖም ወፂኦም እዮም፡፡

ይኹን'ምበር እቶም ተመረቕቲ ይትረፍዶ ሃገር ንክውክሉስ እተን ትማሊ ካብ ላዕለዋይ ሊግ ናብ ፕሪሚር ሊግ ዝሓለፋ ጋንታታትናኳ ምቑፃርስ ይትረፍ ንፈተነኳ ተሓሲመንኦም፡፡ ይኹን'ምበር እዞም ካብ ኣካዳሚ ብቑዓት ተባሂሎም ዝተመረቑ መናእሰይ ተጋሩ ናብቲ ኣካዳሚ እንትኣትዉ ሂወቶም ኣብ ኩዕሶ እግሪ ብምምስራትን ካሊእ ኣማራፂታቶም ኩሉ ብምዕፃውን ስለዝነበረ ክልሎምን ጋንታታት ክልሎምን ክሕሰምኦም ጥር ትብል ሞራላዊ ተቐባልነት የብሉን፡፡

ብፍላይ ክስመረሉ ዝግባእ ዋኒን "ጋንታታትን ዘጣየሽወን ትካላትን ቀንዲ ዕላማ ምጥያሽ ጋንታታት ማሕበራዊ ግቡኦም ንምፍፃምን ኣብ ስፖርት ትግራይ ኣስተዋፅኦ ንምግባርን'ምበር ንዕዳጋ ስለዘይኮነ ማሕበራዊ ግቡእ ድማ ተፈተወ ተፀልአ ኣብ ኣዎንታዊ ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ዝለዓለ ምትእስሳር ከምዘለዎ እዩ፡፡

ግን ከምቲ ንሪኦን ንሰምዖን ዘለና እንተኾይኑ ብሸርፊ ወፃኢ ከይተረፈ ካብ ካልኦት ሃገራት ንፈተነ ዘምፅእ ጋንታ ካብ ኣካዳሚ ሰልጢኖም ብቑዓት ተባሂሎም ዝወፁን ዓርሰ እምነት ዘለዎምን ተፃወቲ ብስም ተሞክሮ የብልኩምን ክግፍዑን ነታ ዝወሓደት ዕድልኳ "ንፈተነ" ከይቐርቡ ምግባር ስርዓት ኩዕሶ እግርና ተዛቢዑ ዘዛብዕ፣ ሓሚሙ ዘሕምም፣ ደሪቑ ዘድርቕ ከምዝኾነ ምግንዛብ ይከኣል፡፡ እቶም ካብ ኣካዳሚ ሰልጢኖም ዝወፁ መናእሰይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዕድሎም ንምፍታን ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኸዱ ነጊሮምኒ እዮም::

መጠቓለሊ

ስርዓት ስፖርትና ብሓፈሻ እቶም ሃፍቲ ዓዲ እናበልዑ ነቲ ስፖርት ዘሕቕቑ ዘለዉ ዓይነታት ስፖርት ብፍላይ ጠጠው ኢልካ ምርኣይን ምፍታሽን ኣገዳሲ እዩ፡፡ ስፖርትና እንትርፊ በቲ ዘሎ ዝምቡዕ ስፖርት ተጠቀምቲ ዝኾኑ ሰባትን ኣካላትን ወፃኢ ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ከምዝተዛብዐን ንዝኾነ ሰብ የዕግብ ከምዘየሎን ካብ ኩሉ ዝተሰወረ ኣይኮነን፡፡ ነቲ ሓቂ ንምፍላጥ ሩሑቕ ከይከድካ ቀሊል ዳህሳስ ብምክያድን ተራ ገምጋም ብምግባርን ጥራሕኳ ምፍላጥ ናብ ዝከኣለሉ ብርኪ ተበፂሑ እዩ፡፡

በዚ መሰረት መንግስቲ ብሓፈሻ ዝምልከቶም ኣካላት ድማ ብፍላይ ነቲ ከይዲ ጠጠው ኢሎም ክሪእዎ እንተዘይፈቲኖም ትማሊ ብስም ምሕላፍ ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ዝነበረ መዝሙር ሳዕቤኑ ፈሓኽ ኢሉ ናብ ዘይተደላይ ነውራም ኣውራጃዊነት ንክቕየር መንገዲ ፀሪጉን ዘሰክፍ ተርእዮታቱ በሰላ አዕሪፉን ምኻዱ ኣይርሳዕን፡፡

ስለዚ ትማሊ ዝተርኣየ ኩነታት እቲ ዝተዛብዐ ስርዓት ስፖርት ዝፈጠሮ ምዃኑ ግንዛበ ተወሲዱ ነቲ ኣማኢት ሚልዮናት ነውፀአሉ ዘለና ስፖርት ንኣና፣ ሰገናትናን መናእሰይናን፣ ንክልልናን ከተማናን ተዘይረቢሑ "ብስም ይጠቕመኩም ኣሎ" "ኩዕሶ እግርና ትንሳኤ ረኺቡ" ንብል እንተኾይና ትማሊ ምልክት ዝሃበ መፍቀሪ ስፖርት ፅባሕ ናብ ዘይድለ ምድፋእ ከይኸውን ክሕሰበሉ ይግባእ፡፡ ነቲ ሓቂ ሪኢኻ መፍትሒ ምሃብ ውሕልና እዩ፡፡

ስለዚ ዝምልከተኩም ኣካላት ካብ ኣካዳሚ ዝኣክል በቒዕኹም ተባሂሎም ዝወፁ ሰገናትን መናእሰይን ትማሊ ብስሞም ከምዘይተፀብፀበን ክንድዚ መናእሰይ ናብ ኣካዳሚ አእቲና ከምዘይተብሃለን ሕዚ ከምዘይናትካ ተሞክሮ የብልኩምን (እሞ ድማ ካብ ላዕለዋይ ሊግ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ኣብ ዝሓለፋ ጀመርቲ ጋንታታት) ብዝብል ዕሽሽ ምባልን ፕሮፌሽናል ንምዃንስ ይትረፍ ንምምሳል ዘይነፍዕ ተግባር ምግዛእ ተፃወቲ ብወፃኢ ሸርፊ ጥዕና ኣለዎ እዩ ምባል ኣየድፍርን፡፡   

በዚ መሰረት ከምኒ ኣቦ ቐሺ፣ ማሙሻን ካልኦትን ብተበግሶ ዘሰልጥኑን ዘወዳድሩን ውልቀ ሰባት የዒቢኹም፣ ናትና ስራሕ ወሲድኩም ብምሕጋዝኩም የቐንየልና ክበሃሉ፣ ናብ ኣካዳሚ ክስልጥኑ ዘእተናዮም መናእሰይ ተቐቢልና ክነዕብዮምን ናብ ዝለዓለ ተሞክሮ ዝረኽብሉ ኩነታትን ክነስግሮምን፣ ዪኒቨርሲቲታትና እናምሃራ ዘመርቕኦም ዘለዋ ሙሁራን ሳይንሳዊ ፍልጠጠቶም ተተረቢሕናሉ፣ ዕድመን ነዊሕ ልምዲን ዝሃቦም ዓቕሚ ዘጥረዩ ሰብ ተሞክሮ ንልምዶም ናብ ጭቡጥ ዓቕሚ እንተቀይርናዮ ስፖርትናን ኩዕሶ እግርናን ብቀሊሉ ምምዕባል ከምንኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን፣ ተዘይለ ነዚኦም ተዘይተጠቒምናሎም ብዘልማዳዊ ምሕደራ ንመርሖ ብምህላውና ኩዕሶ እግሪና ንምምራሕ ናብ ዘይከኣለሉ ብርኪ በፂሕና ኢና፡፡

እቲ ንሃገራዊት ጋንታ ኮነ ንጋንታታት ተተካእቲ ንምፍራይ ዓሊሙ ዝተጣየሸ ኣካዳሚ ድማ ኣብ በቢ 4ዓመቱ ብጋዎን እናመረቐ ካብ ዝስኒ ነቲ ኣካዳሚ ንውልቀ ክኢላታትን ሰብ ሃፍቲን ክመሓላለፍ ተዝግበርሞ ምምሕዳር እቲ ኣካዳሚ ኣብ መስርሕ፣ ሕጊን መምርሒን ከምኡ ድማ መምርሒ መሰልጠኒ (ማንዋል) እናዳለወ ተዝቆፃፀር ውፅኢታዊ ስራሕ ምተሰርሐን ተመራፂን ምኾነ ኔሩ፡፡ ተዘየለ መንግስቲ ኣብ ከምዚኦምን ካልኦትን ተግባራት ኢዱ እናእተወ፣ እናስፈሐን እናበሓተን እንተኸይዱ መወዳእትኡ ከምቲ ንሪኦ ዘለና ኩሉ ፀውራ ናብ መንግስቲ ስለዝድርበ እቲ ስፖርት ናብ ጠቕሊሉ ዝጠፍአሉ ብርኪ ከየምርሕ ይተሓሰበሉ ኢለ ክሰናበት ሰናይ ቅንያት፡፡