ብኣቤል ጉዕሽ

ኩሉ ዝመሰሎ ክዛረብ እዩ ክፉት መድረኽ ተፈጢሩ። ከምቲ ዝተብሃለ እውን ኮይኑ። ኣብዛ ዓዲ ዝርኣዩ ፀገማት ኩሎም ይልዓሉ ኣለዉ። “ወዲ ሰራሒ ማዕፆ ዝብኢ ወሰዶ።” ይብሃል ኣሎ። “መብራህትን ስልክን ምቁርራፅ ኣሎ” ዝብሃል ዘረባ ከም ማስቲካ ይሕየኽ ኣሎ። ናይ መሬት ጉዳይ ይልዓል ኣሎ። ኣብ ኣብያተ ፍርዲ

ዘሎ ሰሓቦ ጉተቶ ኩሉ ዕድል ዝተውሃቦ ዘረብኡ ዝጅምረሉ ርእሲ እዩ። “ዛጊድ ድኽነትና ኣይቀነሰን” ዝብል መዓት እዩ። ካብ “ጊዜ ናብ ጊዜ ምምሕያሽ ኣሎ እናበልኩም ከይበላዕና ከም ዝበላዕና ገይርኩም ትዛረቡልና ኣለኹም” ዝብል በዚሑ ኣሎ። ካብ ዋጋ ሽኮር ከቢሩ ክሳብ ብኢ-ዲሞክራስያን መራሕቲ ዓድና ክንለቅቕ ኢልና ኣለና” ዝብሉ ርእይቶታት ቀሪቦም ኣለዉ። “ዝበላዕኹሙሉ ፃሕሊ ሰይርኩም” ዝብሉ ብዘሓት እዮም። “ቃልኪዳንኩም ኣፍሪስኩም” ዝብሉ ምስ ኣብነታቶም ኣለዉ። “ውድብና መልሱልና፣ ካብ ሸፋቱ ክነድሕና ዕድል ሃቡና” ዝብሉ ዳርጋ ብኣደራሾም እዮም። “ኣብ ሓንካሸ ኮፍ ኢልኩም ኣበይ እዩ ዝጨነና ዘሎ ኢልኩም ኣይትሕተቱና” ዝብሉ ኣየርእይኹም። “ደቅናስ ሂብናኩም ሕዚ ኸ እንታይ ደሊኹም?” ዝብሉ ገዝኦም ይቑፀሮም። ዘይተብሃለ የለን። እዚ ኹሉ ተባሂሉ እውን ግን ዝዓገበ የለን። “ኣብዚኣ እማ!” ዝብል ዳርጋ ኩሉ ብኣዳራሹ እዩ።

እዚኦም ኩሎም  ክልተ መልስታት ጥራይ ዘድልይዎም እዮም ዝመስሉ። ወይ “ኣብ ከይዲ ምስትክኻል ኣለና” ወይ ድማ “ድሓን ክንርእዮ ኢና!” ምኽንያቱ መበገሲ እቲ ፀገም ክሳብ ዘይተነፀረ ንፁር መልሲ ምሃብ ከቢድ እዩ።

እዚ ኩሉ ሕቶ፣ ርእይቶን ብመራኸብቲ ሓፋሽ ክሓልፍ እዩ። መንግስቲ ዝፈጠሮ ነብሱ ናይ ምፅራይ ውዕውዕ መድረኽ ስለዝኾነ ካልእ እውን ክምሃረሉ ምእንቲ ኣብዚ ኣዳራሽ ዘይተሳተፈ ብሚድያ ተሳትፍኡ ከዕዝዝ እዩ።  

ኢዶም ከውፅኡ ውዒሎም ሕዚ ዕድል ዝተውሃቦም ዓብዪ ሰብኣይ ግና ንኹሉ ተዓዳማይ ብኣርውኡ ነቶም መድረኽ ዝኣልዩ ዘለዉ ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ ዘደንገፀ ዘረባ ምዝራብ ጀመሩ።

“ናተይ ሓሳብ እኳ ፍልይ ይብል እዩ።” ኢሎም ዘረብኦም እንትጅምሩ ኣዳራሽ ከምዛ ኣብ ማይ ዝኣተወት ኣንጭዋ ፀጥ በለት። ትርግታ ልቢ ነብሲ ወከፍ ሰብ ይስማዕ። “ዕሕሕ” ኢሎም ጎረርኦም ስሕልሕል ኣበሉ እሞ ዘረብኦም ቀፀሉ።

“… እታ ውድብ ናትና እንድያ፤ እቲ ብዛዕብኣ እንብሎ ታላቅን ታናሽን ዘውፅእ ኣካል ክህሉ ኣግባብ ኣይኮነን። ስለዚ ልጅ ኣስገዶም ዘቕረባ ሰሚዐያ እየ ፅብቕቲ እያ። ወይ ውድብና መሉሱልና ወይ ባዕልና ንባዕልና ምምሕዳር ክንጅምር ኢና ዝበላ ትክኽል እያ።”

ኣብ መንጎ ሓደ ድምፂ ተሰምዐ። ካብ መድረኽ  እዩ… “ኣቦይ! ብቀጥታ ዶ ናብታ ክብልዋ ዝሓሰቡ ክኣትውልና ምስ ጊዜ ሕፅረት” በለ። ክምስ ኢሎም ብዘይ ኣይ ሕራይ ኣይ እምብለይ ዘረብኦም ቀፀሉ።

“…. እሞ ናተይ ጉዳይ እንታይ ይመስለኩም ዓብዪ ሽግርና ድኽነት እዩ። እዚ ክሳብ ዘይቐረፍና ብዝተገበረ ነገር ኣይንዓግብን። እቲ ዝግብረልና ነገር እውን ኣየፅግብን። እናተመናጨትና ኢና ክንነብር። እዚ ንምፍታሕ እዛ ዓዲ ክትለምዓሉ ኣብ እትኽእል መንገዲ ክንዘራረብ ኣለና በሃላይ እየ።”

እቲ ቅድም ኢሉ ድሕሪ እሕሕትኦም ተቐልቂሉ ዝሃደመ ፀጥታ ተመሊሱ ኣብ ህዋ እቲ ኣደራሽ ዓሰለ። ንሶም ድማ ርግእ ኢሎም ዘረብኦም ቐፀሉ። ኣብ ጎነይ ኮፍ ዝበለ ወዲ “ናይዞም ሰብኣይ እዚኦም ዘረባ ከንቱ ምዃኑ ዝፈልጥ ከመይ ድዩ መሲሉኳ?” በለኒ ከይሓተትክዎ። “እህ? ከመይ እዩ?” ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ ናይ ገፀይ ምንቅስቓስ ምስ ኣርአኽዎ…

“ወያናይ እዮም። ሰለስተ ደቆም ኣሰዊኦም። ሰበይቶም ሰላም ምስ ኮነ ከይቀነያ እየን ዝሞታ። በይኖም እዮም ዝነብሩ። ዝዛረብዋ ዘረባ ኣብ መሬት ጥብ ኣይትብልን። ግን ከ ዋላ ሓደ ሰማዒ ኣይብሎምን። እንድሕር ከምዚ ኮይኑስ ይትረፈኒ ዘይምባሎም ይገርመኒ። እቲ ኣመራርሓ ለፍላፊ ስለዝብሎም ንሕና እውን ቅውምነገር ዝዛረቡ ኣይመስለናን።”

ከምዚ እዩ ወለዶ እንትጎትም። ከምዚ እዩ ብናይ እማቱ ሳእኒ ዝኸይድ ማሕበረሰብ ምፍጣር። ሰሚዐዮ… ገፀይ ናብቲ ናይ ኣረጊት ድምፂ ዝስምዓሉ ኣንፈት ቀልበይ ናብ ባሕሪ ሓሳብ ጠሓልኩ።

ኣብዛ ዓለም እዚኣ ቀንዲ ሽግር ዝኸውን ናይ ኣብነታውያን ምውሓድ ወይ ዘይምህላው እዩ። ህዝቢ ዝብሃል ስኽ ኢሉ ከም ቅንጥሻራ ዝቦቖለ ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ማለት ብውሑዳት በላሕትን  ገዛኢ ኣተሓሳስባ እቲ ኣብዝሓን ብዝሓዙ ኮኸባት ሰብኣ ሰገል (ኢሊት) ዝውከል ማለት እዩ። ናይዞም ሰብኣይ እዚኦም ሓሳብ ዘኽብርን ዝቕበልን ሰብ የድሊ፤ ንሶም እውን ነዚ ሰብ እዚ የድልይዎ። እንድሕር ዘይቕቡል ኮይኑ ድማ ብምርትዖ ኣቢሉ ዝነፅግ ሓይሊ ዘይምህላዉ ሓቂ ዝዛረብ ባይታ ከምዘይብሉ ገይሩ ዝቖፅር ከምዚ ኣብ ጎነይ ዘሎ ወዲ ዓይነት ሰባት ተፈጢሮም።

ሃይማኖት ኣልቦነት ዓብዪ ፈተና ሒዙ ናብ ምዕራባዊ ዓለም ምስተቐለቀለ ፍሉጥ ሳይንትስት ኣልበርት ኣነስታይን ፀሎት እንትገብር ዘርኢ ምስሊ ተሳኢሉ ናብ ሕብረተሰብ ተዘርጊሑ ይብሃል። ስኽ ኢሉ ወረ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሽዑ ቆልዑ መንፈሳውያን ምዃን ጀሚሮም። ኣልበርት ኤንስታይን እዩ ያ እቲ መርኣያ!

ዒምዒምታ ተጀሚሩ። ዝነበረ ፀጥታ ቀስ ብቐስ ትርጉሙ ዘይርድኣካ ናይ ድምፂ ፈለኽለኽታ ተቐይሩ። ሓደ ኣብ ጎነይ ዘሎ ወዲ “ኤጭ! መሀከዪ…. ዓሪፎም መኽፈልቶም ከይበልዑስ ዓዲ ከመይ ከምእትምዕብል ድማ ክልተ ሰዓት ክትርኹልና እዮም። ችላ!” ክብል ሰማዕኽዎ። ካብቲ መድረኽ  እውን ተቓውሞ ተሰምዐ። መራሒ መድረኽ  “ኣቦይ እንትጅምሩ ኣጠንቂቐዮም ነይረ! ኣብታ እንዘራረበላ ዘለና ጉዳይ ጥራይ እንዶ የዋግዑ!” ክብል ዳርጋ ናብ ምኹራይ ገፃ ዘምርሐት ዘረባ ሸው ኣበለ። እቲ ንተቓዉሞ እቶም በዓል ፀጋ ዕድመ ዕጉምጉምታ ጀሚሩ ዝነበረ ህዝቢ ተመሊሱ ንዘረባ እቲ መራሒ መድረኽ  ክቃወም ጀመረ። “ዕድል ተዋሂብዎም እንድዩ!” ዝብል ካብዚ ገፅ ዘይብሃል ዘረባ  ተሰምዐ። “ስቕ እንዶ በል!” ዝብል ካልእ ድምፂ እውን ኣሎ። ኣደራሽ ጭጭምጭጭ ኮነት። እቲ መራሒ መድረኽ  ብመቐመጫ ዝሓዛ ሰመያዊት ቢሮ ነታ ጠረጴዛ ኳሕ ኳሕ እንተብል ኣደራሽ ምርግጋዕ ጀመረ።  

“እሞ ፅቡቕ ናተይ ሓሳብ ከምቲ ዝበልክኹም ካብ መሰረታዊ ሽግር ኢለ ዝሓስቦ ካብ ድኽነትና ዝብገስ እዩ። ተስፋ ዝገበርናሉ ውድብ እቲ ኣምሪርና እንፀልኦን ትሕቲ ሰብ ዘሕደረናን ድኽነት ብዘላቕነት ክፈትሕ ዝኽእል ፖሊሲ ዶ የውፅእ ይኸውን ዝብል እዩ ነይሩ። ግን ኣይኮነን። ዓድታት በብደቀን ክመሓደራ ምግባሩ እዚ ውድብ እዚ ክምስገን ይግባእ። ኣቦና ሃፀይ ዮሃንስ እውን ከምኣ እዮም ዝገበሩ። በብኸባቢኡ ምምሕዳር ማለት ግና እንኮላይ ነቲ ከባቢ ዝመስልን ዘዋፅእን ፍልፍል ቁጠባ ምልላይን እዚ ምምሕዳርን ምዃኑ ዝተዘንግዐ እዩ ዝመስለኒ። ሕርሻ ንትግራይ መሕደሪ ነብሲ እምበር መምርሒ ህይወት ዶ ክኾን ምተገብኦ? ኣሕዋት…. ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ኢሎም ዕረፍቲ ገበሩ።

ህዝቢ  ብጨብጨባ ኣደራሽ ፅንቅራሪዕ ገበራ። ፋፃ እውን ነይሩ በቲ ድሕሪት። ካብ መድረኽ  ናይ ስኽ በሉ መልእኽትታት ሓሊፎም፤ መን ክሰምዖም። እቲ ቅድም እንትብል “ኤጭ!” ዝበሎም ኣብ ጎነይ ዝነበረ ወዲ “ዛ ሰብኣይ እባ ቁምነገር እኒአዋ እዩ” እንትብል ሰማዕክዎ፤ ብሞባይል ዝፃወቶ ‘ጌም’ pause እናገበረ።

“ኣካይዳ እማ ኣካይዳ” ዝብል ድምፂ ዝሰምዐ መራሒ መድረኽ  በቲ የማናይ ገፅ ናይቲ ኣዳራሽ ኢዱ   ንዘውፅአ በዓል ብጫ ቆቢዕ ሰብኣይ ዕድል ሃበ። ነዲሩ ዝዛረብ ሰብኣይ እታ ኣደራሽ ልዕሊ እትኽእሎ ድምፂ ሓዊሱ ምዝራብ ጀመረ።

“ህዝቢ ዓድና ስማዕ! እዚ ሰላም እዚ ንምምፃእ ደሚኻ ኢኻ። እዚ ሕዚ ዘሎ ሃዋህው ልምዓት ንምርግጋፅ ሃለሽ ኢልካ፤ ዕድመኻ ምሉእ ኣወፊኻ ኢኻ። ኣብዚ ዘለኽን ኣዴታት ዓድና ደቅኽንን ሰብኡትክንን ኣብ ዝገበርክናሉ ስርዓት ኢኽን ዘለኽን። ማዕረ እቲ ወዲ ተባዕታይ እውን ኣብ ግንባር ውዒልክን ኢኽን። ይኹን እምበር ነዚ ስርዓት እዚ ከጥፍኡ ላሕ ዝብሉ ናይቲ ዝሓለፈ መስዋእትን መቑሰልትን ተፃባእቲ ሓይልታት ሕዚ እውን ኣይድቅሱን። ኣቦይ ገብረዝጊ ብዛዕባ ሃፀይ ዮሃንስ ገለ የልዕሉ ነይሮም። ምስ ሙስሊም ኣሕዋትና ዕድመ ልክዕና ክንዋጠጥ ዝገበሩ ሃፀይ ከመይ ኣቢሎም ኣብነት ይኾኑ? ብስሩ ናይዚ ስርዓት እዙይ ዓብዪ ሓደጋ ዝመስለኒ ከምዚኦም ዝበሉ ድርዕቶ ኣተሓሳስባታት ስለዘለዉ እዩ።”

ኣደራሽ ብጣቕዒት ፍርስስስስስስስ።

መራሒ መድረኽ ኣቋሪፅዎ። “እቲ ዝበልካዮ ትኽክል እዩ። ግን ኣካይዳ እንዲኻ ኢልካ እቲ ናይ ኣካይዳ ሽግር እስቲ ንገረና።” በሎ መራሒ መድረኽ ። “ዕድል ምሃብ ምስ ሰኣንካኒ እየ ከምኡ ኢለ። እምበር ርእይቶ እዩ ዘለኒ።” 

ሕዚ እውን ናይ ጭብጨባ ውሒዝ መፂኡ እዛ ኣዳራሽ ዓቕላ ኣፅበበላ። ህዝቢ ንክረጋጋዕ ኣተሓሳሲቡ እቲ ነገር ኣግሪሙሎም ስኽ ኢሎም ይዕዘቡ ንዝነበሩ ኣቦይገብረዝጊ መሊሱ ዕድል ሃቦም። ካብታ ዘቋረፅዋ ክጅምሩ እንትብሉ ሓደ ክቢ ፃዕዳ ቆቢዕ ዝገበሩ እስላማይ ኢዶም ከየውፅኡ በርደግ ኢሎም ዘረባ ጀመሩ።

“ብስሩ ዛ ዝዝረብ እንትትስእኑ ‘ሃፀይ ዮሃንስ ንእስላም ጨፍጪፎም’ እትብል ዘረባ እማ ግደፍዋ። ንሕና ማሕበረሰብ እስላም ኣብ በገዛ ዓድና ዝተወፃዕና ብሃፀይ ዮሃንስ ዘይኮነስ ብኹሎም ቅድሚ ሕዚ ዝነበሩ ስርዓታት እዩ። እቲ ሽግር ናይ ስርዓት እምበር ናይ ሃፀይ ዮሃንስ ኣይነበረን። እምብኣር ሓቂ ንዘራረብ እንተኢልኩም እማ፤ ካብ ኩሎም ኣብቲ ሕማቕ ስርዓት ዝነበሩ ንጉሳት እቶም ዝሓሹ ሃፀይ ዮሃንስ እዮም ነይሮም። ንሶም እዮም እስላም ዘይብሉ ኸተማ ኣይኸተማን ኢሎም መሬቶም ቆሪሶም እስላም ዝተቐበሉ። በቲ ዘበን እስላመይቲ ንክምርዖ ኣእምሮኡ ዝፈቕደሉ ወዲ ክስታናይ ኣበይ ይርከብ? ሃፀይ ዮሃንስ ግን እዚኣ ገይሮም።  ሃገር ካብ ወራሪ ከድሕኑ ኣብ ጦር ግንባር ክንዲ ዝሞቱ መሸፈጢ ክትገብርዎም ኣይፅቡቑን። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ብኣና ብማሕበረሰብ ምስልምና ክትሽቅጡ ኣይትፈትኑ። ንእስላም ክተሐጉሱ ኢልኩም ትዛረቡ ከምዘለኹም እማ ይርድኣና ኣሎ እዩ። ግን ነቒሕናልኩም ኢና። ዋይ ዋይ ከይንዛረብ ዶ ተነፊሕና ክንሞት!” ኢሎም ኮፍ በሉ።

መራሒ መድረኽ “ሕራይ ተቐቢልና ኣለና። ኢድና ኣውፂእና ምስተፈቐደልና ምዝራብ እውን ንልመድ። ናብ ኣቦና ክንምለስ። ይቐፅሉ” በሎም። ድምፆም ዳግም ስሒሎም ቀፀሉ…..

“ዕሕሕ… እሞ ትግራይ ኣይትሕረስን ንዝብል ቅዋመይ መረዳእታ ከቕርብ ይፈቐደለይ።” ኢሎም ብልዑል ትሕትና ሕቶ ኣቕረቡ እሞ መልሲ ከይተፀበዩ…

“ትግራይ ኣብ ልዕሊ ስልጣነ ዝብሃል ከተማ ዝተደኮነት ናይ ህዝቢ ከተማ እያ። እዚ ስልጣነ እዙይ ብዝልዓለ ጥንቃቐ ክኩዓት ህዝቢ ክምሃረሉ ይግባእ እምበር ኣይሕረስን። ሓደሓደ ጊዜ ኣነ ክሓርስ እንተለኹ ሕቐ ሰብ ዝሓርስ ዘለኹ መሲሉ እዩ ዝስምዓኒ። እዛ ቀደምት ፍጥረት ዓለም ዝቦቖለላ፣ እዛ ስልጣነ ዓለም ዝተጠነሰላ ትግራይ ትፅናዕ ትምርመር እምበር ኣይትሕረስን። ሊቃውንቲ እስቲ ፍረዱ። ትግራይ ዶ ትሕረስ!?

ህዝበይ ሕዚ እውን ጭብጨባ!

“….. ትግራይ እታ ትግራይ…. ትግራይ እታ ምፍላም ሃምኖታተ ክርስትናን እስልምናን፣ በሪ እምነት እዛ ሃገር፣ ደገ ሰላም ሃይማኖት እዛ ዓዲ… ትግራይ እታ ዕንቊ ናይ ስልጣነን ፍልስፍናን ማእኸል… ትግራይስ ሳእንኻ ኣውፂእኻ ትርገፅ እምበር ትግራይ ዶ ትሕረስ!?

ሓፋሽ ድሙቕ ጭብጨባ!

“….ስማዕ እስቲ ህዝቢ ዓድና…. ኣብ ምስላታትካ ክንደይ ስነ ልቦና እዩ እኒሀ? ኣብ ነበረያ ነበረታትካ ክንደይ ሕጊ እዩ እኒሀ? ኣዴታት ትግራይ… ኣብ ደርፍታት መጥሓንክን፣ ኣብ ደርፍታት ገለብክንን ማሕበርክንን ክንደይ ፀጋ ፍትወተ ሰብ፣ ፀጋ ፍቕሪ እዩ ዝኒሀ? እዚ ኹሉ እኮ ትግራይ ኣብ ናይ ሰለስተ ሽሕ ህያው ታሪኽ  ዘጥረየቶ ልዕልና ኣተሓሳስባ ህዝባ ዘርኢ ሓቂ እዩ ነይሩ። እሞ ሲ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?

“…. ትግራይ ማለት እኮ ኣኽሱም እዩ። ኣኽሱም ፅላል ፅላት… ኣኽሱም መበቆል ፍልጠት… ኣኽሱም ኣደ ጥበብ… ኣኽሱም ማህፈድ ቅኔ … ኣኽሱም ኣደ ስርዓት… ኣኽሱም ርእሲ ኹለን…. ኣኽሱም ንዝተቐመጠትሉ ትግራይስ ናይ ሚኢቲ ክልተ ሚኢቲ ዓመት ትልሚ ኣውፂእኻ ትመራመረሉ እምበር ትግራይ ዶ ትሕረስ!?

“…. ትግራይ ማለት እኮ ተምቤን እዩ። እዚ ኹሉ ኣያታትና ኮኹሒ ወቒሮም ዝሰርሕዎም ኣብያተ ክርስትያናት ዘለዎ መሬት ትግራይ እዩ። ለባም ካብ ትሽዓተ ቅዱሳን ሓደ ናይ ዝኾኑ ናይ ኣቡነ ሰለማ መሬት ኣይሓርስን። እቲ ምቕዳስ እንተተረፈስ እቲ ምሕራስ እንታይ ኣምፅኦ? ትማሊ እኳ ትማሊ ኣብታ ናይ 17 ቃልስስ ትግራይ ክትሕረስ ከምዘይግብኣ ዘርኢ ነገር መዓት ኣሎ።

 “….. ንኣብነት ኣብታ ዘልዓልክዋ ዓዲ ኣብ ተምቤን ደርጊ ንሓዋሩ ዝደምሰሰ ዘመን ዝቐየረ ሳይንሳዊ ስትራቴጂያዊ መጥቃዕቲ ዝተሓንፀፀ ኣብ ተንቤን እዩ። ቀዳማይ ጉባኤ ኢህወደግ ዝተኻየደ ኣብ ተንቤን ቀይሕ ተኽሊ እዩ። ብኣዴን ዝተመስረተሉ ጉያ ጣብያ ሽሉም እምኒ ተንቤን እዩ። መዋፈሪ ብኣዴን ኣብ መልፋ ተንቤን እዩ። ኢዴመኣን ዝተመስረተ ተንቤን እዩ። ድምፂ ወያነ ንኣዲስ ኣበባ ብቐጥታ ሒዝክምዋ ዝኣተኹም ካብ እንዳጋብር ተንቤን እዩ። ጋዜጠኛታት ውድብ ዝሰልጠንኩሙሉ ተንቤን እዩ። ንሽዋ ዝተቖፃፀሩ ኮማንዶ ውድብ ዝሰልጠኑ ሸኻ ፍቑር ( ኣግበ) ተንቤን እዩ። እዚ ኩሉ መፃሕፍቲ ውድብ ዝተሓትመሉ ቤት ሕትመት ኣብ ተንቤን እዩ። እዚ ኩሉ ደርፍታት ውድብ ዝተቐረፀሉ ኣብ ቀይሕ ተኽሊ ተንቤን እዩ። መሬተይ እትብል ሙዚቃዊ ድራማ ዝተቐርፀትሉ ኣብ ተንቤን እዩ። ንሰራዊትን ክፍልታትን እኽሊ እተከፋፍል መጥሓን ውድብ ዝነበረትሉ ትፈልጥዋቶ ኢኹም ኣገርብዓ ተንቤን እዩ። መሰልጠኒ 08 ውድብ ዝነበረ ተንቤን እዩ። ናይ ቀደም መዋፈሪ ውድብ ታሕቲ ጫሞ ፀለይ ኣቕማራ ተንቤን እዩ። እዚ ኹሉ ዝሓቖፈት ትግራይ ዶ ትሕረስ!?

“በእንተ ዝንቱ ተባህለት ሃገረ ተንቤን ወ በትርጓሚሃ ሃገረ ሊሂቃን። ተንቤን መካነ ሙላዳ ለንግስተ ሳባ” ይብሉ ኣቡነ ሳሙኤል።  ሓቆም እዮም፤ ምኽንያቱ ሚኪኤል ስሑል ተምቤን እዩ። ዮሃንስ ተምቤን እዩ። ኣሉላ ተምቤን እዩ። ኣሞራ ተምቤን እዩ። ስየ ኣብርሃ ተምቤን እዩ። ብርሃነ ጋኖ ተምቤን እዩ። ማሚት ሓለፋይ ተምቤን እያ። እሞ ሲ ዓዲ እልፈ ኣእላፍ ጀጋኑ  እታ ትግራይ ዶ ትሕረስ?”

የንጨብጭበሎም ኣሎ ህዝበይ!

“…. ትግራይ ክትህፍትም፣ ተጋሩ ፀጊቦም ክሓድሩ እቲ ክሳብ ሕዚ ዝፈተንናዮ ትግራይ ናይ ምሕራስ ኣካይዳ ክእረም ኣለዎ። ትግራይ ዶ ኣታ ትሕረስ? ጥልያን ሃገር ክጎብጥ ዝኣተወላ በሪ እኮ እያ ትግራይ። በራ ይፅናዕ እምበር ኣይምተሓረሰን። ትግራይ ማለት እኮ ወጀራት እዩ እምባ ኣርዓዶም። ትግራይ ማለት እኮ ማይጨው እዩ ሽንኮማጆ! ትግራይ ማለት እኮ መቐለ እዩ እንዳየሱስ ማይኣንሽቲ፤ ኣብራኽ ጣልያን ዝተቐርሰመሉን ደም ኣያታት ዝፈሰሰሉን መሬት! እዚ ዶ ይሕረስ?!

“ጣቕዒት ሕውስስስስ!

“….ኣሕዋተይ! ትግራይ ማለት እኮ ዓድዋ እዩ። ዓድዋ… ጥሩምባ ሓድነት እዛ ሃገር፣ ዋልታን ቃስታን ክብርን ኢትዮጰያ፣ ፃውዒት ሓዱሽ ተስፋ ህዝብታት ሓበሻ፣ ኒያት ሓቂ ፀለምቲ ህዝብታት ዓለም! እዚ ኹሉ  ጥልያን ዝተቐብረሉ ገፅ ተኣምር ዓዲ ስብሃታት፣ ዓዲ መለሳት፣ ዓዲ ተክሉታት፣ ዓዲ ደስታታት፣ ዓዲ መንጆሪኖታት፣ እሞ ሕዚ ዶ ሽሾ ሊቅን ጅግናን ቆፆረ ወዲአ ዋ ነዚታት ዝሓቖፈት ትግራይ ዶ ትሕረስ?”

ጣቕዒት ኣይዛረየን።

“…. ትግራይ እኮ ዓጋመ ማለት እዩ። መባእታ ባህሊ፣ ማእኸል ጥበብን ትውፊትን ዓጋመ! ሕዚ ሰሚዕኹምዋቶ ትኾኑታ ኢኹም፤ ቅድሚ ዘበነ ኣኽሱም እንታይ ነበረ ዝብል ኣብ ዓጋመ ኳዕትታት ይካየድ ኣሎ። እቲ ብዕሽነትና እንሓርሶ መሬት ቐቢሩ ዝሓዞ ተኣምርን ምስጢርን ይወፅእ ኣሎ። ዓጋመ ዓዲ ጥበብ ደቂቀ እስጢፋኖስ ዝወለደ መሬት፣ ሳላ ትምክሕተኛታት ኮነ ተባሂሉ ዝጠፍአ ናይ ጥበብ ነገድ ዝወለደ መሬት ዓጋመ ዶ ይሕረስ? ዓዲ ጥሕሎን ሜስን እቲ ዓጋመ… ምጅማር ኣስኳላ እቲ ዓጋመ፣ ሕምብርቲ ማሰን ኣውሎን እቲ ዓጋመ፣ ዓዲ ሰባጋድስ ዓዲ ሓዞ ባይሩ እቲ ዓጋመ…. ገርዓልታን ተኣምራቱን ተተርኢሱ በረከትን ፀጋን ጉንዳ ጉንዶ ማርያም ለቢሱ ደብረ ዳሞ ዝኣክል ተኣምራት ኣብ ዝባኑ ኾልሲሱ ዝተረኾርነዐ እቲ ዓጋመ….. ኣንታ እቲ ዓዲ ሰብ ስረ ዴማ ማርዋ ምብሳር ጋዜጣ ወይን፣ እቲ ሰማይ ጠቀስ ዓሲምባ ምዕቛብ ደለይቲ ለውጢ…… ካብቶም ፍኖት ሓዱሽ ብርሃን ሓደ ስዩም መስፍን ወሊዳ ዘዕበየት መሬት….. ፍረ ቤት ትምህርቲ ኣግኣዚ ናብዛ ሃገር ከም ፀበል ነፂጋ ለውጢ ዘምፅአት ዓጋመ…. ስምብራት እያ እኮ ትግራይ ስምባራት ደቃ! ሓውዜን ምስክራ! “ሰማይ ኣይሕረስ ንጉስ ኣይኽሰስ” እንትብሃል ዓጋመተይቲ ሰበያ ከም መሬት ዘይኮነስ ከም ሰብ ክምስ በለት! እሞ ሲ ዓጋመ ትግራይ ዶ ይሕረስ!?”

ድዋሕሕሕሕሕ ጣቕዒት!

“… ምፍላም ቃልሲ ሽረ ዶ ትሕረስ? መሬት ደም ንብዓት ወልቃይት ፀገዴ ዶ ይሕረስ? መሬት ካልኣይ ልደት ሑመራ ዶ ይሕረስ? ራያን ሑመራን እኮ ኣብ ዘይሕረስ መሬት ዝተፈጠራ ዝሕረሳ ቦታታት እየን ነይረን። እንደርታ ዓደይ ዓዲ ስርዓት ከ? ወጀራት ዓዲ ሰብ ስረ፣ ዓዲ መበቆል ቀንጪ ወጀራት ዕስራ ዓድስያ ይሕረስ? ኢዶእ! ልቢ ዘዕበየ ኮፍ ኢሉ ዝምሃረሉ ህዝብን ዓድን ክነሱ ክሕረስ ዓገብ ዶ ኣይኮነን?! ኣንታ ትግራይ ዶ ትሕረስ?!

እታ ትግራይ…. ራያ ራዩማ ድምፂ ጥላሁን ይግዛው ዝስምዓሉ ክሳብ ኣልውሃ… ፀለምቲ እውን ከምኡ ግዝኣት ራእሲ ሓጉስ ለማሊሞ ወሰን ጠርዙ….. ኣድያቦ እውን ከምኡ ርጋፅ ፈረስ ራእሲ ኣሉላ ዝርከበሉ ክሳብ ተሰነ ክየ ማዕዶ…. ክላ ግዳ! እሞስ ትግራይስ ትሕረስ?”

ጣቕዒት!

“… እሞ ስምዑናቲ፤ ናይዚ ኹሉ ዝዝረብ ዘሎ ዘረባ መበገሲኡን መፍትሒኡን ሓንቲ እያ። ትግራይ ኣይትሕረስን! ትግራይ ትንበብ። ትግራይ ትፅናዕ። ትግራይ ትምርመር። ትግራይ ትርአ፤ ትህወፅ እምበር ትግራይ ኣይትሕረስን!

“… ኣታ ወዮ እዩ እምበር ትግራይ ካብ መሬትነታ እኮ ሰብነታ እዩ ዝዓቢ። ኣብቲ ዝዓቢ እኮ ኢና ክንሰርሕ ዘለና። ኣብቲ ትግራይ ሰብ ምዃና ኣይሰራሕናን። ናይዚ ኣብዚ ኣደራሽ ክሰምዖ ዝወዓልኩ ሕቶን ርእይቶን መዛዘሚኡን መፍትሒኡን እቲ ዝብለኩም እዩ። ትግራይ መሬት ኣይኮነትን እትሕረስ።”

ጣቕዒት ሓፋሽ ኣዳራሽ ኣናግዐ። እቶም ኣያ ድማ ቀፀሉ….

“….. ህዝበይ እስቲ ብሞተይ ሓቂ ተዛረቡታ! ዋልታ ኢትዮጰያ…. ፍልፍል ብርሃን ዓዲ ትግራይ ዶ ትሕረስ? ሳባዊ ፊደል ዝተቐረፀላ ትግራይ… ቋንቋ ግዕዝ ዝተቐመረላ ትግራይ….. ብገዳማት ተሓፂራ ብኣድያማት ብመስጊዳት ተኸቢባ እትነብር ትግራይ…… ኣዱሊስ መናፈሽኣ ቀይሕ ባሕሪ መናገሽኣ ትግራይ…. ጥጅእን ፅራይን ስልጣነ ህዝቢ ሓበሻ ዝበረቐላ …. ጓጉንቸርን ቁልፍን ስልጣነ ኣቢሲንያ ዝተቐመጠላ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”

“…. ዓዲ ኢዛናን ሳይዛናን ትግራይ……. ዓዲ ካሌብን ሮምሃይን ትግራይ…. ዓዲ ባዜንን ገብረመስቀልን ትግራይ….. ዓዲ ነጋሽን ኣሽሓት ሊቃውንትን ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”  

“…. እስቲ ቁሩብ ተተሰቆረኩም በቲ ንስኻትኩም እውን ዝነበርክምዎ በቲ ናይ ሓፂር ጊዜ ታሪኽ  ክሓተኩም። ትግራይ… እታ ዓዲ’ቶም ይሕመቕ ይፀብቕ ኣብዛ ሃገር እዚኣ ኣብ ታሪኽ  ግደ እምነ ኩርናዕ ዝፃወት ሰብ እትወልድ ማህፀን ትግራይ ዶ ትሕረስ?! ሓደ ሓወይ ብሕዳር ካብ ማእኸል ሃገር ማርያም ፅዮን ክሳለም መፂኡ “እዛ ዓዲ ኮኹሒ እያ። እንታይ ተብቁል?” ኢሉ ሓቲቱኒ። እኽሊ ዘይኮነስ ጅግና ከምእተብቁል ነጊረዮ ነይረ። ኣይትሕረስን ያ ትግራይ!

“….. ዓዲ ስሑል ዓዲ ሙሴ… ዓዲ ኣረጋዊ በርሀ ዓዲ ስብሓት…. ዓዲ ብርሃነ መስቀል ዓዲ ኣግኣዚ…. ኩሎም ስርዓታት እዛ ሃገር ኣብ በብእዋኖም ዓው ኢሎም ጀጋኑና ዝብልዎም ዓዲ ዶክተር ተስፋይ ደበሳይ ዓዲ ብርሃነ መስቀል ትግራይ…. ዓዲ ዮሴፍ ኣዳነ ዓዲ ገብረመድህን ያየህ ትግራይ…. ኣረ እንተደሊኹምስ ዓዲ ፍስሃ ደስታ ዓዲ ዶክተር ኣርኣያ ትግራይ…. ኣብ ታሪኽ  ዝኾነ ይኹን ስርዓት ዝመፅአ ይምፃእ ፖለታካዊ እምነት እንተይገደባ ጀጋኑን በላሕትን ወሊዳ እትህብ ትግራይ ዶ ትሕረስ?

…እተን ዋዕሮታት ከ ዘርዚርካ ዶ ይውድኣ እየን? እተን ጀጋኑ ተጋሩ ፈንፃሕቲ ዕርዲ ፤ ትግራይ እታ ኣደ ማርታ ኣደ ኣረጋሽ፣ ኣደ ቐሺ ገብሩ ኣደ ኣልጋነሽ፣ ኣደ ብርሽዋ ኣደ መንጀሪኖ፣ ኣዶ ሮማን ኣደ ኣበባ ፋራ ኣታ ኢዶእ ትግራይ ዶ ትሕረስ? ” 

“….. ትግራይ ክትሕረስ ዶ ነይርዋ?

“….. እንተተሓረሰት ዶ መፍረየት እንተተደረሰት? እንተተሓረሰት ዶ ምፀገየት እንተተፀንዐት? እንተተሓረሰት ዶ ምተረባሕና እንተተሃወፀት? መሬታ እንተዝሕረስ ዶ ይሓይሽ ኣበርክቶኣ እንተዝውረስ? ዝብል ሕቶ ዝምልሰልና ስኢና ኢና ኣብዚ ኹሉ ሃንቺ መንቺ ኣቲና ዘለና። ብልሒ ርእሲ ገብረህይወት ባይዳኝን ደብተራ ፍስሃ ዓብየዝግን ምስ ሓቖፈት….. ኣስተንትኖት ጊላወርቅ ተስፋማርያም ዶክተር ሰለሞን ዕንቋይን ምስ ሓዘለት…. ፍልስፍና ዘርኣያዕቆብን ስብሃት ገብረእግዝኣብሄርን  ምስተዓመመት…. ሰፊሕ ልቢ ተወልደ ገብረእግዝኣብሄርን ዶክተር ሃይሉን ምስ ዓተረት….. ፀጋ ምህሮ ዶክተር ወልዳይ ኣምሃን ኣእላፍ ሊቃውንትን ምስ ለበሰት…. ርእሲ መለስ ዜናውን ብልሒ ኣሽሓት ተጋደልትን ምስ ቀረፀት….. እንታይ ኮይና ትሕረስ ትግራይ? እዚኦም ኩሎም ሃገር ዘቕንዑ ፍሉያት ፍጡራን ኣብ ክትሓርሶ ዘሀርፍ ታኳ ግራት ዝቦቖሉ ዘይኮነስ ኣብ ክውረስ ዝግብኦ ሰብነት ትግራይ ዝፋፀጉ እዮም። እሞስ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”

“… መዳሓንቲ ያሬድ ዝተቐበረሉ ምድርስያ ይሕረስ? ዓዲ በብከባቢኡ ተደፊኖም ዘለዉ ስነ ቃላትን ትውፊታትን ትግራይ….. እታ ዓዲ ኣብ በብዘመኑ በብከባቢኡ ዝቦቖሉ ኣገረምቲ ናይ ኪነት ሰባት ትግራይ…. ዓዲ ውሁብ ናይ ሙዚቃ ሰብ ገብረፃድቕ ወልደዮሃንስ…… ዓዲ ዶክተር ኪሮስ አለማየሁ….. ዓዲ ፍሬው ሃይሉ…. ዓዲ እያሱ በርሀ…. ዓዲ ንግስቲ ሓየሎምን ካሳሁን ወልደግዮርግስን! ዓዲ ባህታ ገብረህይወትን ዓዲ ሓጎስ ገብረህይወትን…. ዓዲ ኣብርሃም ገብረመድህንን ብዙሓት እግረ ሰለሙናትን…. ዓዲ ኪሮስ ሃይለስላሰን ጥላሁን ታፈረን…. ዓዲ ብርሃነ ንጉሰን ንኢንዳስትሪ ኪነት ኢትዮጰያ ተሰኪሞምዋ ዘለዉ ብዙሓት ከየንትን ትግራይ ዶ ትሕረስ?!”

“… ኣሕዋተይ ዘረባ እንተኣንዊሐ ይቕረታ ግበሩላተይ። ኣነ እንተጀሚረ ሽግር እኒአኒ እዩ። ግን እንታይ ክገብር? ትግራይ ክትሕረስ ኣይምተገብኣን። ትግራይ ክትፅናዕ እዩ ዝግብኣ። ትግራይ እንተላም ክትምሃረላ ድኣ ኣለካ እምበር ምሸ ክትሓፍሰላስ ክትሓርሳ ኣይግባእን።”

ሓያል ጣቕዒት!

“… እዚ ኹሉ ዝዛረቦ ዘለኹ ለውጢ ዘይፈጥር ክኾን ይኽእል እዩ። ኣነ እንታይ ገደሰኒ? ኣነ ካባይ ትፅቢት ዝግበር እየ ዝብል ዘለኹ። ፅባሕ ትግራይ እንትትሕረስ መን እንታይ ኢሉ በሃሊ መፂኡ ምሕታቱ ኣይተርፎን እሞ ሽዑ ስምና ከይሓምቕ ኢለ እምበር ነዚ ሰሚዑ ዘተግብር ቅኑዕ ሰብ ከምዘየለስ ይርድኣኒ እዩ። ዘረባ ኣንዊሐ ይመስለኒ ይኣኽለኒ።” ኢሎም ከፍ በሉ።

መራሒ መድረኽ  “ፅቡቕ እሞ ዝበዝሕ ዘልዓልዎ ጉዳይ እኳ ምስቲ ዓብዪ ምዃኖም ኢና ተዓጊስናዮም እምበር ምስዚ ናይዚ መድረኽ  ተልእኾ ዝኸይድ ኣይኮነን። ንሶም እውን ኣብ መወዳእታ ዓርሰ ነቐፌታ ኣልዒሎም ኣለዉ፤ ፅቡቕ እዩ። ካልእ ሓሳብ ዘለዎ ሰብ…” ኢሉ ናብ ህዝቢ ኣቋመተ።

ሓቁ እዩ፤ እቶም ሰብኣይ ዓብዪ እዮም። ኣብ  ናይ ቆልዑ ዳስ ክውዕሉ ኣይምተገበአን።

ሓደ ኢዱ ዘውፅአ ፀሊም ሌዘር ጃኬት ዝገበረ በዓል ማእኸላይ ዕድመ ዝመስል ሰብኣይ ህድእ ኢሉ ደስ ብዝብል ድምፁ ወግዑ ጀመረ።

“ፅቡቕ እሞ ፈለማ ከምዚ ዝበለ መድረኽ  ምኽፋቱ መንግስትን ውድብን ዝላ ንምምዝጋብ ዘለዎም ቁርፀኝነት ዘርኢ ብምዃኑ ከመስግን ይፈቱ። ብሓቂ ንለውጢ ዝቖረፀ ኣመራርሓ ከምዘሎ እዩ ዘርእየና። ኣብ ሕሉፍ ስርዓታት…” ኢሉ ሓደ ዓሰርተ ደቒቓ ይኸውን ሓለፋታት ሕዚ ዘሎ ስርዓት ተዛረበ። እቲ መራሒ መድረኽ  ተደፊኡ  “ኖት” ይወስድ ኣሎ። ካብዛ ዘረባ እዚኣ ዝወስዳ ዘሎ “ኖት” እንታይ ምዃና እንተዝፈልጥ ክንደይ ደስ ምበለኒ።

“… እሞ ናብቲ ዋና ጉዳይ እንትመፅእ እዞም ኣቦና ዘልዓልዎ ሓሳብ ከም ሓሳብ ፅቡቕ ሓሳብ እዩ። (ሓደ ሓላፊ እቲ ሓሳብ ከም ሓሳብ ፅቡቕ እዩ ኢሉ እንተጀሚሩ የለኻን) ዝኾነ ሰብ ዝደለዮ ዓይነት ሓሳብ ክገልፅ ዕርቡን መስዋእቲ ተኸፊልዎ እዩ። ትግራይ ልዕሊ ስድሳ ሽሕ ደቃ ክትህብ እንተላ ዝኾነ ሰብ ዝደለዮ ሓሳብ ክዛረብ ምእንቲ እውን እዩ።” ክብል ተወሳኺ 10 ደቒቓ ተዛረበ። ነቶም ሰለስተ መላምል ደቆም ኣሰዊኦም ዓፃዊ በሪ ዘይብሎም ዝተረፉ ኣቦ ምረት መስዋእቲ ይነግሮም ኣሎ። ሓፋሸይ ከኣ ተመሲጡ የዳምፅ ኣሎ። ቀፂሉ…

“… እዚ ሕዚ ሒዝናዮ ዘለና መድረኽ  ናይ ባዕሉ ዝኾነ ዝጠልቦ ኣተሓሳስባ ኣሎ። ታሪኽ  ጠቓሚ ክኾን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር ካብ እታወት ልምዓት ዝኾነሉ ምልክት ድሕረት ዝኾነሉ ባይታን ዕድልን እዩ ዝዛይድ።” ኢሉ ከኣ እቶም ሰብኣይ ታሪኽ  መሰረት ገይሮም ምዝራቦም ነውሪ ምዃኑ ኣስጥም ኣቢሉ ተዛረበ። ህዝበይ መንከሱ ብኢዱ ደጊፉ ይሰምዕ፤ መራሕቲ መድረኽ  ድማ “ኖት” ይወስዱ።

“ስለዚ… ብፍላይ ኣቦና ምስ ዘልዓልዎ ብምትሕሓዝ ሓደ ክተሓዝ ዘለዎ ምናልባት ናይ ኣረኣእያ እኳ ኣይመስለንን ናይ ሓበሬታ ሽግር ድኣ ከይህልዎም እምበር መንግስትና ኣፅኒዑ፣ ተመራሚሩ፣ ልምዲ ቻይናንን ቬትናምን ቀሚሩ እዩ እዚ ናይ ልምዓትን ዕብየትን ስትራጂ ሓንፂፁ ኣብ ምትግባር ዘሎ። እዚ “ንምዃኑ  ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ዝብሃል ዘረባ ዘይእዋናውን ዘይመድረኹን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ፀላእቲ ናይ ዘጋፍሕዎ ወረ ጫፍ በለካ ለኸዐካ ከምዝኾነ እውን ክፍለጥ እዩ ዘለዎ።” ኢሉ ድሕሪ ዝተወሰና ንመንግስትን ውድብን ዝምልከታ ምስግናታት ዘረብኡ ዓፀወ።

ሓፋሸይ ጭብጨባ ቕድድ! እማን ድዩ እተን ነቶም ኣቦ ዘጣቐዓ ዝነበራ ኣእዳው ሕዚ እውን ዘጣቕዓ ዘለዋ? ኣብ ኩሉ ዋላ ኣብቲ ዘይቃዶ ሓሳብ እውን ብማዕረ እናንጨብጨበ እናገረመኒ እናሃለወ ለካ ኣነ እውን የንጨብጭብ እየ ዘለኹ፤ ኣብ ኩሉ!

እቲ መራሒ መድረኽ  መጠቓለሊ ክኸውን ብምሕባር ኣብቲ መድረኽ  ንዝተረኸቡ ካብ ክልል ዝመፁ ዓብዪ በዓል ስልጣን ዕድል ሂቡ። እቶም በዓል ስልጣን ውድብን መንግስትን ውዕውዕ ተሳትፎ ሓፋሽ ብምርግጋፅ ዝንቀሳቐሱ ምዃኖም ሓቢሮም፤ ንተሳትፎ እቲ ህዝቢ እውን ኣመስጊኖም “ሒዘየን” ናብ ዝበልወን ነጥብታት ኣትዮም። ቁፅሪ ሓደ ናይቶም ዓብዪ ሰብኣይ ርእሰ ጉዳይ ነይራ።

“እዞም ኣቦና ብዘልዓልዋ ነጥቢ ንምጅማር ‘ትግራይ ዶ ትሕረስ’ ንዝብል ሕተኦም ኣሕፅር ኣቢልካ ንምምላስ ዝኣክል እንታይ ደ ማ ኮይና እያ ዘይትሕረስ? ዝብል እዩ።” ምስ በሉ…

ህዝበይ ሞራል ሿሕሕሕሕሕሕሕ

እቲ ጣቕዒት ምስ ሃድአ ፂፅ ዝብል ድምፂ ተሰመዐ። እንታይ ከምዝኾንኩ ኣይፈልጥን ናብቲ ፂፅ ዝበለ ናይ ማዕፆ ድምፂ ዘይረ። ሻሽ እትመስል ጋቢ ዝተኸደኑ እርግ ዝበሉ ሰያብ ሰብኣይ ይወፅኡ ኣለዉ። እቶም “ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ዝበሉ እዮም።

እታ ኣኼባ ሽዓ ተወዲኣ!

እቲ ኣደራሽ ግን ሕዚ እውን ዘረባን ጭብጨባን ኣለዎ።  ነዊሕ ዘረባ… ድሙቕ ጨብጨባ!