ብኮረንቲ (ገብረጊዮርግስ ንጉሰ)

 

ዕለት/ መዓልቲ መዓልቲ/ ወርሒ 13ቲኡ/ ዓመት ዓመት

ካባና ካብ ብዙሓትስራሕ፣

ገዛን ሓዳርንኣልባን

ማእምናትንከካብ ዘለናዮ                                    

ኣድራሻ፦ ኣብ ገዛ ኽራይ                                        

                          ናብኣብ ኩሉ ቦታን  ኣብያተ ዕዮን

ዘለኻ ናባዕልና መንግስቲ

 

መጀመርያ ወያናይን ዘይወያናይን ሰላምታና ይብፃሕኻ(እቱይ ምንታይ መራሒ ክልቲኦም ስለዝኾንካ)እሞ እታ ከም ፀብፃብ እተፅግበና፣ ከም እንጀራ ትጠምየና፣ ከም መንበሪ ገዛ እትርሕቐና፣ ከም ገዛ ኽራይ ትቐርበና፣ ከም ደመወዝ ትውሕደና፣ ከም ስብሰባ ትበዝሐና፣ ከም ሓዳር ምምስራትን ንቡር ምፍታንን ብሕልሚ ትረአየና፣ ከም ስኽራንን ዕጥራንን ብቐትሪ እትጎንፈና፣ ከም ገምጋም ትቐንዐና፣ ከም ግዕዝይና ተቕንዐና፣ ብሓፈሻ እታ ብፖሊሲ ሕንፃፅ ተኸይፈና፣ ኣብ ፈፀመ ገለ ሰኸፈት ትፈጥረልና እንናፍቓን  እታ ካብ ዓለም ተወዳዳሪ ዘይብላ ፀጋ ጥዕናኻ ከመይ ኣለኻ? ማራ ኢና ንሕብየካ የኣኽ። ይመቸኻ በቃ።

 በቓደማያት ተፀሊኡካ ሰሚዕና ብዙሕ ጉሂና ነርና።“ናይ ባዕለይ እትመላለሰኒ ሕማም መርዘን እያ። መድሓኒታ እውን እፈልጣ እየ። ናብ ኣስቪዳለ ኸይደ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዘይትምለስ ምሕየ ከድሕና እየ።” ኢልካና፣ ከም ኣፍካ ይግበሮ፣ ቆስሊ ከልቢ ይግበረልካ። ኢልና ተሓጉሽና ኣስተርሒና ከም ኣመልና ኣብ ገዛ ኽራይ ለጥ ኢልና ቐኒና። እሱኸ ናይመን ኮይኑ ኢልና።

 እሞ ኸመይ እኒአኻልና ደሓን ዲኻ? ንሕና ብዜካ ናፍቖት ገዛን እርኑብ ናብራን

ፅቡቕን ዘይፅቡቕን ከም ክልቲኡ ኣለናን የለናንን ምባል ይከኣልን ኣይከኣልን። እንታይ ስኢንናን ረኺብናን ንምግላፁ ምቹውን ኣፀጋምን ኩነታት ውሽጢ ደሓንን ዘይደሓንን ኮይንና ኣለናን የለናንን። ከመይ እሞ?

እሞ ድንገት ተሰማዕኻናን ተዘይሰማዕኻናንይፍለጥን ኣይፍለጥን እዩ እሞ ሓደ ቁርብን ብዙሕን ሕቶታት ዶ ኽንሓትትን ክንገድፎን?

እሞ ገዛ ቃሕ ይብለና ኣሎ። መንበሪ፣ መጠሻ፣ መትከል፣ ጉጂ፣ መወደቒ፣ ገዛ።  ገዛ ደማ ቓሕ ይብለካ ደቀይ? ተገደደስ ህራስ ቃሕ ይብለካ እምበይ? ምዝናጥ፣ ኣቤት ምናዳ መኪና ግን ደሓን መኪናስ ይፅናሕዋ ናብራ ናብራ፣ ሓዳር ኣብ ገዛ ኽራይ ዘይኮነስ ኣብ ናይ ባዕልኻ መጠሻ ሓዳር ጉጂ ቃሕ ይብለና ኣሎ። ክንሓቦ ኾለና ስኒ ገለ ባህታ፣ ጦብላሕታን ቀዛሕታን ፈጥረልና ንብለካ። ፐርኬ!።

 ኣንታ ሞዖ ኣለዎ።ዓዲ መሬት ዝኣክል ዶ ናይ ውሑዳት፣ ርኹባትን ሕንቁቓትን ትኸውን?

ሕማቕ ኣየምፅእ እምበር እዛ ዓዲ ብፀላኢ እንተትድፈርሲ እዚ ማእምንን ቤት ኣልባን ትውልዲ እዙይ እንታይካ ተደፊራ ኢና ክንብሎ?

ሃፀይ ዮሃንስ እኩዋስ ክተት እንትእውጁ ኢትዮጵያ ማለት፦ ሃገር ማለት ኣዶኻ፣ በዓልቲ ቤትካ፣ ውላድካ፣ መቓብርካ ወዘተ እያ እሞ

           ኢሎምያ ሰብ ከብዱ በልዑዎ እሞ ሰብ ዘበለ ንዓዱ ተዃሸሐ ይበሃል።

ንምንታይ እዩ መሬት መውደቒ ንምርካብ ወናኒ ኣማኢቲ ኣሸሓትን መላይንን ምዃን ዝሓትት? ብኸምኡ ዝበለ ገንዘብ ደኣ ኣርጀንቲናስ (ኣብ ዘይዓድኻስ) ብገንዘብካ ብሃፍትኻ ዶደኣ ገዛ ክሰኣን እዩ? ኣብ መንጎ ሃገርካን ዘይሃገርካን ዘሎ ኣፈላላይምፍላጡ ክሳብ ዘፀግም ንምንታይ እዩ መንግስቲ ለቖትኡ ሒዙ መንገዛ ዓድና ንባዕልና ዝሸጠልና ዘሎ?

መሬት፣ መንግስቲ ዳይና ኾይኑ የከፋፍለና እሞ ከም መጠን መንግስቲ ዝግበኦ ግብሪ መሬት ምሓተተ እምበር ብጠላዕ ፀሓይ ነቲ መሸጣ ስማስም እናሃብካ ከዘራን ባርኔጣን ጌርካ መሸጣስ እንታይ ኣምፀኦ? መሬት ኣይትሽወጥ ኣይትልወጥ ማለት ኣብ ቅንፍ ብዜካ ኣነ ( መንግስቲ) እትብል ዘይረኣናያ ኣለታ ድያ?

ከይንኸስስ ዳርጋ ንጉስ ኣይኽሰስ ሰማይ ኣይሕረስ ስለ ዝኾነና ሱቕ ከይንብል መንገዛ ዓድና ገዛ ኣልባን ማእምን ሓዳር ኣልባን ኮይንና።ነቲ ስራሕ ዘይብሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ በዓል ስራሕ እውን ገዛ፣ ዓለቫ፣ ሓዳር፣ መኪና ወዘተ ዝበሃሉ መሰረታዊ ድሌታት ወዲ ሰብ ራእዩ ዝገበረ ትውልዲ ይበዝሕ ኣሎ፣ኣብ ገፁ ብርሃንን ሰሓቕን ዝሓረሞ፣ በዓልናይ ዘይብሉ ደገ ዝሓደረ ጫማ፣ ዝተጨፍጠጠ ፎጣ፣ ኣረጊት ጎልፎ ዝመስል ዝኾረየ ገፅ፣ ኑሮ ሓንጎሉ ዘዞረሉ፣ ምስ ፅላሎቱ ኣብ ምትህልላኽን ሓያል ጎንፅን ዝኣተወ ሰብ ይበራኸት ኣሎ። እዙያት ወዲ እዙያትሲ ናጥዕና ድዩ? እተን ዝሸቀለን ድንሹ ጠቢሱ ከይበልዐን ንገዛ ኽራይ እናረከበ ይጠሚ ከይህሉ ምጥርጣር ፅቡቕ እዩ። ጠምየ ከይብል ናይ ድኻ መስፍናዊ ሓቦ ሒዝዎ ከይኸውን።

 ቀደምስ ጠምዩኒ እንተበልና ‘ሕንጉጋይዶ እንታይዶ መፂኡ ከይበልዐካ ሱቕ ኢልካ ደቅስ።’ ንበሃል እሞ ንሕና እውን ንወለድና ነቲ ሕንጉጋይ ከይረኣናዮ ንኣምኖም ነርና።“...እንተይረኣዩ ዝኣምኑ ብፁኣን እዮም።” ከም ዝበሃል። ብሆሮር ፊልም ዝዘናግዑ ቆልዑ ሎሚ ሕንጉጋይ ኣይፈርሑ አይ ኤስ ኣይ ኤስ ኣይፈርሑ።ኮን ደኾን “ጠምዩኒ ኣይትበል፣ እዙይ ዓንቃፊ፣ ፀረ ልምዓት ዝኾነ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ናይ ኣረኣእያ ፀገም እዩ።” ኢልካ እኳ የምናልባሽ ይሐይሽ። ፖለቲካ ክበሃል እንተሎ ነዊሕን ተኸታታልን ኣኼባን ገምጋምን እዩ ኢሎም ስለዝኣምኑን ምልሕሓፅን ድኻምን ዘይኾነሎም ልስሉሳትን ሃካያትን ስለዝኾኑ ስኽ ይብሉልካ ይኾኑ እምበ።

አብ ሓደ ብዛዕባ መሬት ናይ መን ምዃና ዝዝቲ መድረኽ በዓል መሬት፣ መሬት ናይ ምጥቃም መሰል እምበር መሬት ናይ ምውናን መሰል ከምዘይብሉን መሬት፣ መሬት መንግስቲ ምዃኑን ክግለፅ ድሕሪ ምውዓሉ ብወገን መራሒ መድረኽ ተረዲኡካቱም ዶ ኩሎኹም ኢሉ እንትሓትት፣ ዝተረደኦን ዘይተረደኦን እወ ኢሉ ብጣቕዒት ስምምዕነቱ ገለፀ።

መራሒ መድረኽ ንምርግጋፅ ዝኣክል ንወይዘሮ መንፀገቫ ብሱመን ፀዊዑ እሺ እንተተረዲኡክን መሬት ናይ መን እያ እንትብለን፦

“መሬት እማ ናመድሃኔኣለም እያ።” ይብለኦ እሞ ኣይኮነን “ናይ መንግስቲ እያ እኮ ኢልና።” እንትብለን “ውይውይ ወደዋ ኩሎም ሓደ፣ ብሰማይ ስላሰ ብምድሪ ሃይለስላሰ፣ እቱይ ኣይኽሰስ እቱይ ኣይሕረስ ደኣኾኑታይ እሞ።” ኢለን መሬት መንግስቲ ንመድሃኒኣለም ኣዳሒነንኦ ቡን ተወሊፈን ኣኼባ ረጊፀን ንገዝአን ከዳ።

 ካብ ምስላ ወይዘሮ መንፀገባስ እቱ መሬትስ ናመድሃኒኣለም ከምኮነ ዶ ምሐሸ? (ኣብዚኣ ወገን ‘ማዕርነት ሃይማኖታት ይከበር!’ ዝብል ጭርሖታት ደኣ ከይትወልደልና ሰባቭ ሓሳቭ እያ ትመስል እሞ ዋላ ንሕደጋ።“ሓዲገጆያ እጀ ሓዲገጆ።” በላ ሓንቲ ሳውየሲ) ደሓር መንግስቲ ውክልና ወሲዱ ጁባና እንከይፈተሸ በብፅሒተና ናብ ኢድና ከመረከበና።

ድሕሪኡ ዝደለየ ብሳዕሪ ደመሃላ፣ ዝደለየ ድማ ብእምነበረድ ሰሪሑ ካብ ገዛ ኽራይ ነፃ ዝኾነ ትውልዲ ደኾን ንምርኣይ መብቀዐና ካብ ዝብል የዋህ ሓሳብ ዝብገስ ርኢቶ እዩ። ትውልዲ ከም ትውልዲ እኮ ተኻራይን ማእምንን ኮነ።

እምበር መንግስቲ በቲ ሐዚ ሒዝካዮ ዘለኻ ፍጥነት ንኹሉ ዓቕመ ኣዳምን ሄዋንንስ ይትረፍ ንሲሶኡ እውን ሕቶ መንበሪኣይምለሰሉን። ምኽንያቱ ነቲ ዝተመዝገበ ኣብ 10 ዓመት ንምምላእ ሒኽ እንትትበል ኣብ ሕድሕድ 10 ዓመት ብንእሽቱኡ 10 ግዘ እቲ ናይ መጀመርያ መጠን ዝኣክል ሓዱሽ ጠለብ መንበሪ ይመፅእ።

ወለድና እኳስ ምንም እቶቶም፣ ደረጃ ኑሮኦም፣ ስረሖም ከይተሓተቱ ትሸዓተ ቆልዑ ዘዕብዩሉ ይንኣስ ይዕበ መሬት መጠሻ ነይርዎም። ኣብ ከተማ እውን ከምኡ። ንሕና ኸ?

 ስማዕ እንዶ መንግስትዋ እቱ ቐደም ሽንሸና መሬት ብዝምልከት መፅዓንካ ሒዝካዶ ደፋእ ድንኩልን ፊውዳልን ማዕረ ማዕረ ዓፂድካ ዓፂድካ ንኹሉ ኣካለ መጠን በዓል መሬትን መጠሻን ኣይገበርካዮን?

መሬት ዝሽንሸን ትርፊ መሬት ስለ ዘሎ ጥራሕ ዘይኮነስ ዜጋ መንገዛ ዓዱብዘይ ሌላን ጉሌላን ማዕረ ተጠቃሚ መሬቱ ንክኸውን እዩ።ነገር ግን ኣብ ዓድና ሕፅረት ተሓራሲ መሬትን መሬት መጠሻን የልቦን። እንተሃልዩ ግን ኣብ ኣእምሮ ሓሰብቱ ጥራሕ እዩ ክህሉ ዝኽእል።

ስለዚ መሬትና ብመፅዓን ለኪዕኻ ለኪዕኻ ብጥርሑ/ ብናፃ ሃበና። ምኽንያቱ ኣካለ መጠን ኣኺልናን ሓሊፍናን ኢና። ሃበና ደኣ። “ሃባናይዶየ ሃባናይዶ ምሃብ ዶ ነውሪ እዩ?” በላ ደቂ ኣሸንዳሲ።

ንሕና እኮ ፒያሳ ንፒያሳ፣ መርካቶ ንመርካቶ ፎቖዶ ዋና ኸተማ፣ ዓይኒ ኸተማ ወዘተ እኮ ኣይበልናን እንተንብል እውን ነውሪ የብሉን። ነውሪ ምኽላእ እዩ እምበር ምሕታት ኣይኮነን።ግን ኣብ ዝኾነ ይኹን ጥራሕ ምእንቲ ዓድና ክመስለናስ መውደቒ ኣለኒ እንብሎ ይወሃበና።መውደቒ ክንልምን ኣይምተገበአን። ዓድና እዩያ ወይለከ።

እንታይ እዩ ዓዲ ንበዓል መሻርፍ/ ንበዓል ባጤራ ጥራሕ ጌርካ ኣብዘሓን ድኻን ኣደዳ ውሑዳት መካረዮ ምግባርከ።ፓርቲ ከም ፓርቲ ዶ ኣጋረይ ኣብ ታሕተዋይ ኑሮ ዘለዉ ዜጋታተይ እዮም ዶ ኣይበለን? ኣበ’ማ ’ንሆ? በለ ሓደ ወዲሲ።

 ነዛ ዓዲ ብዝገብሮ ተወሳኺ ኣስተዋፅኦ ደኣ እምበር ብመንበሪ ኣብ መንጎ ክልተ ደቂ ሓንቲ ዓዲ ናይ ንጉስን ሓሽከርን ኣፈላላይ ክህሉ ኣይምተገበኤን። ግን ሃልዩ።

“...መውስቦ ክሓቱ መፂኦም ድሮ፣

 ታይ ክብሎም ወዲአ ሙህሮ...፣በለ ሓደ ፅቡቕ ደርፊ እኒሀ ሎሚቕነሲ። እሞ ንሕና እውን እኮ ኣካለ መጠን መላእና እንታይ ንበል?

በቃ እሞ ዓው ኢልና መሬት እንዶ ሃበና መውደቒና ከይንብልካብ ፃፀ ሓኸለ ዘውፅኡ ቦተሊከይናታት ኣብዮት ርእዮት ገለመሌ እናበሉ ከይፋርኹዋታ ፈራሕና። ንሕና እኳ ኣቕሪብና ኢና እንሓትት ዘለና። ሰባት ከመይ ከም ዝትርጉምዎ ምሕሳብ ኣገዳሲ ኣይመስለናን።

እሞ እቱ ጥዕናኻ ደሓን ዲኻ ብጥዕናኻ እንተሃሊኻ እኮ እዩ ንምውቃስ ኮነ ንምውዳስ ዝጥዕመና።

ከታርን በለፀይናንያ በዚሖምኻ ሰሚዕና ሓቂ ድዩ?

“ከይሓርስ ኢደይ ለመፀ

ከይከትር ኣርከበ መፀ

ለምዘበን ብጉደይ ወፅየ” ኣብ 70ታት ንኸታሮ ኣብ መደባይ ዝተደረፈሎም ደርፍስ ይህሉዶ ሎሚኸ ወይስ ብኻልእ ደርፊ ተቐይሩ ይኸውን?

ስራሕ ኣልቦ መናእሰይ ብኣግባቡ ቁፅርና ዘይፍለጥ ሚሊዮናት እናሃለና ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ስራሕ ዝተፈጠረሎም፣ ብሚልዮናት ዝኣክል ሕቶ መንበሪ ዝተመልአ ቅጥዒ ኣናፁ እኳ በሊዐን ምውዳእ ኣብዩወን መደቀሲአን ኣትሪፈንስ ብኣሽሓት ዝቑፀራ ብኽንደይ ማርያም ማርያም ብሎተሪ መደቀሲ ዝወፀሉ ነባሪ  መራኸብቲ ሓፋሽ ብዕልልታን ዳንኬራን፣ ብመፂኻለይዶ መፂኻለይዶ ኽፅበየካ ወደሳን ኣጨናኒቖምዋ ጭርሖታት ዓወትያ በዚሑ ስራሕ ጠምዚሑ ዝበሃል ዘሎ ኸ እማን ድዩ?

 እቲ ሕቶ መንበርን ሎተርንስ እንታይባ ኣራኸቦ? እንተቐኒኻ እኮ ዘይራኸብ ነገር የለን። ዕድሉ ኾይኑ ሎተሪ ዘይወፀሉ ኣያታንኡ።

እሞ ዝኾነ ኾይኑ እታ ዝበልናካ ናይ መውደቒ ጉዳይ ሓደራ ኸይትርሰዓ። መንበሪ መጠሻ መሬት ሃበና። ብነፃ ብዘይ ዕፃ ብዘይ ሎተሪ። እንካብኡ እንተስ ክኹርኮሐና እንተስ ክልስልሰናሲ መዕረፊ ጎንና እትኸውን ቁራስ መሬት እማ ኣዳሕነና። መጀመርያ ናይ መቐመጫይ በለት ህበይ። ድሕሪኡ ሰስርኡ የውፀኣዮ ሰብ እምበር ነቲ መዕረፊ ዘይብሉ ኣደዳ መካረዪ ምግባርን ኢዱ ሒዝካ እናውቃዕኻ ገላጋሊ ምምሳል ኣይድንቅን።

 ካብ ሓደ ቦታ ዘይጀመሩን ማዕረ ጥጡሕ መወዳደሪ ባይታን ዕድልን እንተይፈጠርካ ስርዓት ውድድር (ስርዓት እግረይ ኣውፅእኒ) ምእዋጅሲ ከቢድ እዩ።

እሞ ካልእ ግዘ ካልእ ሰላምታ ክሳብ እንሰደልካ ብሓጎ...ስ የጋንየና። እታ ናመውደቒና ጉዳይ ግን ሓደራ ብሰማይ ሓደራ ብመሬት። እሞይማ ብነፃ። በል ቻው ቻው ንደዋወል በቃ።