ብዳንኤል ትካቦ /This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it./

መሰረታዊ ዕብየት ወድሰብ ተፈጥሮኣዊ እታወታት ዓለም ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ከም ተወሳኺ መሳለጢ ዕብየትን መፍረይ ፍልፍል ፍልጠትና ዝኾነ መሃዛይነትና እዉን እንገልፀሉ ብኡኡ ልክዕ ዓቕምና ኣዉፂእና ዘለና ፍሉይ ከእለት እነንፀባርቐሉ ባይታ እዉን እዩ ዓዉዲ  ትምህርቲ።

ኸይዲ ትምህርቲ ከባቢና፣ ማሕበረሰብና፣ ባህልናን ልምድታትናን ኣለሊና ክንፈልጥ ከምኡ ድማ ዝጠቕመናን ዝጎድአናን ካብ ጥቅሚ ዉልቀ ሰብነት ዘሊልና ዜግነታዊ እታወትና እነንፀባርቐሉ ከይዲ ለዉጢ ኣመለኻክታን ባህርን /Behavioral and Attitudinal Change/ እነምፀአሉ ሃዲድ እዩ ትምህርትን ኣብያተ ትምህርትን።

እዚ ከም መንደርደሪ መረዳድኢ ሓሳብ ሒዝና ኣብ ክልልና ልክዕ ከም ካልኦት ክልላት ሃገርና ዘይስሩዕ ቐረብ ትምህርቲ ወይ ድማ ልማዳዊ ፈላሚ እንዳ ትምህርቲ  ቤተሰብን ኣብያተ ክርስትያናት ምዃነን ከምዘሎ ኾይኑ መሰረታዊ ስሩዕ ትምህር ካብ መዉዐሊ ህፃናት ይጅምር። ። ፅሬት ከይዲ ስሩዕ /ዘበናዊ/ ትምህርትና ከመይ ይመስል? ወለዲ ደቆም ናብ ስሩዕ ትምህርቲ እንተእትዉሎም መሰረታዊ ከይዲ ክትትሎም እንታይ ይመስል? መዓልታዊ ዉዕሎ ደቆምን ለዉጢ ኣተሓሳስብኦምን ካብ መምህራኖም ንላዕሊ ከስተዉዕሉሉ ዝኽእሉ ምችዉ ባይታ ዘርጊሖም ዶ?  ብፍላይ ድማልዕሊ ካልኣይ ብርኪ ኣብ ዘለዉ መደባትን ዓዉድታትን ትምህርቲ “ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ደቅና እንታይ ይመሃሩ ኣለዉ?” ኢሎም ምስ ኣብያተ ትምህርቲ እኹል ረክቢ ልዉዉጥ ሓበሬታ ዶ ይገብሩ? ኢልና እንተሓቲትና እንረክቦ መልሲ “ክንድትዝድለ ኣይኮነን።” ዝብል እዩ። መንግስታዉን ዘይመንግስታዉን ኣብያተ ትምህትታትና ዋላ’ኳ ወ.መ.ሕ /ወለድን መምህራንን ሕብረት/ ኢለን

ዘጣየሽኦ ጉጅለ ክትትልን ረኽብን እንተሃለወ ክንድትዝድለ ብርትዐ ሒዙ ብተደጋጋሚን ኣድማዒ ዝኮነ ዉፅኢት መምፅኣይን ኮይኑ ኣይተረከበን። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብያተ ትምህርትታትና ብከመይ ዝበሉ ናይ ምሕደራ ሰባት ይምሕደራ ኣለዋ? ከመይ ዝበሉ መምህራን ከ ይምደቡለንን ይቆፅራን ኣለዋ? ዝብል ሕቶ እንተልዒልና ብዘይ ኣዝየን ብኣፃብዕቲ ዝቑፀራን ሒደት ብዓዉዲ ስነ-ትምህርትን ስርዓት ምምህርናን  ብቑዕ ልምዲ ኣብ መስመር ብሉፅ መምህርነት ዝፅርሑን ሓዲግና ካሊእ ብሓፈሻ ንቲ ቅድም ከብል ዝተገለፀ ልሕሉሕ ቁፅፅርን ክትትል ወለዲ ናብ ዝገደደ መስግኢ ብርኪ ይወስዶ።

ብኸምዚ ዓይነት ቁፅፅርን ክትትልን ዝወሓዶ ከይዲ ትምህርቲ ሓሊፎም እንተኽኢሎም ናብ ናይ መንግስታዊ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ /ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ/ እንተዘይኮነ ድማ ናብ ናይ ዉልቀ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ /ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ/ ይኣትዉ እንድሕር ሃልዮም ኣብኡ ክኾንዎን ከምፅእዎን ዝኽእሉ ለዉጢ ኣመለኻክታን ባህርን /Behavioral and Attitudinal Change/ ማዕረ ክንድምንታይ ንእሽተይ ከምዝከዉን ንምግማቱ ንኹለና ዘማትእ ኣይኮነን።

 እዚ ፅሑፍ ናብ ዓይኒ መንበብቲ ከቕርቦ ካብ ዘገደዱኒ መሰረታዊ ኩነት ብወገነይ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ብርክታት ትምህርቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መደባት ስራሕ ተዋፊረ ኣብ ዝፀናሕኹሎም ናይ 8 ዓመታት ልምዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ትዕዝብትታተይን ቑንጥር ኣቢለ እንተገለፅኩ ኢለ ‘ምበር ዘለዉ ርኡያት ኽፍታታት ኣተገባብራ ከይዲ ትምህርቲን ኣብ ፅርየት ትምህርቲ ዘስዕብዎ ዓበይቲ ሃገራዉን ክልላዊ ፈተናታትን ብናታትኩም ብናይ መንበብቲ ልምድን ተሞክሮን እንተዝዉኾ እዉን ኣብዚ ዘይሰፈረ ብዙሕ ምተብሃለ ይብል። እዚ ከምዚ ዝመሰለ ፀጋም-ዘመም ከይዲ ትምህርቲ እዚ ሰፍ ዘይብል መፃኢ ስግኣት ፈጣሪን ንቲ ሐዚ ብሃገር ብርኪ ሒዝናዮ ዘለና ዉሑድ በዝሒ ክልላዊ ተምሃራይ ኣብ ርእሲ ምዉሓዱ ፅርየት ዝጎደሎ ትምህርቲ ተመጋቢ ብምግባር ንህንፀት ልምዓት ሃገር ክህልዎ ዝግባእ ኣበርክቶ ንጎኒ ብምግዳፍ ናብ ዘይተደለየ ሃገራዊ ብልሽት ዘእትዉዎን ምዃኑ ግልፂ እዩ።

ኣብ ከተማ መቐለ ንኣብነት ካብ ዘለዋ ኣፍልጦ ተዋሂብወን ኣብ ስራሕ ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘለዋ ናይ ዉልቀ ይኹና መንግስታዊ ትካላት ታሕተዋይ ማእኸላይን ላዕለዋይን ብርኪ ትካላት ትምህርቲ ክንደየኒአን እየን ብቁዕ ናይ ምምሃርን ትምህርታዊ ምሕደራን ዘለዎ ሓይሊ ሰብ፣ ንምምሃርን ምስትምሃርን ዝበቅዐ ሞያዊ ስነ-ምግባር ዝተላበሰ መምህርን ተምሃራይን፣ ዘምህሮ ዓይነት ትምህርቲ ኣዝዩ ዝመለኸን ከባቢያዊ ሃፍትታትን ፀጋታትን ከም ኣወንታዊ እታወት ትምህርቲ ገይሩ ንሓበራዊ ናይ ሃገር ለዉጢ ብቁዕ ናይ ፍልጠት መጋቢ ዝኸዉን መምህር ዝሓዛ፣ ኣብ ጎና ጎኒ ምምሃር ምስትምሃር ናይ ማሕበረሰባዊ ግልጋሎትን ናይ ምርምርን ፅንዕትን ስራሕቲ ዘማዕብል ዉፉይ ናይ ኣብያተ ትምህርቲ ሰራሕተኛ ዝሓቖፋ ትካላት ትምሀርቲ ክንደየናይ ቁፅሪ ዝሓዛ እየን? ትግራይ ካብ ዘለዋ  ናብ ኣስታት 5ን ፈረቓን ሚልዮን ዝፅጋዕ በዝሒ ህዝቢ እቲ 1 ሚልዮን ጥራሕ ኣብ ትምህርቲ ተሳታፋይ ምዃኑ መረዳእታታት ዳታ ኤጀንሲ ስታቲስቲክስ ሃገርና የርኢ። እዚ ምስ እቲ ሃገርና ሒዛቶ ዘላ ግዙፍ በዝሒ ምስ ካልኦት ክልላት እንተነነፃፅሮ እቲ ዝወሓደ ኾይኑ ድማ ንረኽቦ። እዚ ሐዚ ኣብ ኣእምሮ ኩሉ ግዱስ ትግራዋይ ኾይኑ ከሕስበናን ከጨንቐናን ዝግበኦ ነገር እንተሃለወ ኣብ ርእሲ እቲ ዘለና ዋሕዲ በዝሒ ተሳታፋይ ትምህርቲን ከይዲ ምርግጋ ፅርየት ትምህርቲ እታ ክልልን ብኡኡ ልክዕ ድማ ክህልዋ ዝግበኦ መጠን ብፅርየት ተማሂሩ ዝወፅእ ብቑዕን ስልጡንን ቑፅሪ ተመሃራይ ክመጣጠን ኣብ ዝክእለሉ ብርኪ ክበፅሕ ከምዘለዎ ካብ ምርድዳእ ብዝዘለለ ናብ ተግባራዉነቱ ብህፁፅ ክእተወሉ ዝግባእ ሓያል ዋኒን ምዃኑ ምፍላጥ እዩ።

ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ላዕለዎት ናይ ዉለቀ ትካላት ትምህርቲ ክስርሑ ዝግበኦም ናይ ቁፅፅርን ክትትልን ሜላታት ኣዝዮም ዝበልሑን ዝጠንከሩን ክኾኑ ናይ መንግስቲ ኢድ ኣእታዉነት ዝለዓለ ዋላ እኳ እንተኾነ ህዝቢ ከም ህዝቢ ድማ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክነዉርሶ ኣብ ዝግበአና መጠንን ዓይነትን ፅርየት ትምህርቲ ናይ “የእትወና እዩ!” ስምዒት ጎሊሁ ብምዉፃእ ሓጋዝን የማናይ ኢድ መንግስቲ ክኸዉንን ይግበኦ።

ከም ዉልቃዊ ትዕዝብተይ  ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገርና ፅርየት ትምህርቲ ንምቁፅፃር ኣብ ትሕቲኡ ኣብ ዘጣየሾ  “Higher Education Relevance and Quality Control Agency / ዝበሃል ኤጀንሲ ኣግባብነትን ምርግጋፅ ፅርየትን ትምህርቲ ክንደየናይ እዩ እዚ በቢግዚኡ ኣብ ምዉዳቅ ዝርከብ ብቕዓትን ፅርየትን ትምህርቲ  ብግቡእን ብዉነን ዝከታተሎ? ንዚ ናይ ትምህርቲ ፅርየት ኣብ ዉሽጢ ሕቶ ምልክት ዘእትዉ ዘለዉ ኣካላት መንግስትን ዉልቀ ወነንቲ ትካላት ትምህርትን ከ ብኸመይ መንገዲ ነናይ ኢዶም ብምሃብ ናብ የማን ይመርሖም ኣሎ? ዝብሉ ሕቶታት ናብ ኣእምሮና እንተመላሊስና ኣዚና ክንሓዝንን ተመሊስና ክንሃንፆ ናብ ዘሸግር ወለዶ እናኣተናን ምዃንና ግልፂ መርኣይ እዩ። ካብ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ እንትጅምር ክንደይ ዝኣኽሉ መምህራን ብሜላ ኣመሃህራን ኣበቃቅዓን ተመሃሮ፣ ብሜላ ተኸታታሊ ምዘናን ፍተሻን ስልጠና ረኺቦም ንምምሃር ምስትምሃር ዝበቅዑ መመህራን ይምደቡ ኢልና እንተልዒልና ኣብዚ እተዉ ዝበሃል ቑፅሪ ኣይንረክብን። ስለዚ ሜላታት ፍተሻን ምዘናን፣ ሜላታት ምምሃርን ምስትምሃርን ካብ ዓዉዲ ኽፍሊ ስነ-ትምህርቲ ላዕለዎት ትካላት ተማሂሩ ብዘይወፀ መምህር ዝመሃሩ ተምሃሮ ክንደየናይ ግቡእ ሚዛናዊ ኣመዛዝና ረኺቦምን  ኣዕጋቢ ፍልጠት ሒዞምን ክወፁ ይክእሉ ኢልና ንሓስብ? ዋላ ብዓይኒ ስነ-ምግባር ተምሃሮን በቢዓመቱ ዘምፅእዎ ዕብየት ለዉጢ ኣተሓሳስባን ብሰብ ሞያ ስነ-ምምህርና ዝተምሃሩ መምህራን ኣብ መንጎ ዝምሃሩን ብዲፕሎማ ኮነ ቀዳማይ ዲግሪ ዝኾነ ዓይነት ትምህርቲ ተማሂሩ ዝተመደበ መምህር ኣብ ዘምህሮም ተምሃሮ ዘሎ ለዉጢ ገፊሕ እዩ።

ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዜጋታት በቒዖም ኣብ ዓዉዲ መፍረያይ ስራሕን መሃዛይነትን ክነጥፉ ተደልዮም ብብርኪ ቀዳማይ ዲግሪ ካብ ዝመሃሩ ተምሃሮ ብሞያ መምህርነት ማለት እዉን /ባችለር ኦቭ ኢጁኬሽን/ ወዲኦም ዝወፁን ብ/ባቸለር ኦቭ ኣርትስ ወይ ሳይንስ/ ጥራሕ ተመሪቖም ዝወፁን ዜጋታት ብማዕረ ኣብ ታሕተዎት ብርክታት ኣብያተ ትምሀርቲ ኾኑ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብሞያ መምህርነት እንትምደቡ ምሉእ ብምሉእ ሚዛናዊን ዕዉትን ኸይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክህልዉ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ግጉይ ኾይኑ ይርኣይ። እዚ ብግልፂ ቋንቋ እንትነቕምጦ እቲ ዘለና በዝሒ መምህር ኣብ ላዕለዎት ትካላት ብሞያ መምህርነት እኹል ትምህርቲ ዝረኸበ ስለዘይኾነ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ዋላ’ኳ እንተተኽኣለ ንቶም ካብ ዓዉዲ ስነ-ምምህርና ወፃኢ ወዲኦም ናብ ሓላፍነት ከይዲ ምመሃርን ምስትምሃርን ዝኣትዉ ተወሰኽቲ መምህራን እኹልን ብቅዓቱ ዝሓለወን ናይ ሞያ መዕበይን ዓቅሚ ሃናፂን ትምህርትታት ክወሃብ ይግበር እዩ። ሐዚ እዉን ግን እኹል ዉፅኢት እናመፀ ከምዘየለ ዉፅኢታት ካልኣይ ብርኪ ተምሃሮናን ብቕዓት ተመረቕቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ኣጉሊሁ የርእየና ምህላዉ ንግንዘቦቒ እዩ። ሞያ መምህርነት ኣብ ርእሲ ዘለዎ ትሑት ተደላይነትን ጠለብ ደላይ-ስራሕን ብዝበለፀ ኹነታት ናይ ስርዓተ-ትምህርቲ ከይዲ ክፀርይን ክፀፍፍን እንተዘይኽኢሉ እቲ ኣሉታዊ ጎኑ እናበርትዐ መፃኢ ወለዶ ኣሽምባይ ዶ ፅሩይ ቐረብ ትምህርቲ ክረክብስ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘኽይድ ሸዉሃት እንተረኺቡ እዉን ጋዶ እዩ።  ዝተወሰኑ ሕቶታት እስኪ ነልዕል። ኽንደይ ዝኣኽሉ ተምሃሮ እዮም ብቲ ሐዚ ዘሎ ኸይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ዕጉባት? ኽንደይ ዝኣኽሉ መምህራን ኸ እዮም ሞያዊ ብቕዓቶም ብምዕባይ ሞያዊ ስነ-ምግባሮምን ተወፋይነቶምን ወሲኾም ዜጋታት ኣብ ምህናፅ ዝተዋፈሩ? ኽንደይ ዝኣኽሉ መምህራን እዮም በቢእዋኑ ዉፅኢትን ዕብየት ለዉጢ ባዕሎምን ተምሃሮኦምን ዝፍትሹ? እዚኦምን ካልኦት ከምዚ ዝበሉን ሕቶታት ምስ እነልዕል እንረኽቦም መልስታት ኣዝዮም ተስፋ መቑረፅቲ እዮም። ሕሉፍ ሓሊፉ ብዙሓት ንምዝራቦም ዘሰክፉ ተግባራት ብግልፂ እናተተግበሩ ኣብ ዝርከቡለን ካልኣይን ላዕለዎትን ትካላት ትምህርቲ ዝረአዩ ግድፈታት ጥራሕ ምስትዉዓል እኹል መልሲ ኾይኖም ክቐርቡ ይኽእሉ ‘ዮም ክበሃል ይኽእል።

 ንኩለና ከረዳድአና ዝክእል ሓደ ሓቂ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ዝቐርፆም ስርዓተ ትመህርትታት ንመንግስታዉን ዘይመንግስታዊ ትካላት ላዕለዎት ብርኪ ትምህርቲ ብሓደ ዓይኒን ሚዛናዊን መምርሒ ብምዉራድ ተበፃሕነት ትምህርቲ ክረጋገፅ ይሰርሕ ዘሎ ምኳኑ እዩ። ብድሕሪ እዚ ድማ ስዒቡ ኩለን እተን ትካላት ትምህርቲ ጉጀለታትን  መዋቅራዊ ስርዓት ምርግጋፅ ብቅዓትን ፅሬትን ቐረብ ትምህርቲ ክህልወን እቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ /HERQA/ ዝበሃለ ኤጀንሲ ኣጣይሹ። ይኹን ‘ምበር እቲ ዘጣየሾ ኤጀንሲ ንሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ብዝድግፍ መልክዑ ዶ ኽትትልን ቑፅፅርን ይገብር ኣሎ? እንተይልና ኣይፋልን ዝብል መልሲ ንምሃብ እኹል ምኽንያታት ምድርዳር ይከኣል እዩ። ንኣብነት ኣብ ትግራይ ኣብ ዘለዋ ዘይመንግስታዊ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ከምህርኦ ዝተፈቐደለን ዓይነታት ትምህርትን በዝሒ ቑፅሪ ተምሃሮን ከምኡ ድማ ገደብ ግዘ ኣፍልጦን ብኸመይ እናተኸታተለ እዩ ዝብል ሓደ ሕቶ ጥራሕ እንተልዒልና እቲ ንምርግጋፅ ብቅዓትን ፅሬት ትምህርትን ደዉ ዝበለ ኤጀንሲ ንተቓራኒ ተግባር ደዉ ምባሉ  ግልፂ መርአያ እዩ። ሓደ ትካል ትምህርቲ እንትጣየሽ ንግልጋሎትን ፅርየትን ትምህርቲ ዝሕግዙ ክህልዉዎ ካብ ዝግብኡ መሰረታዊ እታወታት ብቁዕ መምሀሪ ቦታ፣ ፅፉፍ መምሀሪ ክፍልታት፣ እኹል ቑፅሪ ኮፍ መበልን መፅዓፊን ወናብር፣ እኹልን ግዘኦም ዝሓለዉ መፃሕፍቲ ዝሓዘ ቤተ ንባብ ብቑዕ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ሽቓቕ፣ እኹልን ፅፉፍን ቤተ ፈተነታት፣ ፅፈት ዘለዎም መዕረፊ ተምሃሮን ግልጋሎት ሓበሬታ መለዋወጢ ኢንተርኔትን እኳስ ብዉሑዱ እንተፀሪሕና ካብዚኦም ሰለስተ ጥራሕ ዘማልእ  ንምርካብ እዉን ዓቐብ እዩ።

ብወገን ሓይሊ ሰብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ  እኹል ሰራሕተኛታት ዘማልኣ ኣብ ርእሲ ዘይምዃነን ንዘለዉ ሒደት ሰራሕተኛታት እዉን ብዉሑድ ወርሓዊ መሃያን በቢዘይሞይኦምን ግልፂ ብዘይኮነን ኸይዲ ኣቆፃፅራ ከምዝቖፅሩ  ርኡይ ሓቂ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ግን እቲ ኣዝዩ ዓብይን ትኹረት ዝሰኣነን ዋኒን ኣብ ከይዲ ቕበላን ምዝገባን ተምሃሮ ዘሎ ዘይሕጋዉነት እዩ። ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ብዝሓቶ ረቛሒ መሰረት ተኸቲሎም ዝተኣናገዱ በዝሒ ተምሃሮ ኣዝዩ ዉሑድ እዩ። ካሊእ ይትረፍ ገደብ ግዘ ምዝገባ ዘይብሉ ምዃኑ ተምሃሮ ክሳብ ንመወዳእታ ሰሚስተር ፈተና ክኣትዉ ሰሙናት ኣብ ዝተርፎም ግዘ እዉን እንከይተረፈ ምዝገባ ዝካየደለን ኣብያተ ትምህርቲ እናሃለዋ ፅሬት ትምህርቲ ኣልዒልካ ምዝራብ ክንድምንታይ ከምዝኸብድ ምግማት ይከኣል እዩ። ብፍላይ ኣብ ኣብዝሓ ዉልቀ ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ዝርአ ትኹረት ኣብ ገንዘብ ኣታዊ ጥራሕ ዝተሞርከሰ ምዃኑ ንምፍላጥ ኣብ ሓዲአን ኣቲኻ ኣብኡ ንዝርከቡ ተምሃሮ ጥራሕ ዘይኮነስ ሰራሕተኛታት እዉን ምሕታት ብቀሊሉ መልሲ እትረኽበሉ መንገዲ  እዩ።

ኣብ እዋን ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር  ንኣብነት እንተልዒልና ኣብ ሓደ ክፍሊ ክቕመጡ ዝግበኦም በዝሒ ተምሃሮ ንፍተሻን ምዘናን ርድኢቶም ተባሂሉ ብስሩዕ መዓልታዊ ንዝመሃሩ ካብ 50 ንከይበልፁ ብምሸታዊ ትምህርቲ ዝከታተሉ ድማ ካብ 40 ንከይበዝሑ ተገይሮም ክመሃሩ እናተገብአ ኣብ ኣዝየን ፀበብቲ ክፍልታት እሞ ድማ እኹል ፅሩይ ኣየርን ብርሃንን ኣብ ዘየእትዋ ንምሸታዊ ትምህርቲ ድማ እኸል ናይ መብራህቲ ቐረብን ብተለዋዋጥነት ድማ መብራህቲ ኣብ ዝጠፍአሉ እዋን  ጀነሬተር ዝርከበሉ ኣቅርቦት ኣብ ዘይብሉ ከምኡ ድማ እኹል ኮፍ መበሊ ወናብር ኣብ ዘየማልኣ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝመሃሩ ወገናትና ኾኑ ወነንቲን ኣመሓደርቲን እዘን ትካላት ኣብ ፅርየት ትምህርቲ እጃመን እናወፈያ እንተይኮናስ ኣብ ብርሰት ወለዶን ግዕዝይናን እጃሞም የወፍዩ ምህላዎም ክርአ ይግባእ።

መምህራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ካብ ዘምሀርዎም ቑፅሪ ተምሃሮ ክልተን ሰለስተን ዕፅፊ ተምሃሮ ክፍተኑ እናተገበረ ፅርየት ትምህርቲ ከመይ ኣቢሉ ይመፅእ? እዚ በዝሒ ተምሃራይ ዝተሸከሙ መምህራን ብግቡእ ከይዲ ምዘናን ፍተሻን ተምሃሮኦም ብከመይ ይመምዩ?  ንኸምዚ ዓይነት ልክዕ ዝሰሓተ ቑፅሪ ተምሃራይ ኸ ከመይ ዝበለ ሜላ ኣመሃህራ ይጥቀሙ ይኾኑ? ኢልና ምሕታት እንተቐፂልና መፃኢ ወለዶና ከመይ ዝበለ ከምዝኸዉን ብዘይ ሰጋእ መጋእ ንምጥርጣር ኣይዕቅበናን።

ተምሃሮ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ትምህርቶም ወዲኦም ናብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣብ ዝቐርብሉ እዋን ዉፅኢቶም ይብዛሕ ወይ ይዉሓድ ብዘየገድስ ናብ ፈተና ኣትዮም ተወዳዲሮም ተጠለብቲ ዝኾኑሉ ዕድል ብጣዕሚ ፀቢብ እዩ። እዚ እዉን ብተግባርን ብጋህድን እናረአናዮን ዘለና ዓብይ ኣጋጣሚ እዩ። እሞ እዚን ወድዝን እናተረኣየ ኣብ ዝኸደላ ክልል ኮፍ ኢልና እቲ ዓንተዎ ዝተገለፀ ዋሕዲ በዝሒ ህዝብናን ኣብ መሶብ ትምህርቲ ቐሪቡ ፍልጠት ዝምገብ ወለዶ ድማ ብኡኡ ልክዕ ዝነኣሰ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ወነንቲ ኾኑ ኣመሓደርቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሓፋሽ ህዝብን ተገልገልቲ ተምሃሮን ኣብዚ ነገር እዚ እንታይ ርኢቶ ይህልዎም? ከምዚ ዓይነት ዓይኑ ዘፍጠጠ ሸፈጥን ግዕዝይና ትምህርትን ሓደግኡ ኣዝዩ ዝኸፍአ ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ፅባሕ ዓዲ ንዝርከብ መፃኢ ወለዶ ናብ ከመይ ዝበለ ዓዘቅቲ ኢና እነእትዎ ዘለና ይብሉ?