ኣብ 1980 ሞስኮ ኦሎምፒክ ኣብ መበል 40 ዓመቱ ኽልተ ወርቒ ሜዳልያ ንሃገሩ ብምምፃእ ታሪኽ እንዳዘከሮ ዝነብር ህያዊ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት።

5 ጥቅምቲ 1937ዓ.ም ኣብ ከተማ ዓዲግራት ፍሉይ ሽሙ ጐሎ መኸዳ ኣብዝብሃል ቦታ ዝተወለደ ፍርያት ክልልና ዝኾነ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ቅድሚ ናብ ውድድር ኣትሌቲክስ ምእታዉ ኣብዝተወለደሉ ኸባቢ ብሕርሻ ይመሓደሩ ንዝነበሩ ንወላዲ ኣቡኡ ኣይተ ይፍጠር ተኽለሃይማኖትን ንወላዲቱ ኣዲኡ ወይዘሮ ለተገብርኤል ገብረኣረጋዊ ንምሕጋዝ ኣብ ሓደ ፋብሪካ ተቖፂሩ ብምስራሕ ይሕግዞም ነይሩ።

ጐናጐኒ ንስድርኡ እንዳሓገዘ ኣብ ስፖርት ይነጥፍ

ዝነበረ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ድሕሪዙይ ንውድድር ጉያ ብዝነበሮ ዝለዓለ ፍቕሪ ናብ ኣስመራ ብምኻድ ሽዑ ናብ ዝነበረት ጋንታ ኣትሌቲክስ ሓማሴን ተፀንቢሩ እዩ። ኣብቲ ጊዜቲ ድማ ኣብ ኣስመራ ኣብዝተኻየደ ውድድር ጉያ ፍርቂ ማራቶን ምስ ኣትሌታት ሻምበል ኣበበ በቒላ፣ ማሞ ወልዴን ምስ ኻልኦት ፍሉጣት ኣትሌታት ብምውድዳር ሻድሻይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድሩ ዛዚሙ እዩ። ኣብቲ ውድድር ድማ ብቕዓት ኣጎይያ ምሩፅ ይፍጠር ዝተዓዘበ ሻምበል ኣበበ በቒላ ንዓየይ ክትክእ ይኽእል እዩ ብምባል ሓደ ጥሪ 1961ዓ.ም ናብ ጋንታ ኣትሌቲክስ ሓይሊ ኣየር ንክፅንበር ነገራት ኣጣዓዒምሉ እዩ።

ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብቲ ጊዜቲ በቢዓመቱ ይካየድ ኣብዝነበሩ ናይ ምክልኻል ሰራዊት ውድድር ብተደጋጋሚ ብምስዓር ኣብ ኢንተርናሽናል ውድድር ንክካፈል ብዝረኸቦ ዕድል ኣብዝተፈላለዩ ውድድራት ውሽጢ ዓድን ወፃኢን ብምስታፍ ዓወታት ካብ ምምዝጋቡ ሓሊፉ ጥንካርኡ ዘመስከረሉ ጊዜ እዩ ነይሩ።

ማርሺ ቐያሪ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብ ዓለምለኸ ውድድር ንሃገሩ ወኪሉ ንፈለማ እዋን ኣብ ውድድር ዝተሳተፈ ኣብ 1968ዓ.ም ውድድር ኣሎምፒክ ሜክሲኮ እዩ። ቐፂሉ ኣብ 1972ዓ.ም ኣብ ውድድር ኦሎምፒክ ሙኒክ ተሳቲፉ ብ10ሽሕ ሜትሮ ንሃገርና ሜዳልያ ብሩር ኣምፂኡ እዩ።

በዞም ውፅኢታት ተዓጂቡ ብኣትሌቲክስ ንቅድሚት ዝተጉዓዘ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብ 1973 ኣብ ናይጀሪያ ሌጎስ ኣብዝተኻየደ ኻልኣይ መላእ ፀዋታታት ስፖርት ኣፍሪካ፣

    ብ10ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያ ወርቒ

    ብ5ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያ ብሩር ኣብ 1979ዓ.ም ኣብ ሴኔጋል ዳካር ኣብዝተኻየደ ፈላማይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ኣፍሪካ ብ10ተን ብ5ተን ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያታታት ወርቒ፣

ኣብ 1977 ኣብ ምዕራብ ጀርመን ኣብዝተኻየደ ፈላማይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም ብ5ተን 10ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ፣

ኣብ 1979 ኣብ ካናዳ ሞንትሪያል ኣብዝተኻየደ ኻልኣይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም ብ10ተን 5ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ 1980 ኣብ መበል 22 ውድድር ኦሎምፒክ ሞስኮ ብ10ተን 5ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ ዝረኸበ ኾይኑ ካብቶም ፍሉያት መለለይኡ ድማ ንሃገሩን ንኣፍሪካን ኣብ ሓደ ውድድር ኦሎምፒክ ኽልተ ወርቒ ሜዳልያ ዘምፅኣ ፈላማይ ኣትሌት እዩ።

ውድድር ጉያ ካብዘቋረፀሉ ጊዜ ጀሚሩ ብኣሰልጣንነት ነዊሕ ርሕቐት ብደረጃ ሕርይቲ ጋንታ ኣትሌቲክስ ኢትዮጵያ ዝለዓለ ውፅኢት ኣመዝጊቡ እዩ። ድሕሪዙይ ኣብ ዕረፍቲ ዝፀንሐ ሻምበል ምሩፅ ይፍጠር ኣብ ምስትንፋስ ብዘጋጠሞ ፀገም ኣብ ካናዳ ቶሮንቶ ሕክምና ክወስድ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ መበል 72 ዓመቱ 14 ታሕሳስ 2009ዓ.ም ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ ኣሎ።

ብዛዕባ ሕልፈተ ሂወት ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣመልኪቱ ንኣሶሺየትድ ፕረስ ሪኢቱኡ ዝሃበ ጅግና ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ሃይለ ገብረስላሴ ብሕልፈት ሂወት ጅግና ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ብጣዕሚ እየ ሓዚነ ውድድር ጉያ ክጅምር ከለኹ ከም ምሩፅ ይፍጠር ክኸውን ድልየት ነይሩኒ በዚ’ውን ኣብዚ ደረጃ ንክበፅሕን ብርክት ዝበሉ ዓወታት ንክረክብን ዝኽኣልኩ ንዕኡ መርኣያ ገይረ ጠንኪረ ብምስርሓይ እዩ ክብል ሪኢቱኡ ሂቡ እዩ።

ሸውዓተ ውላድ ዘለዉዎ ጅግና ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር መርኣያ ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ብምዃን ታሪክ እንዳተዘከሮ ዝነብር ህያዊ ኣትሌት እዩ