ሙሉጌታ ገብረህይወት

ፖለቲካ ሃገርና ቅጥዒ ካብ ዝስእን ፀኒሑ እኳ እንተኾነ

Mulugeta Gebrehiwot 150x150

ካብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ጀሚሩ ግን መተሓሳሰቢ ኣብ ዝበሃል ደረጃ በጺሑ፣ ሰብ ብሰላም ውዒሉ ምእታው እውን እንተኾነ ብፍላይ ነቶም ኣብ ካሊእ ክልል ዝነብሩ ተጋሩ መሰከፊ ምኳን ጀሚሩ ኣሎ:: ብዙሓት ሰባት ከክንዲ እዚ ስርዓት ንክመጽእ ካብ ሃገርና ንላዕሊ መስዋእትነት ዝኸፈልና እንታይ ኢና በዲልና? ዝብል ሕቶ ምልዓል ክጅምሩ ተገዲዶም እዮም:: ነዚ ሕቶ እዚ ብቐሊሉ ንምምላስ ዝከኣል ኣይመስለኒን::

ዝተፈላለየ ኣረዳድኣ ፀገምን መፍትሒ ሓሳባትን

ናይ ህወሓት ኣመራርሓ ሓደ ሓደ ግዘ “ክስቶ ትግራዋይ ኣብዙይ ከምዙይ ኮይኑ ኣፍቱይ ተደጊሙ እናብልኩም ኣይተጋንኑ በቲ ዕግርግር ዝተጎድአ ኩሉ እዩ። ናይ ፌስ ቡክ ወረ እናሰማዕዅም ኣይተጋንኑ” እንትብሉ ብርትዕ ኢሉ ብመርትዖታት ተደጊፉ እንትመጽእ ድማ “ልክዕ እዩ ኣብ ትግራዋይ ዘተኮረ መጥቃዕቲ ኣሎ እንተኾነ ግን ዕላምኡ ህዝቢ ትግራይ እንተይኮነስ እቲ ህዝቢ ትግራይ ተቓሊሱ ዘምጸኦ ስርዓት እዩ” እንትብሉ ይስምዑ። ካብኡ ሓሊፎም ነቲ ኣብ ሃገርና ናይ ተጋሩ ልዕልነት ነጊሱ ዝብል ናይቶም መሓዛ ህወሓት ዝበሃሉ ውድባት እንተይተረፈ ዘልዕልዎ ክሲ ጸላእቲ ነዊሕ ክሰርሕሉ ዝጸንሑ ጉዳይ ኮይኑ በዚ ሕዚ ኣሓት ውድባት እንተይተረፈ ዘልዕላሉ ደረጃ ጎሊሁ ክርአ ዝዓደሙ ግን ፎቆዶ ክልል ተበቲኖም ካብ ሃገርና ንላዕሊ ይገበእና እዩ ዝብሉ ፅግዕተኛታት ተጋሩ እዮም እንትብሉ ይስምዑ።

ካፍቲ ውድብ ወጻኢ ዘለዉ ሰባት ድማ ዝተፈላለየ ትንተናን ግምትን እዮም ዝህቡ። ኦህዴድባ ጠሊሞም ብአዴን ተደጊሞም እናበልና ናብ ካሊእ ኣይነዋጣውጥ። ናይዚ ዅሉ ኣብ ትግራዋይ ዝበጽሕ ዘሎ ሽግር ቀዳማይ ተሓታቲ ናይ ህወሓት ኣመራርሓ እምበር እቶም ብበለጽ ዓይኖም ዝዓወረ ካፍቶም መሓዙት ውድባት ዝበሃሉ እንተይተረፈ ዝመርሕዎ ተስፋ ዝቆረጹን መንገዲ ዝጠፍኦምን መናእሰይ ኣይኮኑን ይብሉ። ትግራዋይ ሰኣን ሰናይ ምምሕድዳር ትግራይ ዓዱ ዘለዋ ጸጋታት ተጠቂሙ ክሰርሕን ክሓልፈሉን ስለዘይከኣለ ፎቆድኡ ተበቲኑ ግልበቱ ሸይጡ እንተነበር እውን ለማኒ ለፊዑ ዘዋህለሎ ሃፍቲ ኣዋፊሩ እንተነበረ እውን ትግራዋይ ድኻ እንድዩ ሰሪቁ እንተዘይኮይኑ ክበሃል ኮይኑ እዩ። እዚ ኣመራርሓ ናይዚ ውድብ ካብዚ ሓሊፉ ነቶም መሓዙተይ እዮም ዝብሎም ውድባት ነቲ ንዘበናት ዝጸንሐ ጸረ ህዝቢ ትግራይ ጭርሖ ካብ ዝወደቆ ነጊፎም ኣልዓሎም ናይ ትግራዋይ ልዕልነት እንትብሉ ከምዚ ዝበለ ስምዒት ክትሕዙ ዝገበረኩም እቲ ጽግዕተኛ ትግራዋይ እዩ ዝብሎምን እቶም መሓዙት ዝብሎም ውድባት ነቲ ጽግዕተኛ ልክዑ ክርእይዎ ዱላ ዘቀብልን እዩ ኢሎም ይምጉቱ። ካብዚኣቶም ገሊኦም እቶም ቀንዲ ሽግር እቶም መራሕቲ ናይ ህወሓት ባዕሎም ስለዝኮኑ ንሳቶም ብዘለዉሉ ውድብ ህወሓት ለውጢ ክምጽእ ኣይኸልን እቲ መፍቲሒ እቲ ህዝቢ ነቲ ውድብ ካብኣቶም ኣሕዲጉ ናይ ባዕሉ እንተጌይርዎ ጥራይ እዩ ይብሉ።

ገለገሊኦም ድማ ኣብዚ ዓዲ ኣሳታፋይ ዲሞክራሲ ስለዘየለ እዩ እዚ ዅሉ ሽግር ዝመጽእ ዘሎ እሞ ኣሳታፊ ዲሞክራሲ ክህሉ ኣለዎ። ምእንተዚ ድማ ካብ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባት እንኮለ ካፍቶም ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻኢን ዘለዉ ተቃወምቲ ዝተውጻእጸአ ናይ መረጻ ኮሚሽን እንተተመስሪቱ ሰላም እውን ክነግስ እዩ ኣሳታፊ ዲሞክራሲ እውን ክመጽእ እዩ ይብሉ። እዚ ንትግራዋይ ፈለኻ ንምውቃዕ ዝግበር ዘሎ ነገር ምርር ኢልዎም መሰልና ተጠቂምና ክንግንጸል እዩ ዘለና ዝብሉ። ካብዚኦም ቁሩብ ፍልይ ኢሎም ነቲ ቀደም ገዛእቲ ደርብታት ኣምሓሩ ከዳኸሙና ዝፈላለይና ሒዝና ክንቅጽል የብልናት ምስ ማዕዶ ሩባ ዘለዉ ትግርኛ ተዛረብቲ ክንሓብር እዩ ዘለና ኢሎም ኣግኣዝያን ዝብል ሽም ሂቦም ዝንቀሳቀሱ እውን ኣይተስኣኑን።

ንሓሳብ ብሓሳብ ምምጓትን ናብ ትኸክለኛ መፍትሒ ምብጻሕን

እቲ ዕላማ ናይዚ መጥቃዕቲ ህዝቢ ትግራይ ተቃሊሱ ዘምጸኦ ስርዓት እምበር ህዝቢ ትግራይ ኣይኮነን ዝብለ ኣዘራርባ ብዙሕ ከዘራርብ ዝክእል እዩ:: መቸም እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ምስ ጉልበቱ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ እናሃለወ እዩ ትግራዋይ ተፈልዩ ዝጥቃዕ ዘሎ ምባል ኣጸጋሚ እዩ:: ህዝቢ ትግራይ ንሱ ተፈልዩ ዝጥቀዓሉ ሰርዓት ከምጽእ ኣይኮነን ተቃሊሱ:: እቲ ኣመራርሓ ናይ ህውሓት ንናይ ትግራይ ምምሕድዳር ገምጊሙ ኣብ ቀረባ ግዘታት ጀሚሩ ዘውጸኦ መግለጺታት እንትትሰምዕ እንተላካ ድማ ሚዛኑ ብዝምልከት ከዘራርብ እንተዘይኮይኑ እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ጠቅሊሉ እንተዘይጠፊኡውን ብዉሑዱ ኣብ ካልኦት ክልላትስ ይትረፍ ኣብ ትግራይ እውን ኣሎ ንምባል ኣጸጋሚ ኩነታት ከምዝተበጽሐ ምርኣይ ይከኣል እዩ:: ስለዚ እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ኣብ ትግራይ እኳ ዘየለ ነየናይ ስርዓት እዮም ደልዮም ዝበሃሉ ዘለው? ዝብል ሕቶ ዘልዕል እዩ።

እቲ ናይ ህዝቢ ትግራይ ይዂን ናይ ህዝቢ እዋናዊ ጸገም ኩሎም ፓርቲታት ብዝወክሉሉ ናይ ምርጫ ኮሚሽን ኣቢልካ ክፍታሕ እዩ ዝብል ግምት እውን ብዙሕ ጉዳያት ዝልዕሎ እዩ። ብሓደ ገጽ ባህርይ ናይቶም ኣብ ደገ ኣለዎ ዝበሃሉ ዘለዉ ፖለቲካዊ ውድባት ብትኽክል ዘይምርኣይ ወይ ክትርኢ ዘይምድላይ እዩ። መብዛሕተኦም ተቃወምቲ ቃሕ እንትብሎም እውን ኣክቲቪስት ኢና ዝብሉ እንትርፎ ጽልኢ ናይቲ ስርዓትን ንሳቶም ተጸዊዖም እንኩ ተባሂሉ ዝወሃቦም ስልጣን ምእላሽን እዙይ ዝበሃል ናይቲ ሓደ ወይ እቲ ካሊእ ሕብረተሰባዊ ክፍሊ ማሕበራዊ ድልየት ዝውክል ስለዚ ድማ ንሳቶምክ ክሳተፉ ድዮም ኣይሳተፉን ንጎኒ ገዲፍካ ተሳትፎኦም ኣብ ባዕሎምን ባዕሎም ጥራሕን ዝውሰን ንብዙሕነት ናይቲ ስርዓት እዙይ ዝበሃል ርኡይ ተራ ዘይጻወትን እዩ። ብካልኣይ ደረጃ ድማ መብዛሕተኦም ህውከትን ብጽብጽን ክቋረጽ ኣብ ምግባር ምንም ረብሓ ዘይብሎም ስለዚ ከዓ ክሳተፉ እውን ፍቃደኛታት ዘይኾኑ እንተተሳቲፎም እውን ከምቲ ዝበሃል ዘሎ ሰላም ኣብ ምምጻእን ብዙሕነት ኣብ ምርግጋጽን እዙይ ዝበሃል ኣወንታዊ ተራ ዘይጻወቱ እዮም። ስለዚ ድማ እዚ ናይ መፍቲሒ ሓሳብ እዚ ብውሑዱ ነቲ ናይ ሕዚ ሽግር ኣይምጥንን ዝብል ኣረኣእያ ኣለኒ።

እቲ ከምዚ እናተናሾና እንቅመጠላ ሃገር ሃገርና ኣይኮነትን ዝብል ኣበሃህላ ብመሰረቱ ጌጋ ኣይኮነን። ናይ ብሄራት ናይ ባዕለን ዕድል ባዕለን ናይ ምውሳን ዕድል ብሕጊ ክረጋገጽ ህዝቢ ትግራይ መስዋእትነት ዝኸፈለ ብሓደ ገጸ ኣብ ሙሉእ መሰላት ዝተረጋገጸላ ሃገር እዩ ጽኑዕ ኢትዮጰያዊ ሓድነት ዝምስረት ኢሉ ብምእማን እንትኾን ብካሊእ ገጽ ድማ ብዝኾነ ምኽንያት መሰሉን ማዕርነቱን ኣይተኽበረለይን ዝብል ህዝቢ እንተልዩ ዝደለዮ ናይ ምግባር መሰል ብህጊ ዝተረጋገጸ ምእንቲ ክኾነሉ እዩ። እቲ ጌጋ ትግራይ ናብዚ ናይ መጨረሻ ምርጫ ከማዕዱ ዘግብሮ ኩነታት ዘየለ ምኳኑ ዘይግንዘብ ምኳኑ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ሕዚውን ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምምሕድዳር መሰል ኣይተነፍገን። ህዝቢ ትግራይ ሕዚውን ነቲ ቀዳማይ ምርጭኡ ዝኾነ ዲሞክራሲያዊ ሓድነት ንምቅላስ ዘኽእል ሃዋህው ከምዘሎ እዩ።እቲ ዝድሊ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሽግር ብሓደ ወይ ብኻሊእ መንገዲ ክፍታሕ ምግባር እዩ።  

እዚታት ዘልዐልኩ እቶም ኣብገለገሊኦም ዘለኒ ርእይቶ እንተዘይገለጽኩ ንምሕላፍ እዩ እምበር ዕላማይ ንሱ ኣይኮነን። ዕላማይ እዞም ዝተፈላለዩ ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣታት ይኩን መፍትሒ ተባሂሎም ዝቀርቡ ሓሳባት ሽም ንምልፋፍ ኣብ ክንዲ ምቅድዳም እቲ ሰብ ጨኒቅዎ መፍቲሒ ደኾን ይኾኑ ኢሉ ዘልዕሎም እዮም ምባልን ገጉያት እንትኾኑውን ንትሕዝቶኦም ምሙጓት ከምዘድሊ ንምምልካት እዩ። ኣመራርሓ ህወሃት ኣብ ትግራይ ትክክለኛ ለውጢ ክመጽእ ክሰርሕ እንተኮይኑ ቅድም ቀዳድም ናይ ህዝቢ ትግራይ ተሓላቅነት ሞኖፖል ጠጠው ከብል ኣለዎ። ናይ ህዝቢ ትግራይ ተሓላቂ ህዝቢ ትግራይ እዩ እምበር ንህዝቢ ምሕላቅ ንመራሕቲ ህወሓት ጥራይ ዝተመደበ ዕማምን ሓላፍነትን ከምዘይኮነ ክቅበሉ ኣለዎም። እዚ ከዓ ብተግባር ክግለጽ ኣለዎ።

እንተገደደ ንታ ዘይዳሕና መዓልቲ ምሕሳብ

ኣመራርሕ ህወሃት ኣብ ቀረባ እዋን ገምጊመ ኢሉ ዘውጸኦ መግለጺ ብዙሕ ነገር እዩ ዝዛረብ። ኣብ መግለጺ ናይቲ መሪሕነት መንግስቲ ትግራይ: ናይ ሓሶት ጸብጻብ ይፍብርክ ከምዝነበረ፡ እቲ ኣመራርሓ ንስልጣን መጥቀሚ ጌይሩ ከምዝሓዞን ካብዚ ብምብጋሰ ድማ ኣብ ውሽጡ መትከላዊ ዝምድና ስኢኑ በብጉጅለ ተኽፋፊሉ ይጠቃቃዕ ከምዝነበረ፡ ምስተን ኣሓት ዝበሃላ ውድባት እውን መትከላዊ ዝምድና ከምዘይነበሮ ወዘተ እዩ ዝዝርዝር። ገለ ሰባት ነቲ መግለጺ ምስሰምዑ እዚ ዝገበረ ኣመራርሓ ድኣ ኣይከኣልኩን ኢሉ ይወርድ እምበር ከመይ ጌይሩ እዩ ክእረም? ኢሎም እዮም ዝሓቱ። እዚ ሕቶዚ ክለዓል ዘይግብኦ ሕቶ እኳ እንተዘይኮነ ህዝቢ ትግራይ ግን ሕዚ እውን እቲ ኣመራርሓ ሕዚ እውን ክልወጥ እዩ ኢሉ ብምግማት ግዘ ክህቦ እዩ መሪጹ። እዚ ስለዝኾነ እዩ ዕግርግር እንተይበለ ለውጢ ዝጽበ ዘሎ። እቲ ህዝቢ ሕዚውን ግዘ ምሃቡ ሓብሒቡ ዘዕበዮ ውድብ ስለዝኾነ ግቡእ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ ኣመራርሓ ግን እዚ ደረት ከምዘለዎ ክርዳእን ለውጢ ንምምጻእ ምስ ግዘ ክጓየን ኣለዎ።

ብደርጊ ግዘ ሓደ በዒል ድንኳን ጉራጌ ኢልዎ ዝበሃል ነገር ኣሎ። ደርጊ ነጋዶ ህዝቢ ምእንቲ ኣብ መንግስቲ ከማርር ደልዮምን ስሱዕ ድልየቶም ከማልኡን ኢሎም ዋጋ ናይ ሸቀጥ ብዘይኮነ ዋጋ ይሸጡ ኣለዉ ዝብል ገምጋም ሒዙ በብግዚኡ ናይ ዋጋ ተመን የውጽእ ኔይሩ። ብዙሕ ግዘ እዚ ተመን ይወጽእ እሞ ሰሪሑ ኣይፈልጥን። ሓደ ግዘ ከምዝተለመደ ናይ ዋጋ ተመን ኣውጸአ እሞ ሓደ ካድረ ንቀበሌ ኣኪቡ ብዛዕባ እዞም ኣሻጥረኛ ነጋዴታት ንምቁጽጻር ዝወጸ ናይ ዋጋ ተመን ገለጻ ጌይሩ ይብልዎ። ነዚ ገለጻ ዝሰምዓ ሰበይቲ ናብ ጎረቤተን ዝነበረ ብዓል ድንኳን ከይደን እንቁላሊሕ ክግዝኣ ከይደን በላ። እቲ በዓል ድንኳን ቅብል ኣቢሉ ንሓደ እንቁላሊሕ ቅርሺ ይብለን። እዘን ሰበይቲ ካድረ ካብ ሎመዓንቲ ጀሚሩ ሓደ እንቁላሊሕ ሓምሳ ሳንቲም እዩ ኢሉና እዩ እሞ ብሓምሳ ሃበኒ በለኦ። እቲ በዓል ድንኳን ድማ ቅብል ኣቢሉ እምበይተይ ካድረ ምቅቃው እምበር መኣዝ እንቁላሊሕ የውድቅ ኮይኑ ኢልወን ይበሃል። ዝብለን ዘሎ ዋጋ እንቁላሊሕ ክቅንስ እንቁላሊሕ ክበዝህ ምግባር እምበር ናይ እንቁላሊሕ ዋጋ ምትማን ኣይኮነን እዩ።

መራሕቲ ህወሓት ክነዕሪ ኢና ኢልና ገምጊምና ክብሉ ሕዚ ናይ መጀመርየኦም ኣይኮነን እንተዕርዩ ዝረኣየ ድኣ ዓይኑ ይብራህ እምበር። እዚ ከምቲ በዓል ድንኳን ዝበሎ ናይቲ ካድረ ምቅቃው እቲ ዝገምገምዎ ገምጋም ኾይኑ ከይተርፍ እቲ ዘለዎም ናይ ለውጢ ኣጀንዳን እቲ ለውጢ ከመይ ክመጽእ ክምዝሓሰብዎን ነቲ ህዝቢ ክነግርዎ ይግባእ። ኣደዋይ ሓደ ነገር ግበር ኣላትኒ ዳሕና እኮ እዩ ኣደዋ እንትብላ እንተለኹ ኣንታ ኩሉሻዕስ ዳሕናዋ ሓደሻዕ ግን የዳሕናይ ትብለኒ ኔይራ። ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ኩሉሻእ ግዘ እናሃበ ኣይከድን ኩልሻዕስ ዳሕናዋ ሓደሻዕ ግን የዳሕናይሞ ጥንቅቅ ድኣ። እቲ ካሊእ ሰብ እውን ንሳቶም እንታይ ክልወጥ ከምዝሓስቡ ክጽበ የብሉን ዘዝመሰሎ ክድርቢ ኣለዎ። እዚ ውድብ ናይቶም መራሕቱ ኣይኮነን ህዝቢ ትግራይ ብዙሕ ዋጋ ኸፊሉ ዘዕበዮ እዩ። እቲ ክበሃል ዝከኣል ነገር ብዙሕ እኳ እንተኾነ ንሎሚ ግን ኣፍቲ እቲ ኣመራርሓ ብዙሕ ዝተዛረበሉ ሕሾትን ናይ ሕሾት ጸብጻብን እየ ከተኩር።

 

 

 

 

  1. ሳእንኻ ማዕር እግርኻ

ኣብዚ ቀረባ ግዘ ዝተገበረ ናይ ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ስሩዕ ኣኼባ እቶም ኣባላት ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ይዅኑ አቦ መንበር ህወሃት ዶክተር ደብረጽዮን ሕሾት ዘብጸሖ ጉድኣትን ብዓይኒ ባህሊ ህዝቢ ትግራይ ክሻብ ክንደይ ነውራም ተግባር ከምዝኮነ ኣምሪሮም ክዛረቡ ሰሚዕናዮም። ኣብዙይ ኣስፍሕ ኣቢሎም ድሕሪ ምዝርራብ ድማ እቶም ኣቦ መንበር ናይቲ ውድብ ዶክተር ደብረጽዮን ንሓሾት ንምቁጽጻር መሊእካ ንምጥፋእን ናይ ትግራይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ከምዝምስረት ገሊጾም።

እቲ ነገር ዘየማርር አይኮነን። አብ ባህሊ ህዝቢ ትግራይ እንትጅምር ሃሶት ነውሪ እዩ። ዝሕሱ ሰብ ድማ ፈተውቱ እንተይተረፈ መጸ መጸ ዝብልዎን ዝጽየፍዎን ንቁምነገር ዘይሓርይዎ ሰብ እዩ።ኣፍቲ ቅንያት እቲ ናይ ፈደራል ብሮድካስቲንግ ኤጀንሲ ሓላፊ ዝኮኑ አይተ ዘርአይ አስገዶም ሰሙን አብ ዝነበረ ናይ መንግስቲ መራከቢ ሃፋሽ ሃለፍቲ አኬባ ብዛዕባ መራከቢ ሃፋሽ ትግራይ እንትዛረቡ እውን ሕሾት መለለይኡ ዝኮነ ሚድያ እንትብልዎ ተሰሚዖም። ሓቆም እዮም ንዘይበልዐ በሊዑ ንዘይለምዐ ለሚዑ ካብ ምባል ሓሊፉ ነቲ ታሪክ ህዝቢ ትግራይን ቃልሱን እኳ ብናይቶም አብ ስልጣን ዘለው ተጋደልቲ ልክዕ ክሰፊ ክብል ነቲ ህልዋትን ሕሉፋትን ጀጋኑ ኣባላት ክፍሊ ኪኒጥበብ ትግራይ ሓዊ ተሸኪሞምን ብሓዊ ነዲዶምን ዝሰነድዎ ቪድዮታትን ፎቶግራፋትን ክቆርጽን ክቅጽልን ዝውዕል እንድዩ። ስለዚ ሕሾት መለለይኡ እንተበልዎ ክውሕዶ እምበር አይበዝሖን። እንተኮነ ገና እዚ ነገር እዚ ሓቆም እዮም እንታይ ድአ ዘይበሉ ተባሂሉ ክህለፍ ዘለዎ አይኮነን። ናይቲ ጸገም ኣራዳድኣ (Problem definition ዝብልዎ)ትክክል ድዩ?እቲ መፍትሂ ተባሂሉ ዝግለጽ ዘሎከ መፍትሂ ድዩ? ኢልካ ክሕተት ኣለዎ።

ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣ

እዞም ሐዚ ናይ ሕሾት ጸብጻብ ለሚድኩም ዝበሃሉ ዘለዉ ሰራህተኛታት መንግስቲ ትግራይን ጋዜጠኛታት መራከቢ ሓፋሽ ትግራይን ብባህሪኦም ሓሸውቲ ወይ ድማ ሕሾት ጽቡቅ ነገር እዩ ኢሎም ዝኣምኑ ኣይመስለኒን። እዞም ሰባት እዝኦም ልክዕ ከምቶም ሓሸውቲ ኢሎም ዝግምግምዎም ዘለው ሰባት ካፍቲ ንሓሾት ከምነውሪ ጌይሩ ዝርኢ ህብረተሰብ ትግራይ ዝተፈጥሩን ኣፍቲ ባህሊ ንሱ ዝዓበዩን እዮም። ብዙሃት ካብኣቶም ድማ ብሓደ ወይ ብካሊእ መንገዲ ኣፍቲ ቁርጺ ግዘ ምስ ቃልሲ ወጊኖም ብጺሒቶም ዘወፈዩ እዮም።። ካብኣቶም ኣፍቲ ቃልሲ ግዘ እውን ኣመል ዝነበሮም ኣይሰኣኑን እኳ እንተተብሃለ እቶም ኣብዝሓ ግን ብተኣምር እውን እንተኮነ ሰብ ኣመል ኔይሮም ምባል ብፍጹም ኣይከኣልን። ምክንያቱ ድማ እቲ ዝሓለፈ ጉዕዞ ሓሽካስ ይትረፍ ኣነ ክንዳኺ አነ ክንዳኻ ተበሃሂልካ ሓቂ ተነጺፍካ እውን ናብቲ ዝበጽሖ ክበጽሕ ምግባር ንርእሱ ተኣምር ስለዝኮነበረ። ስለዚ ዝሓሸው ሓሸውቲ ስለዝኮኑ እዮም ምባልን ነቲ ሽግር በዚ መንገዲ ተረዲእካ መፍትሒኡ ባህሊ ምቅያር እዩ ኢልካ ምክያድ ግጉይ እዩ። እቲ ዝሕሽ ነቲ ጸገም ኣከክንዲ ኣፍቶም ጸብጸብቲ ኣፍቲ ናይ መጸብጸቢ ስርዓት ምእላሽ እዩ።

ኣፍቲ ቤት ምክሪ ኣኬባ ገሊኦም ሓለፍቲ እቲ ጸገም ናይቶም ሰብ ሙያ ውፉይነት ዘይምህላው ከምዝኮነ እውን ይገልጹ ኔይሮም። እዚ ከምዙይ ዝበለ ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣ እውን ዝምቡዕን ካብ ሓቂ ዝረሓቀን ምኳኑ ንምርዳእ ናይ ቢሮ ሓላፊ ምኳን ግድን ኣይብልን።እቲ እቶም ሰብ ሞያ ተመዲቦም ዝነብሩሉ ገጸር ትግራይ ናይ ብዙህ ኣገልግሎት ሽግር ዘለዎ ካባብታት ምኳኑ ምፍላጥን ብዘይካ ንምግልጋል ንካሊእ መሪጽካ ዝክየዶ ቦታ ከምዘይኮነ ምፍላጥ እኩል እዩ። መቸም ሰብ ሞያ እዮም ምስበሉና ምርጫ ስለዝሰኣኑ እዮም ከይዶም ከምዘይብሉና ተስፋ እገብር። እዚ ስለዝኾነ እየ ምንጪ ናይቲ ሽግር ካብ ኣብቶም መርኣያ ናይቲ ሽግር ዝኾኑ ጸብጸብቲ ኣፍቲ ናይ ኣጸባጽባ ስርዓት ከይኸውን ምርኣይ ይሓይሽ ዝብል።

መፍትሒ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ?

እዚ ጸገም እዚ ናይ ክልል ትግራይ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ መስሪትካ ጸብጻብ ብኡ ጥራሕ ክእከብ ብምግባር እውን ኣይፍታህን።ብናይ ባዕሉ ካሊእ ምክንያት ናይ ትግራይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ምምስራት ኣድላዪ ክክውን ይክእል እዩ።ብምንም ዓይነት መንገዲ ግን ንሕሾት መቆጻጸሪ መፍትሂ ክከውን ኣይክእልን። ስታቲስቲክስ ዝሃብካዮ ጥሒኑ ዝውጽእ መሳርሒ እምበር ስታቲስቲክስ ንፈጻሚ ስራሕ ተኪኡ ሓቂ ካብ መሬት ዝኣሪ መፍትሕን መሳርሕን ኣይኮነን። እቲ ክጥሓን እትህቦ መረዳእታ ሕሾት እንተኮይኑ እቲ ተጥሒኑ ተጋጊሩ ዝወጽእ ስታቲስቲክስ እውን ሕሾት ምኳኑ ኣይተርፍን። Garbage in- Garbage out ከምዝብልዎ ፈላጣት ምርምር ሳይንስ።

ክንደይ ፈልሲ ተተኪሉ? ካፍቲ ዝተተከለ ፈልሲከ ክንደይ ጸዲቁ? ንዝብሉ ህቶታት ብትክክል ክመልስ ዝክእል እቲ ፈልሲ ዝተከለን ክትከል ዝረኣየን: እቲ ዝተተከለ ፈልሲ ክጸድቅ ክከታተል በዓል መደብ ዝኮነ ናይ ኤክስቴንሽን ሰራሕተኛ እምበር ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ኣይኮነን። ክንደይ ማይ ተዒቁሩ? ክንደይ ግራት ብመስኖ ለሚዑ? ካፍቲ ብመስኖ ዝለምዐከ ክንደይ ምህርቲ ተሃፊሱ? ክፈልጥን ክመልስን ዝክእል እቲ ኣፍታ ጣብያ ንሳ ተመዲቡ ዝሰርሕ ናይ ማይ፣መስኖን፡ ዘራእቲን ኪኢላ እምበር ናይ ስታቲስቲክስ በዓል ስልጣን ኣይኮነን። ኣብዚ ናይ ሎሚ ገምጋም ናይ ክልል ትግራይ ቢሮ ሕርሻ ዝቅረቦ ናይ ትግራይ ዓመታዊ እቶት ካብ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ጸብጻብ ዝተጋነነ ኮይኑ ስለዝተረከበ ካብዚ ተላዒልካ ቢሮ እንትጽብጽብ ዘጋንን ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ እንትሕወሶ ዝጸሪ ተጌይሩ ተወሲዱ እንተኮይኑ ጌጋ እዩ;;:

ሕሾት ስርዓት ኮይኑ እዩ ዝበሃል ዘሎ። ስርዓት ማለት መጀመሪን መወድእን ዘለዎ ርእሲን እግሪን ዘለዎ ከም ነብስና ልክዕ ዝተኣሳሰረ ህልውና ዘለዎ ነገር ማለት እዩ:: ከምቲ ዶክተር ደብረጺዮን ዝበልዎ ሕሾት ኣብ መንግስቲ ትግራይ ስርዓት እንተኮይኑ እቲ ሕሾት ነንባዕሎም ዝተኣሳረሩን ዝመጋገቡን፡ ንሓሾት ናይ ደም ቧንቧ ደም መትኒ ኮይኖም ዘገልግልዎ ኣካላት ኣለውዎ ማለት እዩ። ሕሾት ከይነጽፍ መግቢ ኮንኖም ዘገልግልዎ ነገራት ኣለው ማለት እዩ። ሕሾት ስርዓት ኮይኑ ዝብል ኣረዳድኣ ናይ መጀመርያ ስርሑ ነቲ ስርዓተ ሕሶት ምፍላጥ ንዕኡ መሰረት ጌይሩ ድማ ካብኡ ንምውጻእ ዝሕግዙ መፍቲሒታት ምጥቋምን እዩ።

ወረ ፈታዊኡ ይፈልጥ እዩ

ወረን ሓሾትን ፈታዊኡ ይፈልጥ እዩ ይበሃል። እዚ ዝበሃለሉ ምክንያት ናባካ ገጽ ዝፈስስ ወረን መረዳእታን ብናትካ ናይ መረዳእታን ወረን ድልየት እዩ ዝምራሕ ማለት እዩ። መራሕቲ ዝረክብዎ መረዳእታን ወረን ብፍላይ ድማ ናይ ስልጣን ሚዛን ስለዘለዎምን ብኡኡ ኣቢሎም ተከተልቶም ናብቲ ናታቶም ድልየት ክፈሱ ጽዕንቶ ናይ ምሕዳር ተክእሎ ስለዘለዎምን ዓይነትን መጠንን ናይቲ ዝበጽሖም መረዳእታ ዳርጋ ብልክዖም ተሰፍዩ እዩ ዝቀርበሎም:: ቀደም ጃንሆይ ንጉሆ ንጉሆ እቶም መኳንንቶም ዝሓሰብዎን ዝሓምይዎን ምስ ዝከታተሉሎም ፎርማቶሪታት ኣኬባ ይገብሩ ኔይሮም ይበሃል:: ሓደ መዓልቲ ንጉሆ ምስ እቶም እቶም ፎርማቶሪታቶም ተኣኪቦም እህ እንታይ ይበሃል ኣሎ ኢሎም ሃተቱ። እቲ ሓደ ፎርማቶሪ ተቀቢሉ ደጃዝማች እከለ እንዳ ሜስ እናሰተዩ እዙይ ድማ ንጉስ ኮይኑ ድንኪ ኢሎም ይጻረፉ ኔይሮም ኢሉ ተዛረበ። ጃንሆይ ነዚ ምስሰምዑ ምናለ እናንተ ሁለተኛ ባትሰድቡን ኢሎም ተዛረቡ ይበሃል:: ብድህሪኡ ንዕኦም ዝጸርፍን ንግዝኣቶም ዘንቋሽሽን ወረ ከምዘይቀርበሎም ገበሩ። ብድሕሪኡ እቶም መኳንንቶም ነዚ ፈለጦም ዒራ ናብ ጃንሆይ ኣይበጽህን ኢሎም ከምድልየቶም ምጽራፍ ጀሚሮም ይበሃል:: ኣብ ግዘ መንግስቱ እውን እንተኮነ ዓዲ ብዓዳ ብኣገዛዝኣ መንግስቱ መሪርዋ እናሃለወት መንግስቲ ዝበጽሆ ዝነበረ መረዳእታ ግን ዓዲ ምዕባለ ብምዕባለ ኮይና መሰታ ዝማዕበላ ሶሻሊስት ሃገራት ከምዝበጽሃ እዩ ነይሩ:: እዚ ክዓ ካብ ናይቶም መረዳእታ መቅረብቲ ባህሪ ናይቶም መራሕቲ መንግስቲ ናይ መረዳታ ድልየትን ባህጊን እዩ ዘመልክት::

መራሕቲ ህወሓት እውን ናይ መረዳእታ ድልየቶም ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተቀያየረ እዩ መጺኡ:: ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ እዝኒ መራሕቲ ህወሓት እንታይ ድክመት ኣሎ እንታይ ጸገም ኣሎኣብ ዝብል እዩ ዘተኩር ኔይሩ;; ገምጋም እንትግበር ይኩን ጸብጻብ ገምጋም እንትሃልፍ ትኩረቱ ኣብ ጥንኩር ጎኒን ጸጋን እንተይኮነስ ኣብ ድክመትን ጸገምን እዩ ዘተኩር ነይሩ።ዓወትን ጥንኩር ጎኒን ባዕሉ ንባዕሉ ይዛረብ እዩ ተዛራቢ ኣየድልዮን ይብል ስለዝነበረ።በዚ ምክንያት ናይቲ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ድልየት ኣብ ውሽጢ ዓወት ዘሎ ውድቀት ኣብ ውሽጢ ጥንኩር ጎኒ ዘሎ ድክመት እዩ ኔይሩ።በዚ ምክንያት ናይ ህወሃት ናይ ሚድያ ስራህ ትኩረት እውን እዚ ኮይኑ።

ህወሓት ናብ መንግስቲ ምስመጸ ናይቲ ኣመራርሕኡ ትኩረት ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተለወጠ ከይዱ ድሕሪ ናይ 1993 ተሃድሶ ትኩረቱ ተለዊጡ። ዋና ትኩረቱ ናይቲ ውድብ መስመር ድሕሪ ተሃድሶ ዝጸረየ ምኳኑ ምርኣይ። መስመርና ጸርዩ እዩ። እቶም በቲ መስርሕ ተሃድሶ ዝወጹ ዓንቅፍቲ እዮም ኔይሮም። ቀደሙውን ብዙህ ኣይነበሩን። በዚ ሓዱሽ መስመር ምክንያት ናይ ሃገርናን ክልልናን ልምዓት ብኩሉ መዳይ ዝተወንጨፈ ምኳኑ ዘርኢ መረዳእታ ምእካብ ኮይኑ። ስለዚ ድማ እቲ ናይ መረዳእታ ሸውሃት ኣብ ወሽጢ ውድቀት እውን እንተኮነ ንዘላ ንእሽተይ ዓወት ዝኣሪ ኣብ ውሽጢ ድክመት ዘላ ንእሽተይ እውን ጥንካረ ዝደሊን ነዚኦም ዝጉልህ ሽውሃት ተፈጢሩ። ኣፍቲ ናይ ልምዓት ምሕደራ ናይቲ ስርዓት ዘለዉ ጸገማት እንተይኮነስ ኣፍቲ ተመዝጊቡ ዝበሃል ናይ ልምዓት ስራሕ ዝተመዝገቡ ዓወታት ምእራይ ኮይኑ ናይቲ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ድልየት ኮይኑ።ታሪክ ናይ ውድብን ቃልሲን ዝምልከት መረዳእታ እውን እንተኮነ ናይቶም ኣፍቲ ተሃድሶ ልዕልነት ረኪቦም ዘሸነፉ ተራ ዘጉልህ ናይቶም በቲ እዋን ዝወጹ ተራ እንተኪኢሉ ዘናእስ እንተዘየለ ድማ ከምዘይነበረ ቆጺሩ ምንም ሽፋን ዘይህበ እንትከውን ዝምረጽ ኮይኑ;; ፍሰት ናይ መረዳእታን ሓበሬታን በዚ ድልየት እዚ ይምራሕ ማለት እዩ;;

ብቁጽሪ ክግለጽ ዝከኣል ናይ ልምዓት ውጽኢት እንተለዩ ከመይ መጺኡ ብዘየገድስ ይጽብጸብ ብቁጽሪ ክግለጽ ዘይከኣል እንተኮይኑ ተስፋ ዝህብ፥ ዘበረታትዕ ተባሂሉ ይግለጽ;; ካበይ ኣምጺእካዮ ዘብል እንተኮይኑ ድማ ተባሂሉ ይግመት ይህሰብ እናበልካ ይጽብጸብ:: ስለዚ ድማ ሕሶት ኣብ ምምንጫው ብዘለዎ ተራ ዓይኒ እቲ ቀንዲ ተሃታቲ እቲ ዝጽብጽብ እንተይኮነስ ናይቶም ተቀበልቲ መራሕቲ ናይ መረዳእታ ድልየት እዩ ዝኸውን:: ሳእንካ ክንዲ እግርካ እንድዩ!! እቶም መረዳእታ መእከቢ መዐቅነታት እውን በዚ ዝተቃነዩ እዮም።

 

ውጺኢት ተኮር ገምጋም

ስራሕ ብወጽኢት ምዕቃን እቲ ዝዕቀን ውጽኢት ብትክክል እንተተቀሚጡ ጠቃሚ እዩ ዋላኳ ገምጋም ናይ ስራሕ ካልኦት መዳያት እውን ትኩረት ምግባር ዝግብኦ እንተኮነ። ንኣብነት ስራሕ ዝተፈጸመሉ መስርሕ ምስ ውጽኢት ናይቲ ስራሕ እንተዘይተገምጊሙ ናይቲ ተመዝጊቡ ዝተብሃለ ውጽኢት ቀጻልነት ንምርኣይ ኣይከኣልን። ሓረሰቶት ሓዱሽ እትዋት ቴክኖሎጂ ክወስዱ ናይ ምግባር መደብ እንተነይሩ ክንደይ ሓረስቶት ነቲ ቴክኖሎጂ ከምዘተኣታተው ጥራሕ እንተይኮነስ እቲ እቶም ሓረስቶት ነቲ ቴክኖሎጂ ዘተኣታተውሉ መስርህ እውን ክምዝን ኣለዎ። ስለምንታይ እቶም ገባራት ነቲ ቴክኖሎጂ ዘተኣታተው ብዝተፈላለየ ተጽዕኖታት እንተኮይኑ ቀጻልነት ስለዘይህልዎ። ብተመሳሳሊ መንገዲ ክንደይ ተምሃሮ ካብ ከፍሊ ናብ ክፍሊ ተሸጋጊሮም ምፍላጥ ኣድላዪ እኳ እንተኮነ እቶም ተምሃሮ ዝሓለፉ በርቲዖም ስለዝተምሃሩ እንተይኮነስ እቲ መምህር ስለዘሕለፎም ወይ ከዓ ኮሪጆም ክከውን ሰለዝክእል ነቲ መስርሕ ናይ ትምህርቲ እንተይፈለጥካ ነቲ ከይዲ ትምህርቲ መሊእካ ንምርዳእ ኣይከኣልን። ስለዚ እዚ ኣብ ውጽኢት ጥራይ ዘተኮረ ገምጋም ሓንካስን ዘይሙሉእን እዩ;;

እቲ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ግን እዚ ጥራይ ኣይኮነን። እቲ መዐቀኒ ውጽኢት ባዕሉ እውን ዝምቡዐ እዩ። ስራህ መምህር ዝምዘን ክንደይ ተምሃሮ ኣሕሊፍካ ብዝብል እምበር ዓቅሚ ብዘፍቀዶ ክንደይ ዝኣክል ብጽርየት ኣምሂርካ ብዝብል ኣይኮነን። ምጽሓፍ ምንባብ ዘይከኣሉ ተምሃሮ ካብ ከፍሊ ናብ ክፍሊ ኣየዛውርን ዝበለ መምህር ካፍቲ እንተዘይከኣሉውን ይሕለፉለይ ኢሉ ዘይሰርሕዎ ማርኪ ሂቡ ወይ ክኩርጁ ጌይሩ ዘሕለፈ መምህር ብሉጽ ኣፈጻጽማ ኣለካ ኢሉ ዝሽልም እዩ;;

ናይ ኢንቨስትመንት ቢሮ ዝምዘን ክንደይ ንኢንቨስተራት ዝምቹ ኩነታት ፈጢርካ እንተይኮነስ ክንደይ ኢንቨስትመንት ኣመዝጊብካ ብዝብል እዩ። ስለዝኮነ ድማ እቲ መምዘኒ ንቶም ንስራሕ ዘመቹ ኩነታት ስኢንና ኢሎም ኢንቨስትመንቶም ዓጽዮም ካብ ክልል ዝወጹን ብዝሓሰብዎ ፍጥነት ዘየስፋሕፍሑን ኣይቆጽርን።

ስራህ ግብርና ዝዕቀን ክንደይ ሓረስቶት ዘመናዊ ድኩዒን ዘርኢን ወሲዶም እምበር ነቶም ምእንቲ እቲ ናይ ከባቢ ምምሕድዳር ካብ ሴፍቲ ኔትን ካልኦት ጥቅማጥቅምን ከየትርፎም ማዳበርያ ገዚኦም ነቲ ዝገዝእዎ ማዳበርያ መሊሶም ንነጋዳይ ብርካሽ ዝሸጥዎ ገባራት ኣይቆጽርን።

እቲ መዐቀኒ ናይ ማይ ምእካብን ንመስኖ ምጥቃምን እውን እንተኮነ እቲ ዝተሓተ መለክዒኡ ርብዑ ሄክታር ጌይሩ ንሕድሕድ ጉድጓድን ገባር ብኣ ተጠቂሙ ኣብ ድሕሪ ቤቱ ዝዘርኣ ሓንቲ መደብ ሽንጉርቲ ርብዒ ሄክታር እናበለ ዝቆጽር እምበር ነቲ ዝለምዐ ብትክክል ዝዕቅንን ካብ ሕድሕድ ዝለምዐት መደብ ብጭቡጥ ዝፈረየ ምህርቲን ዝቆጽር ኣይኮነን;; እቲ ሽግር ድማ ብኡ ጠጠው ኣይብልን ነቶም በዚ ብሉጽ ጸብጻቦም ምእንቲ ናብ ዝተፈላለየ ዘፈር ትምህ ርቲ ይኩን ናብ ሽመት ምእንቲ ክድይቡ ነቲ ቁጽሪታት ናይ ጸበጻቦም ዜሮ እናወሰኩ ዘሕልፉ ዝሽልም እዩ;; እዚ ኣከያይዳ ድማ ነቲ ደኒኑ ስርሑ ዝሰርሕን ሓቂ ተነጺፈ ምሟት ይሕሸኒ ንዝብል እውን ክዋናወንን ክሕሹን ዘተባብዖ ይከውን ዓዲ ኣቦካ እንትዝመት ሱቅ ኢልካ ኣይትርኣ እንድዩ ዝበሃል ከም ኣባሃህላ እኳ። ሳእንካ ክንዲ እግርካ እንድዩ ዝበሃል። ሚሐ ጌይርካ ድርኡ ጣፍ ኣይንፈ። ሚሐ ጌይሩ ጣፍ ክንፊ እየ ዝበለ ሰብ ዘልኣለሙ እናሓሓየ ይነብር እምበር ጣፍ ኣይነፍን። ስለዚ ናይ ሓሾት ጸብጻብ ክጠፍእ እቲ መገምገሚ ዝከውን ነገር ምስትክካል የድሊ። ነቲ ምስ ገምጋም ተኣሳሲሩ ዝወሃብ ጥቅማ ጥቅሚን ምስትክካል ይሓትት። እዚታት ናይ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ሸውሃት ምስትክካልን ነቲ ዝተስተካከለ ሽውሃት ዝምግብን ንስራህ ካብ ዝተቀመሉ ዕላማ ኣንጻር፡ ነቲ ስራሕ መፈጸሚ ኣንፈት ሓዊሱ ንምግምጋም ዘክእል ስርዓት ምቅማጥ እምበር ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ብምቁቋም ኣይፍታሕን።

ኮሚቴ መዲብዎ ብኮሚቴ ወሲኑ ብኮሚቴ ዝሕሱን ውልቀ ተሓታትነት ዝጥፍእ ኣፈጻጽማ መደብ

ማእክላይ ኮሚቴ፡ ስራሕ ፈጻሚ ኮሚቴ፡ ናይ ክልል ኣመራርሓ ኮሚቴ፡ ናይ ዞባ ኮሚቴ፡ ናይ ወረዳ ኮሚቴ፡ ናይ ከንቲባ ኮሚቴ፡ናይ ቀበሌ ኮሚቴ ወዘተ መወዳእታ ዘይብሉ ናይ ኮሚቴ ቅርጺ። ሰባት ብውልቂ ሓላፍነት ወሲዶም ውሳነ ዘይህቡሉ። ንዝደለይዎ ነገር ድሕሪ ናይ ኮሚቴ ውሳነ ዝሕብኡሉን ኣሰራርሓ። ኣብ ከምዙይ ዝበለ ኣሰራርሓ ግጉይ ውሳነ እንትውሰን ይኩን ናይ ሓሾት ጸብጻብ እንትመሓላለፍ ሓላፍነት ዝወስዱ ሰባት ኣይርከቡን። ኩሉ ኣነኮ ከምዙይ ኢለ ኔይረ እየ ዝብለሉ ነገር ስለዘይስእን። እዚ ማለት ኩሉ ኮሚቴ ዝበሃል ነገር ክጠፍእ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ውሳነ ንምውሳን ካብ ናይ ሓደ ኣካል ንላዕሊ ናይ ሙያ ዘፈር ኣድላዪ እንትከውን እቶም ኣድለይቲ ዝበሃል ሙያታት ዘለውዎ ኮሚቴ ተኣኪቡ ናይ ስራሕ ኣፈጻጽማ ኣንፈት ክውስን ምግባር ኣድላዪ ክከውን ይክእል እዩ። ከንቲባ ኢልካ ምስመደብካ ንዕኡ ዝቆጻጸር ናይ ከንቲባ ኮሚቲ ምምስራት ግን ጎበዝ ከም ሓይሉ ዘይጎየሉ ማሕለካ ሰነፍ ድሕሪ ኮሚቴ ዝህበኣሉ መሸጎጢ ካብ ምፍጣር ዝሓልፍ ፋይዳ የብሉን።

ናይ ወረዳ ቤት ምክሪ ኣብ ዓመት መጀመሪ ተኣኪቡ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ስራህ ገምጊሙ ናይቲ ዝመጽእ ሓዱሽ ዓመት መደብን በጀትን ናይ ኣፈጻጽማ ኣንፈትን ምስ ኣቀመጠ ኣብ መንጎ ዝሕግዝ ተረኪቡ ቤት ትምህርቲዶ ወይስ ኩዕሾ መይዳ ክሰርሓልኩም እንትብል በቲ ዝተቀመጠ ናይ ዓመት መደብን ናይ ኣፈጻጽማ ኣንፈትን ተመሪሑ ክውስን ዘይክእል ወረዳ ኣመሓዳዳሪ ከምዚ ብዘጋጠመ ቁጽሪ ኮሚቴ ተኣኪብና ክንውስን ተጸበ ዝብልን እንተኮይኑ ወዮ እቲ ምርጫ ጌጋ እንተኮይኑ እውን ሓላፍነት ዝወስድ የብሉን ወዮ ውሳነ እውን ብሰዓቱ ኣይርከብን። ከምዙይ ዝበለ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ናይቲ በብደረጅኡ ዝርከብ ኣመራርሓ ሰለጤን ናይ ስራሕን ተሓታትነትን ክህሉ ዘይገብር ስለዚ ድማ ሕሶትን ናይ ሕሾት ጸብጻብን እንትነግስ እውን በዓልናይ ዘይብሉ ክከውን ዝገብር ኣወዳድባን ኣሰራርሓን እዩ። ሳእንካ ድርኡ ክንዲ እግርካ እንድያ!

ህገ መንግስቲ ዘይፈልጦ ጸብጻብ ካብ ምእካብ ዝሓለፈ ካሊእ ዝፍለጥ ስራሕ ዘይብሉ ትርፊ መሓውር

ናይ ዞባ ዝበሃል መሓውር ሕገመንግስቲ ዝፈልጦ መሓውር ኣይኮነን። ከም ናይ ወረዳን ክልልን ምምሕድዳር ዝሾሞን ክቋጻጸሮን ተባሂሉ ዝተመስረተሉ ቤት ምክሪ እውን የብሉን። እዚ ጸፍሒ ስራሕ እዚ ኣብ ውጽኢት ናይ ስራሕ እውን ዝውስኾ ብዙሕ ነገር የብሉን። ንወረዳ ቴክኒካዊ ድጋፍ ክህብ ተባሂሉ ዝተወደበ እውን ኣይኮነን ስለምንታይ እተን ዞባታት ብምምስሳል ናይ ስነምሕዳርን ናይ ተፈጥሮ ሃፍቲን ዝተወደባ እንተይኮናስ ብመጠን ስፍሓት መሬትን ቅርበትን ዝተወደባ ስለዝኮናን እዚ ኣወዳድባ እዚ ድማ ቴክናካዊ ደገፍ ንምሃብ ዝኽእል ዓቅሚ ምፍጣር ስለዘሸግር;; ስለዚ ድማ ዝፍለጥ ስርሐን ነተን ወረዳታት ምቁጽጻር ስለዚ ድማ ጸብጻብ ካብ ምእካብን ኣኪብካ ምግምጋምን ኣይሓልፍን። እቲ ቀዲምና ዝረኣናዮ ዓይነት ውጽኢት ትኮር ገምጋም ኣብዘለሉ ዅነታት እቲ መረዳእታ ዝእክብ መሓውር ብዝነውሐ ቁጽሪ እቲ ዝውሰኽ ቁጽሪ እናዓበየ ክኽድ ባህርያዊ እዩ። ክንደይ ፈልሲ ጸዲቁ ተባሂሉ ተሓቲቱ እተን ጣብያታት ብማእኸላይ ግምት ካብ 8 ክሻብ 10 ሺህ ኢለን እንተመሊሰን እቲ ወረዳ ነታ ላዕለዎይቲ ግምት ወሲዱን ብቁጽሪ እተን ኣፍታ ወረዳ ዘለዋ 20 ጣብያታት ኣባዚሑ ካብ 200 ክሻብ 250 ሽሕ ኢሉ የሕልፍ። እቲ ነዚ ዝተቀበለ ዞባ ድማ ነተን ላዕለዎት ናይ ግምት ቁጽርታት ወሲዱ ዓሰርተ ወረዳ እንተልየንኦ ብ250 ሽህ ኣባዚሑ 2 ሚልዮንን ፈረቃን ፈልሲ ጸዲቁ ኢሉ የሕልፍ።

ካፍታ ዝነኣሰት ናይ ጣብያ ግምት እንተትብገስ እታ ናይ ዞባ ድምር ቁጽሪ ክትከውን ዝነበረት 1 ሚልዮንን ሽዱሽተ ሚእቲ ሺህን እያ ነይራ። እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ዘሎ ናይ 900 ሺህ ኣብ መንጎ ዝተፈብረከ ቁጽሪ ክውሰክ ዝተገበረ ኣብ መንጎ ብዘሎ ጸብጻቢ መሓውር እዩ ማለት እዩ።

እዚ ስለዝኾነ እዩ ናይ ዞባ መሓውር ክዕጸፍ ኣለዎ ዝብል። እቶም ኣፍቲ ዞባ ተመዲቦም ዝሰርሑ ዘለው ሰባት እውን እቶም ዓቅሚ ዘለዎም ወረዳ መመሓዳደርቲን ኣብ ናይ ወረዳ ዝተፈላለዩ መምርሒታትን ሓላፍነትን ተመዲቦም ክሰርሑ ምግባርን እቶም ቴክኒካዊ ኪኢላታት ዝበሃሉ ድማ ኣብ ናይ ክልል ቢሮታት በብዘፈር ሙየኦም ተወዲቦም ንወረዳታት ቴክኒካዊ ድጋፍ ንምሃብ ዘክእል ኣወዳድባ ክህልወን ምግባርን ሓሾት ብትርብዒት ቁጽሪ ዘራብሕ መሓውር ዝቆርጽን ናፍቲ ዋና ስራሕ ዘለሉ ወረዳ ሓይሊ ሰብን በጀትን ዝውስኽ ይኽውን። በዚ መንገዲ እዚ ፍትሓዊ እዩ ዝእመነሉ ናይ ህዝቢ ወረዳና መልሱልና ዝብል ሕቶ እንተልዩ እውን ንምምላስ ዘኽእል ባጀት ይህሉ።

ብምጥቅላል እቲ ነቶም መራሕቲ ህወሓት ሎሚ ሰሚዖምዎ ዘንጸርጸሮም ሓሾት ዝሰምዖ ዝሰኣነ ህዝቢ ትግራይ ዝዛረቦ ዝነበረ እዩ። ነቲ እንተይበልዐ በሊዑ ዝተብሃለ ሓረስታይ ሓሾት ናይቲ ጸብጻቢ ክዕዘቦ እንተዘይኮይኑ ምንም ኣየደናግሮን እዚ ኣደናጊሩኒ ዝብል ዘሎ ናይ ህወሓት ኣመራርሓ እዩ። እዚ ድማ ናይ ምርጫ ጉዳይ እዩ። ሳእንካ ክንዲ እግርካ እዩ። እቲ ሓረስታይ ዝፈልጦ ክትፈልጥ እንተደሊካ ናይ መረዳእታ ድልየትካ ምስትክካል፡ መእከቡ ሓበሬታ መንፊትካ ምስትክካል፡ ሰባት ብኣካልን ብውልቂን ሓላፍነት ዝወስድ ኣወዳድባ ምፍጣር የድሊ።

  1. ህበይ ኣሪጉ ኣይመውትን

           ህበይ ኣሪጉ ኣይመውትን ጸዲፉ እምበር ዝብል ኣበሃህላ ኣሎ። ህበይ ካብ ዝውለድ ጀሚሩ ክሻብ ንእስነቱ ካብ ገደል ናብ ገደል ካብ ኦም ናብ ኦም እናዘለለ እዩ ዝነብር። ዕድሚኡ ምስደፍእ እውን ግን ዝተለወጠ ነገር ክምዘሎ ስለዘይፈልጥ ከምቀደሙ ዘሎ መሲልዎ ክዘልል ጸዲፉ እዩ ዝመውት ንምባል ዝመጸ ኣባሃህላ እዩ። ህወሓት ሽግር እንተጋጥሞ ናይ መጀመርያ ግዚኡ ኣይኮነን።ኣብ ብዙሕ ግዘ ኣብ ከቢድ ሽግር ኣትዩ ነት ሽግር እናፈትሐ ተጠናኺሩ ወጺኡ እዩ። እዚ እንትገብር ግን ረብሓ ህዝቢን ረብሓ ህዝቢ ጥራይን መርኣይኡ ዝኾነ፡ ቀትሪን ለይቲን መድረኽ ዝጠልቦ ኣመራርሓ ክህብ ዝጽዕር፡ ኣብ መንጉኡ ይዅን ምስመሓዙቱ መትከላዊን መትከላዊ ዝምድና ጥራሕ ክህልዎ ዝጽዕር፡ ኣብክንዳኻ ኣብክንዳኺ ኣነ ድፍእ ክብል ዝብል ምትሕለላይን ሓደ እንተጉድል ድማ ንረብሓ እቲ ቃልሲ ብዘለዎ ትርጉም እናረኣየ ብዘይ ምሕረት ዝነቃቀፍ ኣመራርሓ ሒዙ እዩ። ሎሚ ኣመራርሓ ህወሓት ከምቲ ባዕሎም ገምጊምና ኢሎም ዝገለጹልና ንስልጣን መጥቀሚ ጌይሩ ዝሓዘ፡ ካብዙይ ተበጊሱ ነንባዕሉ ተጎጂሉ ዝጠቃቃዕ፡ ራእይ ዘይብሉን ኣብ ናይ ሓሶት ጸብጻብ ዝነብርን፡ ነንባዕሉ ወያናይ ዝምድና ዘይብሉን እዩ። ስለዚ ከዓ ከምቲ ህበይ ብዕድመ ዝኣረገ እቲ ኣመራርሓ እውን ከም ወያናይ ሓይሊ ሞይተ እንተዘይበለውን ኣሪገ እየ ኢሉ እዩ። ካብኡ ንላዕሊ ድማ እቲ ኣመራርሓ ክዘሎ ዝግባእ ናይቲ ዝመርሖ ክልልን ሃገርን ናይ ፖለቲካ ቅርጺ መሬት ተቀይሩ እዩ። ነቲ ዝተለወጠ ቅርጺ መሬት ዝምጥን ናይ ኣከያይዳ ለውጢ እንተዘይጌይሩ ከምቲ ህበይ ኣለዂ እናበለ ክጸድፍ እዩ። ውድብና ቅድሚ ሕዚ ካብዚ ዝበኣሱ ጸገማት ገጢምዎ ስዒሩ ወጺኡ እዩ ሕዚውን ከምኡ እዩ ምባል ባህሪ ናይቲ ኣመራርሓን እቲ ክዘሎ ዘለዎ ናይ ፖለቲካ ቅርጺ መሬትን ስለዝተቀየረ እቱይ ኻሊእ እዙይ ኻሊእ እዩሞ ሃየ ዳኣ ብሓቦ ጥራሕ ዝኾን ነገር እሞ ኣባልን ህዝቢን ሸንቂቁ ሒዙ ንለውጢ ክደፍእ ኣለዎ።

በጺሕናዮ ዘለና ግዘ ብብዙሕ መዳዩ ሓዱሽ ዘመን እዩ። ቡዙሕ ሓዱሽ ነገር ኣሎ ዝበዝሕ እዚ ሓዱሽ ነገር ድማ ቅድሚ ሕዚ ዘይነበረና ብዙሕ ነገር ስለዘጥረና እዩ። ላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት ስለዝፈጠርና ናይ ኣካዳሚያዊ ነጻነት ሕጽረትን ናይዚ ጉድለት ትርጉምን ምርኣይ ኪኢልና። ሙሁርን ናይ ማእክላይ ንኡስ ደላቢ ሃፍቲ ቁጽሪ እናሰፍሐ ስለዝከደ ናይ ፕረስ ነጻነትን ኣብዚ ዝህሉ ጉድኣትን ምዕዛብ ጀሚርና። እዚ ስለዝኮነ ከዓ ናይ መድያ ነጻነት ማለት ንህንጸት ዲሞክራሲን ናይ ስራሕ ፈጸምቲ ተሓታትነት ዘለዎ ትርጉም ካብ ማንም ግዘ ንላዕሊ ዘገድስን ዘመያይጥን ክከውን ኪኢሉ።

እዞም ካብዚ ቀጺሎም ዘለው ሓሳባት እንተዝግበሩስ ለውጢ መምጽኡ ኔይሮም ዝሓስቦም ነገራት እዮም። እዚኦም ግን ንዓይነት ዝኣክል ዝቀረቡ እዮም እምበር እቲ ክልወጥ ዘለዎ እዚኣቶም ጥራሕ እዮም ማለት ኣይኮነን። እቲ ዋና ክብሎ ዝደለኩ ነገር እዚ ሕዚ ዘለናሉ መድረክ ብኩሉ መዳዩ ዝተለወጠ ስለዚ ድማ ቅድሚ ሕዚ ይሰርሑ እዮም ዝበሃሉ ነገራት ኩሎም ከምብሓዱሽ ዝሰርሑ ምኳኖም ምፍታሽ ዘድሊ ምኳኑን ውሁብ ክንወስዶ ዝግብኣና ነገር ክህሉ ከምዘይግባእን ንምምልካት እዩ። ኣመራርሓ ህወሓት ካብ ክሕደት ወጺኡ እንትህደስ መሊሱ ክለብሳ ዘለዎን ብድሕሪኡ ክልወጣ ዘይግባእ ነገር እንተልያን ሓንቲን ሓንቲ ነገርን ጥራይ እያ ንሳውን ንኩሉ ነገር ብዓይኒ ጥቅሚ ናይ ኣብዝሓ ህዝቢ ጥራይ ክረእ ምግር!

ምልመላን ምደባን መራሕቲ ስራሕ         

ናይ ቢሮ ሓለፍቲ፡ናይ መምርሒ ሓለፍቲ፡ ከንቲባን ናይ ከንቲባ ኮሚቴን፡ዞባን ናይ ዞባ ኮሚቴን፡ወረዳን ናይ ወረዳ ኮሚቴን፡ ጣብያን ናይ ጣብያ ኮሚቴን፡ ናይ ፓርላማ ተወካሊ፡ናይ በብደረጅኡ ዘሎ ናይ ቤት ምክሪ ኣባል፡ ናይ ቤት ትምህርቲ ርእሰ መምህር ወዘተ መወዳእታ ዘይብሉ ምልመላ እዩ ኣመራርሓ ህወሓት ዝገብር;; እዞም ዝምልመሉ ምእንቲ ክምልመሉ ክገብርዎ ዝግባእ ነገር እንተልዩ ሓደ ነገር ጥራሕ እዩ። ንሱውን ናይቲ ዝምልምሎም ኣካል ናይ ምልመላ ረቋሒ ምምላእ እዩ። ናይቲ ክወስድዎ ዝደለዩ ስራሕ ተፈጥሮ ምፍላጥ ወይድማ ምስኡ ተዛማዲ ዝኮነ ፍልጠትን ናይ ስራሕ ትልሚን ክህልዎ ኣይግደድን።ናይቲ ዝምልምሎም ናይ ምልመላ ረቋሒ ክሻብ ዘማልኡ ኣብ ዝኮነ ስራህ እንተተመደቡ ኣይግድሾምን;; በዚ ምክንያት ገሊኦም ኣባላት ኣብ ሓደ ዞባ ኔይሮም ናብካሊእ ዞባ፡ ኣብ ሓድ ቢሮ ነይሮም ናብ ካሊእ ቢሮ፡ ካብ ናይ ሓደ ቤሮ ስራሕ ወጺኦም ናብ ከተማ ምምሕድዳር፡ካብ ናይ መንግስቲ መሓውር ወጺኦም ናብ ናይ ወድብ መሓውር ወይ ድማ ናብ ትእምት፡ማረት፡ወይ ክዓ ማልት እንተተመደቡ ነዚ ስራሕ ኣበይ ይፈልጦ መኣዝ ነዚ ዘብቅዕ ምድላው ኣለኒ፡ትግራይ ንዓይ ጥራህ ድያ ፈጢራ፡ ኢሎም ዘይሃቱ ዝኮኑ;;

ሓደ ግዘ ምስተመደቡ ድማ ተሓታትነቶም ነቲ ዝመደቦም ኣካል እምበር ኣሽንኳይ ነቲ ብሓላፍነት ዝመርሕዎ ኣካልን ህዝቢን ይትረፍ ነቶም ትሕቲኦም ዘለው ኣባላት ውድብ እውን ኣይኮነን። እቲ ኣብ ትሕቲኦም ዝሰርሕ ኣባል ውድብ ጸረ ዲሞክራሲ እዮም ሰያቡን ብወገን ዝሰርሑን እዮም እንተበሎም ንሱ ኣይመረጾም ንሱ ኣብ ምምዳቦም ብቁዕን ቀጥተኛን ተሳትፎ የብሉ። ነይሩ ነይሩ ናይ ገምጋም ጽድያ ወሪዱ ለያቡ እዮም ዓቅሚ የብሎምን ኢሉ እንተገምገሞም እውን እቲ ዝመደቦም ኣካል ክሻብ ዝፈተወሎም ኣብ ካሊእ ተመሳሳሊ ስራሕ ምምዳቦም ኣይቀሪ።

ኣብዚ ቀረባ ግዘ ኣብ ዝተገበረ ናይ ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ካብ ናይ ቢሮ ፋይናንስን ኢኮኖምያዊ ልምዓትን ሓላፊ ዝነበሩ ተገምጊሞም ሓላፍነቶም ንከንቲባ ከተማ መቀለ ዝነበሩ ከረክቡ ምስተገበረ ነቲ ምቅይያር ከመይ ከምዝቅበልዎ ተጠይቆም እንትምልሱ ከምዝስዕብ ኢሎም ነይሮም። ቀደም ንሶም ናይ ቢሮ ፋይናንስን ኢኮኖሚ ልምዓትን እናሃለዉ ኣነ ከተማ መቀለ ከንቲባ ቤት ጽህፈት እየ ዝሰርህ ኔይረ። ድህሪኡ ኣነ ናብ ቢሮ ፋይንስ ንሶም ናብ መቀለ ከተማ ከንቲባነት ተቀያይርና ኔይርና። ሕዚ ድማ ንሶም ተመሊሶም ናብ ቢሮ ፋይናንስ ተመዲቦም ኣነ ድማ ውድብ ናብ ዝበለኒ ካሊእ ስራህ ምምዳብ ስለዝኮነ ይቅበሎ እዮም ዝበሉ።

ብናተይ ርእይቶ እቲ ኣበሃህለኦም ነቲ ናይቲ ውድብን መንግስቲን ናይ ሰበ ኣመዳድባ ብትክክል ዝገለጽዎ እዩ ዝመስለኒ። ቁማርተኛ በተን ኣብ ኢዱ ዘለዋ ካርታታት እናገላበጠ ከምዝጻወት ውድብ ህውሃት እውን መንግስቲ ትግራይ እናመርሐት ክንዲ እቲ ህዝቢ ዘፍረዮን ዘለዎን ዓቅሚ እቲጥቀም ከም ቁማርተኛ ኣብቶም ኣብ ኢዳ ዝኣተው ንዕኣ ዝሓደሩ ሰባት ጥራሕ እናዛወረት እትነብር ምኳና ቁልጭ ኣቢሉ ዝርኢ ኣብነት እዩ። እዚ ስለዝኮነ እዩ ትግራይ ብዙህ ዝተምሃረ ናይ ሰብ ሃይሊን ናብ ቁምነገር ውዒሉ ድኽነት ክጥፍእ ዝኽእል ሃፍቲን እናሃለዋ ድሕሪ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ባዕላ መንግስቲ ምህላው እውን ካፍቲ መለለይኣ ዝኮነ ድኸነት ምዕይ ክትብል ዘይከኣለት::

ምድብ ስራሕ መንግስቲ ሞሳ መኸፈሊን ሰብ መግለሊ ዝገብር ኣያይዳ

ካብዝሓለፈ ቀረባ ግዘታት ጀሚሩ ኣምባሳደርነት ናይ ዘገልገለ ወይ ድማ እንተስ ምድብ ስኢንካሉ እንተስ ብኻሊእ ምኽንያት ካብ ጥቃኻ ክተርሕቆ ዝደለኻ ሰብ መኸወሊ ብዝመስል ኣፍቲ ናይቲ ላዕለዋይ ናይ ውድብ ኣመራርሓ ዘይቀንዖም ሰባት እንትምደቡ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ርሑቅ እንተይከድና ኣብዚ ናይ ሕዚ ተሃድሶ ንዝተከበሩ ናይ ትግራይ መመሓዳደሪን ናይ ህወሃት ኣቦ መንበር ዝነበሩን ኣይተ ኣባይ ወልዱ ስልጣን መንበሪ ጌይሮምዎ፡ኔት ዎርክ ፈጢሮም ንዝተቀናቀንዎም ዘጥቅዑን ንደገፍቶም ዝሕብሕቡን ኮይኖም፡ ነቲ ናይ ክልል ናይ ባጀት ኣሰራርሓ ጥሒሶም ፎቆዶ ዝዘርዎ ወረዳ ከም ናይ ቀደም ገዛእቲ እዙይ ሂበኩም እዙይ መዲበልኩም እናበሉ ስራሕ ኣባላሽዮም ኢሉ ብዘውረዶም ጽባህ ኣምባሳደር ኮይኖም ተሸይሞም ሰሚዕና ኣለና።

ንዘገልገለ ናይ ኣገልግሎቱ ሞሳ ምሃብ ንቡር እዩ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣመራርሓ ህወሃት ክለምዶ ዝግባእ ነገር እውን እዩ። በዚ መንገዲዚ ኣሽንኳይ ነዞም ሎሚ ዝወረዱ ነቶም ከምኦም ዕድመ ንእስነቶም ኣብ ቃልሲ ኣሕሊፎም ጥራሕ እንተይኮነስ ንመንግስቲ ክልል ካብ ምምስራት ጀሚሮም ንዓሰርተ ዓመት ዝመርሕዎን ዘገልገልዎን ኣይተ ገብሩ ኣስራት፡ወይዘሮ ኣረጋሽ፡ወይዘሮ ዮማር ሓዊሱ ንኩሎም እቶም ብሓሳብ ስለዝተፈለዩ ዝተባረሩ ነባራት መራሕቲ ህወሓት እውን ሞሳ ናይ ኣገልግሎቶም ክረኸቡ እንተዝገብር ጽቡቅ ምኮነ። እንተወሓደ ድማ ከም ምስሃገሮም ሓዊ ለቢሶም ብሓዊ ሰጊሮምን ሓዎ በሊዕዎምን ንውድቀት ደርጊ ክንዲዘምጽኡን ዝተፈለየ ሓሳብ እንተልይዎምን እቲ ሓሳቦም መራሕቲ ህወሓት እንተዘይተቀቢሎምዎ ሚዲያ ህዝቢ ትግራይ ስለዝተቆጻጸሩ ጽያፉ ዘይከተተ ጉርዲ ኳዂቶ ቁርዲድ ዝብል ጸርፊ ክወርዶም ግፍዒ እዩ። መብዛሕተኦም እዞም ሰባት ኣፍቲ ዕጥቂ ቃልሲን ድሕሪኡ ዝነበሩ ዓሰርተ ዓመታትን መራሕቲ እቲ ውድብ እዮም ኔይሮም ቆራዲድ እትብልዎምስ ነቲ ንሳቶም ዝነበሩሉ ቃልሲን ከይዲን ምውራድ ኣይኾኖኩምን? ዝተከበሩ ኣይተ ኣባይ እውን ዝሃለወ ድክመት ይሃልዎም ዕድመ ንእስነቶም ኣብ ቃልሲ ኣሕሊፎም መንግስቲ ክልል ትግራይ ካብ ምምስራቱ ጀሚሮም ንልዕሊ 26 ዓመት ኣገልጊሎም እዮም። ናይ ዘገልገልዎ ሞስኦም ክረከቡ ኣለዎም። እንተኮነ ግና ስራሕ ኣምባሳደርነት ከም ካሊእ ስራሕ ልክዕ ንዕኡ ብዝምጥን ሰብ ዝስራሕ እምበር ናይ ሰብ ሞሳ መክፈሊ ናይ ጥሮታ ቦታ ወይ ከዓ ኣበይ ድኣ ክንምድቦ ዝበልካዮ ሰብ መጸግዒ ኣይኮነን።

እዚ ዘመልክቶ ነገር እንተልዩ እቲ ኣመራርሓ ውድብ ተሓታትነት ዘለዎ ኣመዳድባ ከማዕብልን ክሕሽው ሰባት ዝሓፍርሉ ኩነታት ክፈጥርን እንተኮይኑ ናይ ሰባት ኣመዳድባ መንገዱ ክልውጥ ዘለዎ ምኳኑ እዩ። እዚ እንተይገበርካ ገጽ ሓላፍቶም እናረኣዩን ንዐኦም ዝጥዐም ነገር እናቀበሉን ከነብሩ ዝደልዩ ሰባት ቦታ ዝስእንሉ ኩነታት ምፍጣር ኣይከኣልን። ስለዚ ድማ ንናይ ሓሶት ሪፖርት ድኹዒ ዝከውን ነገር ምቅጻሉ ኣይተርፍን። እንተባላሾኻን ኣበይ ኢና ክንምደቦ እንተተባሂልካን ዘይ ኣምባሳደር ኢኻ ትምደብ።

ሽታ ናይ መራኸቢ ሓፋሽ ነጻነት ዘይብሉ ሚድያ

መንግስቲ ብፍላይ ከዓ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ሰለስተ እግሪ ኣለዎ እዩ ዝበሃል። እቲ ሓደ እግሪ ሕጊ መውጽኢ እቲ ካልኣይ ሕጊ ፈጻሚ እቲ ሳልሳይ ሕጊ ተርጓሚ ዝበሃሉ ኣእጋር። ካልኦት ድማ ናጻ መረኸቢ ሓፋሽ ራብዓይ እግሪ እዩ ይብልዎ። ነጻ መራኸቦ ሓፋሽ ማለት ወገንተኝነት ዘይብሉ ናብ ዝነፈሰ ዝነፍስ መራኽቦ ሓፋሽ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ንሕገ መንግስቲን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ጠጠው ዝበለ ኣብ ክሊ እዚ ኮይኑ ዜጋታት ንዕድሎም ንምውሳን ዘድልዮም መረዳእታ ክረኸቡ ዝገብር፡ ስራሕ ፈጸምቲ በቲ ዝኣተውዎ ሕገመንግስታዊ ኮንትራት ይፍጽሙ ምህላዎም ዝምርምርን ህዝቢ ክፈልጥ ዝገብርን ነዚ ብምግባር ኣቢሉ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ክጉልብት ዝገብር ውግንና ሒዙ ዝኽይድ ማለት እዩ። እቲ ህገመንግስቲ ክቅየር ኣለዎ ዝብሉ ሰባትን ኣካላትን እንትህልዎ እኳ እንተይተረፈ እቲ ህጊ ክሻብ ዝቅየር ህጊ ኣኽቢሮምን ኣብሓሳብ ኣተኲሮምን ዝንቀሳቀሱ ይኾኑ ማለት እዩ።

ሚድያ ናይ መንግስቲ ትግራይ ናይቲ ሓደ ወይ ናይቲ ካሊእ ፓርቲ መገልገሊ እንተይኮነስ ነቲ ሕገመንግስቲን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ጥራህ ተገዛኢ ኮይኑ ነቶም ዝተገለጹ ዕማማት ዝፍጽም ክከውን ኣለዎ። ምእንተዙይ ድማ ናይ መንግስቲ ትግራይ መራኽቢ ሓፋሽ ንህዝቢ ግልጺ ዝኮነ ኢዲቶርያል ፓሊሲ ዘለዎ፡ ጋዜጠኛታቱ በቲ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ጥራሕ ተመሪሖም ናይ ምስራሕ ነጻነት ዘለዎም ክኮኑ ኣለዎም። ብቦርድ ዝመሓዳደር ኣባላት ናይቲ ቦርድ ድማ ብሙይኦምን ንህገመንግስቲ ብዘለዎም ተኣማንነትን እምበር ነቲ መራኸቢ ሓፋሽ ናይ ሓደ ውድብ ዕማም ክፍጽም ክገብሩ ዘይምደቡ ክኾኑ ኣለዎም።

መራኽቢ ሓፋሽ ትግራይ ካብዚ ዝበሃል ዘሎ ርሑቅ ብጣዕሚ ርሑቅ እዩ። ንህዝቢ ቅሉዕ ዝኮነ ኢዲቶርያል ፖሊሲ የብሉን፡ ጋዜጠኛታቱ ዝኾነ በዓል ስልጣን ዝዅርየሎምን ነጻነት ዘይብሎምን እዮም።

እቲ ቀንዲ መልዓሊየይ ንህዝቢ ዘገልግለ ናጻ ሚድያ ዘይምኳኑ ንምሕባር እኳ እንተኾነ ንእግረ መንገደይ እቲ ሚድያ ለዛ ቋንቋ ትግርኛ ኣብምብልሻው ዝጻወቶ ዘሎ ኣሉታዊ ተራ እንተየልዓልኩ ክሓልፍ ኣይደሊን። ኣብ ሓደ ሕታም ናይ ውራይና ሓደ ጉዕሽ ወዲ ኣንከረ ዝበሃሉ ጸሃፊ ምርር ኢልዎም ነቲ እንፈትዎ ቋንቋና እኳ ሓቢ ሓቢ ክጥዕመና ዝገብር ኢሎም ገለጾምዎ ነይሮም። ሓቆም እዮም

ብኣምሓርኛ ከዚህ ዘፈን ጋር ቆይታ እናደርጋለን ዝብል ከምዘለዎ ብትግርኛ ትርጒሙ በዚ ደርፊ እዚ ጻንሒት ክንገብር ኢና ዝብል እንግዶት ነዚ ደርፊ እዚ ተኣንገዱልና ምባል ገዲፉ

ብኣምሓርኛ ጥሩ ጥሩ ኳሶች ኣበላሸ ስለዝበለ ጽቡቃት ኩዓሳሱ ዝብለ። ክዕሾ እንተበዝሕ እንተሎ ብትግርኛ ኩዕሶታት እምበር ኳዓሳሱ ኣይኮነን። እታ ኣብ ሜዳ ዘላ ኩዕሶ ድማ ሓንቲ እያ

ን Social values ኣምሓርኛ እሴት ናይ ሻዕቢያ ትግርኛ ክብሪ ስለዝብ፡ ነቲ ነውሪ ዝፈልጥ ወረጃ ህዝቢን ቋንቋን ገዲፉ እቲ ገባር እንታይ ማለት ኮን እዩ ዝብሎ ክብሪታትና ኢሉ ፕሮግራም ዝሰርሕ

ኣምሓርኛ ይህንን ዘፈን ወደ እናንተ እናደርሳለን ስለዝበለ ነዙይ ከምዘሎ ተርጊሙ ናባኩም ክነብል ዝብል ጽያፍ ቋንቋ ዝጥቀም እዩ

እሞ እዚ ከመይ እዚ ነቲ እንፈትዎ ቋንቋና ዘየጽልእ;; ኣይሽንኳይ ባህልና ዝፈልጦ ቋንቋ ሓዱሽ ዝመስል ነገር እኳ እንትህሉ ተመሊሱ ናፍቲ እኖ ቋንቋ ትግርኛ ከይዱ እዩ ክምጽእ ዘለዎ። ሎሚ ዘመን ተለዊጡ እዩ። ትግርኛን ግእዝን እውን ከም ቋንቋ ዘጽንዑን ዘምህሩን ናይ ትምህርቲ ክፍልታት ተፈጢሮም እዮም። ንኣብነት ኣብ ዩኒቭርሲቲ ዓድግራት ናይ ግእዝ ቋንቋ ትምህርቲ ክፍሊ ኣሎ። ሓደ መንእሰይ ተመራማሪ ናይቲ ትምህርቲ ክፍሊ ሓደ ግዘ ኣብ ቴሌቪዝን ትግርኛ ቀሪቡ ንግእዝ ምጽናዕ እንታይ እዩ ዝገብር ነቲ ቋንቋ እኳ ዝዛረቦ ሰብ ዘየለ?ተባሂሉ ተሓቲቱ ሃፍትታት ቋንቋ ግእዝ እንትዛረብ ሓዲኡ ቋንቋ ትግርኛ ንምህፍታም እዩ ኢሉ መሊሱ። ንኣብነት ኢሉ ድማ encyclopedia ዝበሃል ናይ እንግሊዝኛ ቃል ከምዘለዎ ብእንግሊዝኝኡ ክትብሎ እንተዘይኮይንካ ብትግርኛ ቃል ኣይተረክበሉን ናብ ግእዝ እንተከይድካ ግን ባህረ ጥበብ ትብሎ ብግእዝ ባህረ ጥበብ ዝበሃል መጽሃፍ ናይቲ ዘበን ፍልጠት ዘጠቃለለ ስለዝኮነ ኢሉ ንትዛረብ ሰሚዐዮ። እቲ ናይ ትግራይ ሚድያ ድማ ሕዚ ካብዘለዎ ንላዛን ሃፍቲን ቋንቋ ትግርኛ ናይ ምጥፋእ መንገዲ ተመሊሱ ነቲ ቋንቋ ኣብ ምምዕባል ኣዎንታዊ ተራ ዝጻወት ክኸውን እንተኾይኑ እቲ ዝህልዎ ኢዲቶርያል ፓሊሲ ናይ ቋንቋ ትግርኛን ግእዝን ልሂቃን ኣብ ቋንቋ ምምዕባል መዳዩ ክጻወትዎ ዝግባእ ተራ ዝምልስ ክኸውን ኣለዎ።

ብሓጺሩ ሓሾት ካብ መንግስቲ ትግራይ ክጠፍእ እንተኮይኑ ህዝቢ ብዝፈልጦ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ዝምራሕ ነጻነት ዘለዎምን ተሓታትነቶምን ተጠያቂነቶምን ነቲ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ጥራሕ ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ዘንቀሳቅስዎን መዓዛ ቋንቋ ትግርኛ ምምዕባል ከም ዕማም ዝወሰደ ነዚ ዘብቅዕ ናይ ሙያ ድጋፍ ዝረክብን ክኸውን ኣለዎ።

  1. ብናይ ዓሚ ብዕራይ ናይ ሎሚ ግራት ኣይሕረስን

ትግራዋይ ብረት ኣልዒሉ ዝተቃለሰ ኣብ ርእሲ ካልኦት ክኸውን እንተይኮነስ ቁጽሩን በዝሑን ብዘየገድስ ክምሃገሩ ማዕረ መሰላት ዘረጋግጸላ ባዕሉ ንባዕሉ ዘመሓዳድረሉ ኩነታት ዝኽበረላ ሃገር ምእንታን ክትህልዎ እዩ። ነዚ ንዘልኣለም ንምስትዋስ እዩ ኣፍቲ መዘከርታ ናይቶም ህይወቶም ምእንተ ሓርነት ህዝቢ ዘሕለፉ ሰማእታት ዝተሰርሐ ሃውልቲ ኣብ መሰረቱ ነዚ ጽሑፍ እዚ ዘንበረ። ኣብ ርእሴና ዝኮነ ዝኾነ ዓይነት ጭቆና ከምዘይንቅበል ዝኮነ ዓይነት በደል ኣብ እርሲ ኻልኦት እውን ከምዘይንምነ ናይ ትማሊ ናይ ሎሚ ናይ ጽባሕ ነቅ ዘይብል እምነትና እዩ ኢሉ ኽተቡ ዘንበረ።

ህዝቢ ትግራይ እዛ ብዙሓት ህዝብታት ብማዕረ ዝነብሩላ ሃገር ክትምስረት በይኑ ዝገብሮ ቃልሲ ኣብዝበጽሖ ከምዘይብሉ ብምግንዛብ እዩ ደቁ ኣሰሊፉን ምስ ካልኦት እንተይተቃጸጸ ጎበዝ ኣምሓራይን ኦሮሞታይን ኣብ ማሕረሱን ምስ ቆልዓ ሰበይቱን እናሃለወ እውን እንተኸፊእዎም ባዕሎም ይጋደሉ እንተይበለ ፎቆዶ ማእኸል ሃገር ሽምዓ ኮይኑ ነዲዱ ነታ ኣብዚ ሃገር ተራእያ ዘይትፈልጥ ብርሃን ክርእ ዝገበረ። እዙይ እንትገብር እንተሎ ካልኦት መሓዙት ዝኮንዎ ውድባት ክፍጠሩ ብጽሒቱ ኣወፍዩ ምስተፈጠሩ እውን ኣናእሽተይ ኢዂም ዓቅሚ የብልኩምን እንተይበለ ብሓባር ምስኦም ማዕረ ናይ ምውሳን መሰል ዘለዎ ኢህወዴግ ክምስረት ጌይሩ ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጲያ እውን ዘቃልሶምን ዝውክሎምን ውድብ ክህልዎም ዝከኣሎ ዝገበረ።

ኢህወደግ ምስተመስረተን ኣብ ናይ መጀመርያ ዓሰርት ዓመት ናይ መንግስትነት ግዚኡን የመና ናይ ዕላማን ተግባርን ምምስሳልን መቀጸልታ ናይቲ ብግዘ ኩይናት ዝነበሮ ኣወዳድባን ናይ ውድባት ግንባርን ጥምረትን ክመስል ዝፍትን ሓደ ውድብ እዩ ኔይሩ። እዚ ዓይነት ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ነት ኩይናት ተጠሚርካ ኣብ ምዕዋትን መልሲ ኩይናት ዝነበረ ሽግግር ብሰላም ንምውዳእን ዓይነተኛ ተራ ኔይርዎ እዩ። እዚ የመና ጥርኑፍ ኣካያይዳ ደሓር ደሓር ደሓር ኣግባብነቱ ብዝምልከት ሕቶ ከለዓሎ ጀሚሩ። እቶም ኣባላቱ ዝኾኑ ውድባት ዝውክልዎ ህዝቢ ነናይ ባዕሉ ፍሉይነት ስለዘለዎን እቲ ዝጸደቀ ሕገ መንግስቲ እውን ነዚ ተረዲኡ ልኡላዊነት ንብሄርን ብሄረሰባትን ዝሃበ ክልላት ብተወከልተን ኣቢለን ብዝምስርተኦ ናይ ክልለን ምምሕድዳር ንባዕለን ብዝመሰለን ናይ ምምሕድዳር መሰል ዝህብ ስለዝኾነ እቲ ከም ሓደ ውድብ ምንቅስቃስ ካብ ዝግብኦ ንላዕሊ ከይዱ ዕንቅፋት ምኳን እዩ። እዙይ ድማ ንብሄራዊ መንነት መሳርሕ ናይ ስሱዕ ድልየቶም ንምግባር ንዝጥቀሙሉ በለጸኛታት በሪ ከፊቱ ዝብሉ ሰባት ኣለዉ።

ሎሚ ድማ ኢህወደግ ሓደ ውድብ ክመስል ዝሙክር ምትእክካብ ናይ ውድባት እዩ። ካፍቶም ኣባላት ውድባቱ ገሊኦም ንርእሶም ግንባራት ኣብ ናይ ምኳን መስርሕ እዮም ዝርከቡ። እዚ ሎሚ ቅነ ምስ ዘሎ ናይ ፖለቲካ እስረኛ ምፍታሕ ተተሓሒዙ ኦፒዲኦ ነቶም ተኣሲሮም ዝነበሩ ተቃወምቲ በብከተምኡ ናይ ጅግና ኣቀባብላ እንትገብረሎምን ኣብ ውሽጢን ደገን ዘለኩም ናይ ኦሮሞ ውድባት ኣብ መንጎ ኦሮሞ ኣፈላላይ የለንሞ ተኣኪብኩም ምጹ ኢሎም ጻውዒት ምቅራቦም ዝጥቁሞ ነገር ኣሎ። ዲኦ ወይ ምስቶም ኣብ ደገን ውሽጢን ዘለው ተቃወምቲ ኦሮሞ ተጸምቢሮም ሓደ ውድብ ክኾኑ እዮም ወይ ድማ ናይ ኦሮሞ ፖለቲካዊ ውድባት ዝተኣኸብሉ ግንባር ክፈጥሩን ምስ ኢህወደግ ክቅጽሉ እንተኾይኖም እውን ግንባር ኾይኖም እዮም ናብ ግንባር ከኣትው ማለት እዩ። ነዚ ኣብ ዓዲ ኣምሓራ ዝተኽሰተ ብሄር ተኮር ዕግርግርን ናይ ብኣዴን ግብረ መልሲን ርኢኻ ብኣዴን እውን ኣብ ተመሳሳሊ መስርሕ ከይህሉ ምጥርጣር እኳ እንተተኽኣለ ብውሑዱ ግን እቲ ሕዚ ዘሎ ብኣዴን ካፍቲ ናይ ቀደም ዝተፈለየ ከምዝኾነ ግሉጽ ነገር እዩ ከምቲ ህወሓት ተበላሽየ እየ ዝብሎ ዘሎ። ነዚ ምዕባለታት እዚ ገሊኦም ኣወንታዊ እዩ ነቲ እታ ሃገር ዝሓዘቶ ናይ ብዙሕነት ናይ ዲሞክራሲ ስርዓት ዝጠቅም ክኸውን ይኸእል እዩ ይብሉ እዮም። እዚ ዘከራኸር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንግዚኡ ነዚ ኸርክር እዚ ንጎኒ ገዲፈ እዚ ለውጢዚ ነቲ ናይ ኢህወዴግ ናይ ውሽጢ ኣሰራርሓን ዘምጸኦ ለውጢን ኣመራርሓ ህወሓት ናብቲ ናብ ውልቀ ጥቅመይ ኣተኩረ ንጎኒ ገዲፈዮ ኔይረ ዝበሎ ንረብሓ ህዝቢ ናይ ምቅዳም ዕላማ እንተተመሊሱ ክገብሮ ንዝግባእ ነገር ንጥቋምን እዩ።

ኢህወዴግ ናይ ግምባራት ግምባር ኮይኑ ማለት ካብ ኢህወደግ እትመጽእ ሕድሕድ ውሳነ ውጽኢት ናይ ነዊሕ ግዘ ድርድር እያ እትኸውን ማለት እዩ። ኩሎም እቶም ኣባል ውድባት ነናይ ባዕልና ዝብልዎ ጥቅሚ ኣብ ዉሽጦም ተደራዲሮም የሰማመዕና እዩ ዝብልዎ ናይ ሓባር መርገጺ ሒዞም እዮም ክመጹ ማለት እዩ። እዚ ውድብ ንውድብ ኣብ ዝግበር ድርድር ጥራሕ እንተይኮነስ ኣብ ናይ መንግስቲ ፖሊሲን ኣፈጻጽምኡን ናይ ሃገር ናይ ሃፍቲ ምእካብን ሃፍቲ ምክፍፋልን እውን ዝምልከት እዩ ዝኸውን።ብፌደራል ደረጃ ዝብጻሕ ናይ ፓሊሲ ውሳነ ብናይ ሓሳብካ ብስለትን ነዚ ሓሳብ እዚ ሓይሊ ክትእክብ ምኸኣልን ብዓብይኡ ዝጽሎ እዩ ዝኽውን ማለት እዩ። ከም ናይ ቀደም ኩልና ኢህወደግ ስለዝኾንና ኢልካ ዝሕደግ ነገር የለን ማለት እዩ። ብኻሊእ ገጽ ድማ ይሕመቅ ይጸብቅ ከም ናይ ቀደም ስሉጥ ውሳነ ክትረክብ ማለት ዘይሕሰብ እዩ ዝከውን እውን ማለት እዩ።

እቲ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ዝግበር ድርድር ናይ ድርድር ኣጀንዳ ካብ ምትሓዝን ናይ ኣኼባ መዓልቲ ካብ ምውሳንን እዩ ዝጅምር። እቶም ክደራደሩ ዝመጹ ውድባት ንርእሶም ኣብ ውሽጦም ተደራዲሮም እዮም ዝመጹ። እቲ ተደራዲርና ኢሎም ሒዞምዎ ዝመጹ መርገጺ እውን ናይ ብዙሓት ድልየት ዝማእኸለ እዩ ዝኸውን ማለት እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ እዞም ኣብ ውሽጢ እተን ውድባት ዝፍጠሩ ዘለው ግንባራት ተሰራሪዖም መልክዕ ክሻብ ዝሕዙ ብሓደ ንምስራሕ ዘይጥዕሙ ምኳኖም ኣይተርፍን። እዚ ሽግር እዚ ክፍታሕ ህወሓት ከም ሃገሩ ብጽሒት ኣለዎ። እዚ ብጽሒት እዚ ግን ኣብ ኢህወደግ ውሽጢ ተገማጊምና ክነዕርዮ ኢና ብዝብል ሕልሚ ኣርፍጸምን ዋላኳ ምግምጋም ኣየድልን እንተዘይተብሃለ። እዚታት ንትዅረት መጻኢ ስራሕ ናይ ኣመራርሓ ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ።

መሰረታዊ መሰላት ህዝቢ ትግራይ ንምሕላው ዘኸእል ቀመና ኣብ ፌዴራል ውክልናታት ክህሉ ምግባር

ህዝቢ ትግራይ ብፌደራል ደረጃ ኣብ ዘለው ናይ ሕጊ መውጻእቲን ተርጎምቲን ኣካላት ብሕጊ ዝተወሰነ ውክልና ኣለዎ እዩ። ኣብ ናይ ሃገር ፓርላማን ናይ ህገመንግስቲ ምትርጓምን በጀት ድልድልን ዝውስን ናይ ፌዴሬሽን ቤት ምኸሪን ሕጋዊ ዝኾነ ውክልና ኣለዎ። ክሻብ ሕዚ እዞም ኣካላት እዚኦም ፈረምቲ ናይቲ ፈጻሚ ስለዝነበረ እቶም ንትግራይ ወኪሎም ዝላኣዅ ተወከልቲ ነቲ ንፓርላማ ብሕጊ ዝተውሃቦ ስልጣን ብዝምጥን ብቅዓት እንተይኮነስ ብካሊእ ረቋሒ እዩ። መንግስቲ ናይ ኢህወደግ እዩ። ድልየት ናይ ኢህወደግ ኣባል ውድባት ሓደ ስለዝኾነን እቲ ኢህወደግ ዘቁሞ ፈጻሚ እውን ካብዚ ዝተፈለየ ኣይኸውንን ይበሃል ስለዝነብረ። እዙይ ቀደሙ እውን ጌጋ እዮ ኔይሩ ሕዚ ምልዋጡ ግን ምርጫ የብሉን። ናብዞም ኣካላት እዚኦም ዝምደቡ ሰባት ነቲ ዕማም ዝምጥን ብቅዓት ዘለዎም ክኾኑ ኣለዎም ጥራይ እንተይኮነስ እቲ ውድብ ንዕኦም ዝኸውን ናይ ሙያ ድጋፍ (Expert support) ዝረኸሉ ኩነታት ክፈጥርን ኣለዎ።

እዞም ተወከልቲ ኣካላት እዚኦም ብፍላይ ናይ ብሄራትን ብሄረሰባትን ባዕሎም ንባዕሎም ናይ ምምሕድዳር መሰል ዝትንክፉ፡ ንልምዓታዊ መንግስቲን ልምዓታውነትን ዘዳኽሙ ናይ ፓሊሲ ለውጢ ከይመጽእ ብቅዓት ብዘለዎ መንገዲ ክምክቱ ዝኽሉ ክኾኑ ኣለዎም። መንግስቲ ተለቂሑ ፕሮጀክት እንትጅምር ኣብ ውሽጢ ዓዲ ቴክኖሎጂካዊ ዓቅሚ ብዘጥሪ መንገዲ ምኳኑ ምርኣይ ዝኸእል ዓቅሚ ዘለዎም ክኾኑ ኣለዎም።

እዚ ነቲ ሕዚ ዘሎ ፓርላማ ዘይምልከት ክኸውን ይኸእል እዩ እቲ ፓርላማ ዝቀረዩ ግዘ ክልተ ዓመት እዩሞ ይወድእ ክበሃል ስለዝኽእል። ከምዙይ እንተተባሂሉ እውን ክሻብ ኣብ ሓዱሽ መረጻ ተጌይሩ ዝትካእ ኣብ ርክብ ናይቲ ኣመራርሓ ምስቲ ኣካል ኣፍቲ ፓርላማ ብዘለው ካድረታት ጥራይ ከይኸውንን እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ በብግዚኡ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ዝራኽቡሉ መድረኽ ክፍጠር ምግባር የድሊ።

ነቲ ቀጻሊ መረጻ ዝኾኑ ወከልቲ ድማ በቶም ሕዚ ዘለው ኣባላትኩም እንተዘይተሓጸርኩም ሰብ ሙያ ኮይኖም ነቶም መሰረታዊ ዓንድታት ናይቲ ህገመንግስቲ ዝኣምኑ ነቶም ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ፖሊሲታት ተኣመንቲ ዝኾኑ ኣብ ፓርላማ እንተተወኪሎም ኣብ ሓደ ኮሚቴ ኣትዮም ኣስተዋጽኦ ዝገብሩ ሰባት ምምልማል ካብ ሕዚኡ ክጅመር ክኸእል ኣለዎ። ኣብ ፓርላማ ዘለዎ ኮሚቴታት እንታይን እንታይን እየን ተፈሊጠን ሕድሕድ ተመልማሊ ኣብምንታይ ኣትዩ ከምዝሰርሕ ተፈሊጡን ንዕኡ ዝኸውን ምድላው ዘለዎ ዘለዋ ምኳኖም እናተረጋገጸ ክኸውን ኣለዎ።

ምሕዝነት ምስ ንኡሳን ክልላት ዝመርሓ ውድባት ምጥንኻር

እተን ዓበይቲ ዝበሃላ ክልላት ( ዓፋር ጋምቤላ ሶማል ቤኒሻንጉል ጉምዝ) ብዜይካ ናይ ውሑዳት (Minority) መሰል ዘረጋግጽ ስርዓት መሰሎም ክሕሎ ኣይኽእልን። ዝቅየዱ እዮም ኢህወዴግ ኣብኡ እንተሎውን ናይ ሃገር መንግስቲ ዘቆመ ፓርቲ ስለዝኾነ። ቀደም ቀደም እዞም ውድባት እዚኦም ኣባላት ኢህወደግ ክኾነ እንተሓተቱ እውን ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ምዕባለ ናይቲ እትውክልዎ ሕብረተሰብ ትሑት ስለዝኾነ ኣባላት ኣይትኾኑን ኣብኡ እንተለና ኢና እንተሓባበር እዮም ዝበሃሉ ኔይሮም። ሕዚ እቶም ገሊኦም ኣባላት ኢህወደግ ዝኾኑ ውድባት ዘልዕልዎ ፖለቲካ ነቶም ካብቲ ድሑር ዝበሃል ሕብረተሰብ እውን ዘይምጥን ኣብዝኾነሉ ግዘ ክሻዕ ክንደይ ነቲ ዝነበረ ቅዋም ምሓዝ ከምዘዋጽእ ርግጸኛ ምኳን ኣይከኣልን።

ንግዚኡ ግን እዞም ውድባት እዚኦም ክጠናኸሩ ኣብ ሕጊ ምውጻእን ምትርጓምን ዘሳትፍዎ ኣባሎም እውን ክጥንክርን ኣብ ወሳኒ ጉዳያት ድማ ናይ ሓባር መርገጺ ንምውሳድ ዝኸእለ መንገዲ ምንዳይን ምዕራይን ኣድላዪ እዩ። ናይዞም ኣናሣ ዝበሃሉ ህዝብታትን ውድባትን ድምጺ ክስማዕ ዝኸእለሉ ኣድላዪ እንተኾይኑ ኣብመንጎኦም ከም ኢህወዴግ ዝመሰለ ኣብ ኣገዳሲ ጉዳያት ተሓባቢሮም ድምጾም ዘስምዑሉ ኣወዳድባ ክፈጥሩ ደገፍ ክግበረሎም ኣለዎ። እዙይ ቀደሙ እውን ክግበር ዝነበሮ ብፍላይ ሕዚ ኣባል ውድብ ኢህወዴግ ዝኾና ውድባት ኣብ ካፍቲ ኢህወዴግ ዝቆመሉ መሰረታዊ መትከላት ፈንተት ምባል ኣብዝጀመራሉ ግን ብጣዕሚ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።

ብምጥቅላል እቶም ክግበሩ ዝግብኦም ነገራት እዚኦም ጥራሕ እዮም ማለት ኣይኮነን። እዞም ልዕል ኢሎም ዝተገለጹ እቲ ኩነታት ዝተለወጠ ብምኳኑ ክግበሩ ዝግብኦም ለውጥታት ክምዘለውን እንትልወጡ ድማ እንታይ ክምዝመስሉን ንምርኣይ እዩ። እቲ ዋና ቁምነገር ዝተለወጠ ነገር ከምዘሎ ተረዲእኻ ክልውጦ ዝግባእ ነገር ኣሎ ኢልካ ምሕሳብን በዚ መንገዲ እዚ ምንቅስቃስን ከምዘድሊ ምርኣይ እዩ። ብናይ ዓሚ ብዕራይ ናይ ሎሚ ግራት ኣይሕረስን ድዩ ዝበለ ሓረስታይ!

  1. መጠቃለሊ

 

ርክብ መንግስቲን ውድብን ብዝምልከት ዝነበረ ራእይ

ርክብ መንግስቲን ገዛኢ ፓርቲን ከመይ ክኽውን ኣለዎ? ዝብል ሕቶ መሰረታዊ ሕቶ እዩ። እዙይ ስለዝኮነ እውን እዩ እዚ ውድብ ጋና መንግስቲ እንተይኮነን መንግስቲ ንምኳን ኣብ ምድላው እንተሎን ንምምላስ ዝሞከረ። ነቲ ሕዚ ዘሎ ጸገም ከመይ እናበለ መጺኡ ንምርዳእ ምእንቲ ክሕግዝ እቲ ውድብ መንግስቲ ቅድሚ ምኳኑ ነዚ ብዝምልከት እንታይ ይብል ኔይሩ? መንግስቲ እንትኾን ነቲ ኣራኣእይኡ ከመይክትግብሮ ጀሚሩ? ምርኣይ ከመይ እናበለ ናብዚ ሕዚ ንመንግስቲን ፓርቲን ምፍላይ ዘይከኣለሉ ኩነታት በፂሑ ምርኣይ ጠቓሚ እዩ።

ብታሕሳስ 1983 ተፃሒፉ ናብ መስራቲ ጉባኤ ኢሸውሓ ዝቐረበ ፀብፃብ ካብ ገፅ 20-23 ኣብዘሎ ክፋሉ ንርክብ መንግስቲን ፓርቲን እንታይ ክኽውን ከምዘለዎ ዝዝርዝር እዩ። እቲ ፅሑፍ ባዕሉ ዝርዝር ስለዝኾነ አስፍሕ ኣቢለ ክጠቕሶ እየ።

"...ናይ ጸጋም ሓይልታት ብተደጋጋሚ ካብ ዝገብርዎ ናይ ኣሰራርሓ ጉድለት ፓርቲኦም ነቲ መንግስቲ ዝምስርትዎ መንግስቲ ብኣባላቶም ኣቢሎም ምብሓት እዩ። መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ብኣባላት ፓርቲ ኣብዝበሓተሉ እዋን እዞም መንግስታዊን ህዝባዊን መሓውራት ገዘፍቲ ምስሊ ናይቲ ፓርቲ እምበር ናይቲ ዝበዝሕ ሓፋሽን ስምዒታቱን ኣረኣእያታቱን ዘየንፀባርቑ ምኳኖም ኣይተርፍን። እቲ ኣባል ፓርቲ ዘይኮነ ሓፋሽ ኣብቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝህልዎ ተሳትፎ በቲ ሓደ ወይ በቲ ኻሊእ መንገዲ ዘፅብብ ኣሰራርሓ ምኳኑ እውን ኣይተርፍን። ናይ መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን መሓውራት ናይ ባዕሎም ነፃ ህልውና ዘይብሎም እናለመሱን በቲ ፓርቲ እናተተክኡ ዝኸዱ ነገራት ኾይኖም ከም መረጋገፅቲ ናይቲ ሓፋሽ ዙርያ መለሽ ዲሞክራሲያዊ ተሳትፎ እናመኸኑ ክኽዱ ዝገብር እዩ። ንናይ ቢሮክራሲያዊ ኣሰራርሓ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ሓፋሽ ዲሞክራሲያዊ ተሳትፎ ምዕፋን ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ዝገብር እውን እዩ።

እዚ ኣሰራርሓ እዚ ነቲ መሪሕ ፓርቲ እውን ዓብዪ ሓደጋ ዘስዕበሉ ክኽውን እዩ። እቲ ፓርቲ ነቶም ኹሎም መንግስታዊ መሓውራትን ናይ ሓፋሽ ማሕበር ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ብኣባላቱ ብሒቱ እንትሒዝዎ ነቲ ህዝቢ እናእመንካ ናይ ምስራሕ ኣገባብ እናሃሰሰን እናተሃሰየን ዝኸደሉ ባይታ ዝፈጥር እዩ።እቲ ፓርቲ መደያይቦ ናይ መንግስታዊ ስልጣንን ሓላፍነትን ተጌይሩ ተወሲዱ በዚ ድልየት እዚ ጥራሕ ተደፋፊኦም ናብቲ ፓርቲ ዝኣትው ተበለፅቲ ባእታታት እናበዝሑን ነቲ ፓርቲ እናበከልዎን ክኸዱ ዝገብር እውን እዩ።

ብርግፅ እቲ ፓርቲ ነቲ መንግስቲን ነተን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን ክመርሐን ክኽእል ኣለዎ። ነዚ ንምግባር ግን ነቲ መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ምብሓት ዝጠልብ ኣይኮነን። ናይቲ ሓፋሽ ቑፅፅር ኣፍቲ መንግስቲን ኣፍተን ሓፋሽ ማሕበራትን ብምጥንኻር ነቲ ሓፋሽ ብቐፃልነት ብምልዕዓልን ክመርሐን ይኽእል እዩ። እዚ ኣብኡ እንተሎውን ናይቲ ሓፋሽ ንጡፍን ዙርያመለሽ ተሳትፎን ዘረጋግፅ ስለዝኾነ ከም ቀንዲን ዝበለፀን አገባብ ናይ ኣመራርሓ ክውሰድ ኣለዎ።

እዚ እንተበሃል እንተሎ ካብ ላዕሊ ክግበር ዝከኣል ኣመራርሓ ኣይህሉን ማለት ኣይኮነን እኳደኣስ እቲ ካብ ታሕቲ ዝግበር ኣመራርሓ ምስቲ ካብ ላዕሊ ዝግበር ኣመራርሓ ብጥብቂ ክተኣሳሰርን ክወሃሃድን ኣለዎ። እቲ ቐንዲ ነገር ነቲ ናይ መንግስቲን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን ኣመራርሓ ብኣባላት ፓርቲ ክበሓት ዘይምግባር ወይ ኣብዚ ደረጃታት እዚ ንምልክት ዝኾኑ ገለ ፓርቲ ኣባላት ዘይኮኑ ጥራሕ ኣእቲኻ ዘይምዕጋብ እዩ። ትርጉም ዘለዎ ቑፅሪ ዘለዎም ናይ ፓርቲ ኣባላት ዘይኮኑ ሰባት ኣብ ኩሉ ደረጃታት ናይቲ ቑልፊ ሓላፍነታት ክኣትው ምግባር እዩ። እቲ ናይቲ ፓርቲ ኣባል ቀንዲ ቦታ ኣብ ናይ ስልጣን ቦታታት እንተይኮነስ ኣብ እቲ ዝሰፍሐ ሓፋሽ ዘለሉ ቦታን ደረጃን ምስቲ ሓፋሽ ኾይንካ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ምኳኑ ምግንዛብ እዩ።

እቲ ቐንዲ ልኡኽ ናይቲ ፓርቲ ፓለቲካዊ እምበር ምምሕድዳራዊ ከምዘይኾነ ምስትውዓል እዩ እቲ ቀንዲ ነገር። ከምዚ ኣብዝኾነሉ እዋን እቲ ዝበዝሕን ወሳኒን ክፋል ናይቲ ፓርቲ ነቲ ናይ ሓፋሽ እምነታትን ድልየታትን ብላዕሊ ኮይኑ ኣይኮነን ዝዕዘቦ። ኣብ ውሽጢ ኾይኑ ብብዕለቱ ዝምግቦ ስለዚ ድማ ናይቲ ፓርቲን ሓፋሽን ዝምድና እዐርዩ ዝሰጠመ፤ ናይቲ ፓርቲ ኣመራርሓ ቀፃልነቱ ዝተረጋግፀ ናይቲ ሓፋሽ ዙርያ መለሽ ተሳትፎውን ዝበሰለን ቀፃልነት ዘለዎን ይኸውን። ከምኡ እንተዘይኮይኑ እቲ ፓርቲ ንሓፋሽን ነቲ ቃልሲን ዝኣመኑ ሓቀኛ ወየንቲ ዝሰፍርዎ እምበር መሳልል ስልጣን ኮይኑ በለጸኛታት ዝስግሰግሉ ኣይኸውንን። እዚ ድማ ንፖለቲካዊ ጥዕና ናይቲ ፓርቲን ናይቲ ስርዓትን ዓብዪ ጥቕሚ ይህብ።" (ናብመስራቲ ጉባኤ ዝቐረበ ረፖርት ታሕሳስ 1985፡ ገፅ 19-29)

እዚ ልዕል ኢሉ ዝፍሕ ኢሉ ዝተጠቐሰ ባዕሉ ንባዕሉ ዘብርህ ስለዝኾነ ተወሳኺ መብርሂ ኣየድልዮን። ምርኣይ ዘድሊ እቲ ውድብ ነዚ ማይ እናሰተየ እንተሎ ዘነጸሮ መንገዲ ስልጣን ምስሓዘ ከመይ ተግቢርዎ ዝብል እዩ።

ርክብ መንግስቲን ፓርቲን ከመይ እናበለ መጺኡ

ነዚ ኣራኣእያ እዚ ሒዙ ኢህወደግ ንወታደራዊ ሓይሊ ደርጊ ሙሉእ ብሙለእ ደምሲሱ ስልጣን መንግስቲ ምስተቖፃፀረ በይነይ ስለዘሸነፍኩ ስልጣን በይነይ እየ ዝብሕት ኣይበለን:: እኳደኣስ ኣፍቲ እዋን እቲ ተወዲቦም ዝነበሩ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ብሰለማዊ ናይ ቃልሲ ኣገባብ ክሻብ ዘኣመኑ ናይ ስልጣን ተኻፈልቲ ክኾኑን እታ ሃገር እትምረሐሉ ናይ ሽግግር መንግስቲ ቻርተር ንምሕንፃፅ ክካፈሉን ፀዊዑ። ብዘይካ እቶም ንብረታዊ ጎነፅ ኮኒኖም ንሰላማዊ አገባብ ቃልሲ ዘይተዳለው ሓደ ክልተ ናይ ትምክሕቲ ሓይልታት ካልኦት ኣለው ዝበሃሉ ኩሎም ዝተሳተፉሉ ናይ ሽግግር መንግስቲ ኮንፈረንስ ጌይሩ ነቲ ቻርተር ምስ ኣፅደቐ ነቲ ስልጣን ከከም ዝነበሮም ዓቕሚ ኣከፋፊሉ እዩ ናይ ብዙሓት ተሳትፎ ዘለዎ ናይ ሽግግር መንግስቲ መስሪቱ። ዋላኳ ደሓር ኦነግ ናይ ሽግግር መንግስቲ ረጊፁ ምስከደ እቲ ናይ ካልኦት ተሳትፎ ዝቐነሰ እንተኾነ እቲ ናይ ሽግግር መንግስቲ ብመሰረቱ ኢህወደግ ነቲ ስልጣን በይኑ እንተይበሓተ እዩ ተፈፂሙ ምባል ይከኣል እዩ።

ኣብ መወዳእታ ናይቲ ሽግግር ሕገ መንግስቲ ፀዲቑ ብሓዱሽ ሕገ-መንግስቲ መሰረት ምርጫ ተኻይዱ ኢህወደግ መንግስቲ እንትምስርት እውን ከምቲ ኣብድሮ ምጥቕላል ዕጥቂ ቃልሲ ዝሓንፀፆ እንተዘይኮንውን ንተሳትፎ ዘኣክል ዝተወሰኑ ኣባላት ውድብ ዘይኮኑ ኪኢላታት ዘለውሉ ካቢኔ እዩ መስሪቱ ኔይሩ። ነኣብነት ናይ ገንዘብ፤ ኢንዱስትሪ፤ መንገዲን መጓዓዝያን፤ ንግዲን ዝኣምሰሉ ሚኒስተራት ኣባላት ውድብ ዘይኮኑ ሲቪላት ኪኢላታት እዮም ኔይሮም። እዚ መስርሕ እዚ ግን ግዘ ብዝወሰደ ቑፅሪ ኣብ ከክንዲ ምስ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ እናተላለየ ብዝኸደ ቑፅሪ ምትእምማኑ እናዓበየ ብኡ ልክዕ አብ ቁልፊ ቦታታት ስልጣን ዘእትዎም ኣባላት ፓርቲ ዘይኮኑ ኪኢላታት እናበዝሑ ዝኸዱ እናወሓዱ ኣብ ክንድኡ ናይ ፓርቲ ኣባላት ናይ ስልጣን ቑፅፅር እናዓበየ ኸይዱ።

ህልውንኡ ኣጥፊኡ ጥቅሊሉ ናብ መንግስቲን ማሕበራትን ዝተጸግዐ ፓርቲ

ብፍላይ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዘ 'ንናይ መንግስቲ ስልጣን ቀንዲ ረቛሒ ናይ ፓለቲካ ተኣማንነት እምበር ናይ ሙያ ብቕዓት ኣይኮነን ፖለቲካዊ ተኣማንነት ክሻብ ዝሃለዎ ዘብዐኛ እውን እንተኾነ ሚኒስተር ክኽውን ይኽእል እዩ ኢሉ ብግልፂን ኣብ ኣደባባይን ክሻብ ምዝራብ በፂሑ። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ናይ ውድብ ዝነበረ ናይ ፕሮፓጋንዳን ውዳበን መሓውሩ እውን ናይ ማስታወቅያን ናይ ህዝቢ ኣወዳድባን ኢሉ ናፍቲ ናይ መንግስቲ መሓውር ክምዝኣቱ ጌይሩዎ። እዚ ኣካያይዳ እዚ ኣብ ናይ መንግስቲ መሓውር ጥራሕ ተሓፂሩ ዝተረፈ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ናይ1 1990 ጅማ ጉባኤኡ ሓፋሽ ማሕበራት ነጻ ክኾና ኣለወን ኢሉ ነተን ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ ኣባላቱ ዝነበራ ከምኒ ማተሰኣን ማተኤን ዝበላ ማሕበራት ካብ ኣባልነት ዘሰናበተ ውድብ ነቲ መንገዲ ጠቅሊሉ ቀይሩ ናይ ሓዱሽ ኣባል ማሕበራት ናይ ምውዳብ ስራሕ ኣትዩ። ናይ ውድብ ናይ መናእሰይ፤ ደቀንስትዮ ወ.ዘ.ተ. ሊጋት ምምስራት ጀሚሩ። እዞም ሊጋት እዚኦም ድማ መቀጸልታ ናይቲ ውድብ መሓውር ኮይኖም ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ኣረኣእያን ዝንባለን ዘየንፀባርቑ ስለዚ ድማ ንመንግስቲ ዝቆፃፀሩ እንተይኮኑስ ብናይ መንግስቲን ውድብን ሳምባ ዝትንፍሱገዘፍቲ ምስልታት ናይቲ ፓርቲ ኾይኖም።

ህልውንኡ ኣጥፊኡ ናብ መንግስቲን ማእቲ ፓርቲ ባዕሉ መንግስቲን ናይ ሓፋሽ ማሕበር ኣመራርሓን ባዕሉ ሰራሒ ባዕሉ ተላሚ፤ ባዕሉ ሰራሒ፤ ባዕሉ ገምጋሚ ኮይኑ ነቲ ሓፋሽን ናይ ሓፋሽ ቑፅፅርን ካብ ጨዋታ ወፃኢ ጌይርዎ። እስቲ ማሕበር ሓረስቶት ትግራይ ኣውያት ናይቶም ዶባዶብ ኤርትራ ዘለዉ ገባራት ሰሚዑ ክሻብ መዓዝ እዩ ከብዙይ ኢልና ኢሉ ንመንግስቲ ትግራይ ዝሞገተሉ ኩነታት ኣምጽኡ። እዚ ማሕበር ናይ ሓረስቶት ኣብ ምሕደራ ሴፍቲ ኔት ዘሎ ሓላፍ ዘላፍን ሓረስቶት ብመዳዳን ብዝተፈላለዩ ጽዕንቶታትን ቴክኖሎጂ ኣታኣታትው ተበሂሎም ዓገብ እዩ ኢሉ ድምጹ ዘስመዐሉ ኣጋጣሚ ንገሩና። እስቲ ማሕበር ደቀንስትዮ ትግራይ ኣውያት ናይተን ዶባዶብ ዘለዋ ኣዴታት ሰሚዐን ክሻብ መዓዝ ኢና ሓዲኡ ይገበር እምበር ዝበላሉ ግዘ ንገሩና። እስቲ ማሕበር ነጋዶ እዚ ኣብ ግብሪ ምእካብ ዘሎ ሓላፍ ዘላፍ ንሰብ ሃፍቲ ትግራይ የበርግግ ከምዝጸንሐ ኣልዓሎም ምስቲ ናይ ክልል መንግስቲ ዝተደራደሩሉ ኩነታት ንኣብነት ኣምጽኡ። እስቲ ናይ ትግራይ ማሕበር ሰራሕተኛ ማሕበር ምስቶም መስራሕቲ ሰራሕተኛ ናይ ሰራሕተኛ ድሕንነትን ጥቅማ ጥቅሚን ተደራዲሩ ለውጢ ዘምጸኣሉ ኣብነት ንገሩና። እስቲ ናይ መምህራን ማሕበር ርእሰ መምህርነት ብኣባል ውድብነት ኣይገበር ኢሉ ዝተማጎተሉን ነቶም ኣብጽርየት ትምህርቲ ዕንወት ተራ ዘለዎም ኣመዛዝና ስራሕ መምህርን ጥቅማጥቅሚን ክልወጡ ተደራዲሮም ውጽኢት ዘምጽእሉ ኣብነት ንገሩና።ስለዘይሰማዕኻ እይ እምበር ከምዙይ ይግበር እዩ ዝብለኒ እንተልዩ ዓይኑ ይብራህ እዝኑ ይጽረ።

ሰኣን ምፍላጥ እንተይኮነስ ብናይ ኣሰላልፋ ለውጢ ዝመጸ ተርእዮ

እዚ ዝኾነ እቲ ውድብ ነዚ ኣከያይዳ ስለዘይፈልጦ ኣይኮነን። እቲ ትኽክለኛ ኣካይዳ ገና በትረ ስልጣን መንግስቲ ንምሓዝ እናተቐራረበ እንተሎ ኣነፂርዎ እዩ። እቲ ሽግር ከምዙይ ዝበለ ኣካያይዳ ምትግባር ኣብ ውሽጢ እቲ ውድብ ናይ ገዚኢ ደርቢነት ናይ ምሽግጋር ዝንባለ ብቐፃልነት ምውጋእ ስለዝሓትትን ከምቲ ባዕሉ ዝበሎ ንስልጣን መንግስቲ መሳልል ናይ ብሕታዊ ጥቕሚ ዝገብሩ መራሕቲ እናበዝሑ ስለዝኸዱን እዩ።

ንባዕልኻ ናብ ገዛኢ ደርብነት ናይ ምቕያር ዝንባለ እናዓበየ እንትኽድ ንስኻ ብዝደለኻዮ መንገዲ ጥራሕ ዝንቀሳቀስ ናይቲ ፓርቲ ምስሊ ዝኾነ መንግስቲ ክህልወካ ትደሊ እዚ ንምግባር ድማ ናይ መንግስቲ ቁልፊ ናይ ስልጣን ቦታታት ጥራይ እንተይኮነስ ትዕበ ትንኣስ ስልጣን ዝበሃል ዘለዋ ስራሕ ኩላ ብናትካ ኣባላት ኣቢልካ ክትቋፅፀራ ምድላይ እናዓበየ ይኸይድ። ናብ ገዛኢ ደርብነት ናይ ምዕባይ ዝንባለ እናዓበየ እንትኽድ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ሓፋሽ ንጡፍ ተሳትፎ መረጋገፅቲን እቲ ሓፋሽ ዲሞክራሲ ዝለማመደለን መድረኻትን ክኾና እንተይኮነስ ነቲ ሓፋሽ መቆፅፀሪ መሳርሕታት ክትገብረን ትደሊ። እዙይ ንምግባር ድማ ኣባላተይ ብእትብሎም ሰባት ምቁፅፃር ዓይነተኛ መሳርሒ ይኽውን። እዚ በዙይ ጠጠው ኣይብልን። እተን ናይቲ ሃገር ናይ ቅድሚት መራሕቲ ክፍርያን ናይቲ ሃገር ምዕባለ ንቕድሚት ንምውሳድ ዝጠቅም ምርምር ክገብራ ዝተወደባ ናይ ላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት እንተይተረፋ ንባዕሎም ብቑዕ ናይ ትምህርቲ መሰረት ሒዞም ንላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት ናይ ምስትምሃርን ምርምርን ኣንፈት ዝርድኡ ነዚ ንምግባር ዘድሊ ኣካዳሚያዊ ነፃነትን እዙይ ነቲ ምምሃርን ምስትምሃርን ምርምርን ዘለዎ ትርጉም ተረዲኦም ዘመሓዳድሩ እንተይኮኑስ ነቲ ዩኒቨርሲቲ ይቆፃፀሩ እዮም እትብሎም እሙናት ከመሓዳድርወን ትደሊ። በዚ ምኽንያት እዩ ናይ ኣመራርሓ ቦርድ ናይተን ትካላት ብቶም ብቢዘለወኦ ክልልን ዞባን መመሓዳደርቲ ክምላእ ዝተገበረ።

እዚ ሕዚ ዘሎ ርክብ መንግስቲን መራሕቲ እቲ ውድብ ንባዕሎም ናብ ገዛኢ ደርብነት ዘደየብሉ ኩነታት ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኢ እምበር ንህዝቢ መሪሐ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ክምስርት እየ ናይ ዝበለ ወድብን መንግስቲን ዝምድና ኣየርእን:: መራሕቲ እቲ ውድብ ናይ ብሓቆም ነዚ ምእባለ እዚ ክቕያር እንተተላዓሎም ነዚ ዝልውጥ ተግባራዊ ምንቅስቃስ ክጅምሩ ኣለዎም። እቲ ጸገም ሱር ዝሰደደ ስለዝኾነ ብሓደሻዕ ኣይፍታሕን። ኣብ ነዊሕ ግዘ ክፍታሕ እውን ግን ሕዚ ጭቡጥ ተግባራዊ ምንቅስቃስ ክጅመር ኣለዎ።

ገምጋም ገምጋም ጥራሕ ኾይኑ ከይተርፍ

ኣብ ቀረባ ግዘ እቲ ኣመራርሓ ናይቲ ውድብ ዋና ሽግረይ ንባዕለይ ናብ ገዚኢ ደርብነት ናይ ምሽግጋር ዝንባለ እናወሓጠኒ ስለዝኽደ እዩ ኢሉና ኣሎ። ካብዚ ናብ ገዛኢ ደርብነት ዝንባለ ክወጽእ እውን ከምዝቆረጸ ነጊሩና ኣሎ። እዙይ መሰረታዊን ናይ ብሓቂን ብልቢ ዝተኣመነሉ ገምጋም እንተኾይኑን ብዅሉ መዳይ ብዙሕ ለውጢ ምምጻእ ዝጠልብን እዩ። ንዅሉ እቲ ዘድሊ ለውጢ ምዝርዛር ኣይከኣልን። ንመርኣዪ ግን፡

እስቲ ሲቪክ ማሕበራት ብነጻ ዝንቀሳቀስሉ ኩነታት ይፈጠር። እዚ እቲ ውድብ ዝመስልዎ ሰባት ተወደቡ ኢሉ ብምእካብ ጥራሕ ዝምለስ ኣይኮነን። እቶም ናትና እትብልዎም ኣባላት ብሲቪክ ማሕበር እንተይወደብኩምዎም እውን እትብልዎ ንገሩና ክትብልዎም ትኸእሉ ኢዅም ኣባላትኩም ስለዝኾኑ ድማ ክነግርዅም እዮም። እቶም ኣባላትኩም ኣይንኸውንን ኣብ መጻኢ ዕድል ህዝቢን ሃገርን ግን ሓሳብ ኣለና ክነጽንዕን ክንመራመርን ንደሊ ኢና ዝብሉ ሰባት ዝውደቡሉን ተወዲቦም ዝንቀሳቀሱሉን ጥጡሕ ኩነታት ፍጠሩ። እንተኺኢልኩም ነቲ ዘምጽእዎ ሓሳብ ስምዕዎሞ እንተዘይተቀቢልኩምዎ እውን ከም ሓሳብ ሞግትዎ።

እስቲ ነተን ናይ መጽናዕቲን ምርምርን ትካላት ነጻ ኣውጽእወን። መራሕተን ብሞየኦም ዝምረጹሉ መንገዲ ኣመኣቻችዉ። ናይ ቦርድ መራሕተን እውን ነቲ ስራሕ ብዘለዎም ቅርበትን ድልውነትን ዝምረጹሉ ስርዓት ኣታኣታትው። እቶም ኣባላትና እዮም እቲብልዎም ሰባትን ካብ ባዕልዅምን ነዚ ዝምጥን ብቅዓት ኣለዎም እንተይልኩም እውን በቲ መስርሕ ጌይሮም ናብቲ ስራሕ ይምጽኡ። ናይ ቤት ትምህርቲ ርእሰ መምህር ኣባልና ዘይኮነ ኣይተበሉ። ደሓር እናጸረየ ክኸይድ ንሕዚ ግን ንሕድሕድ ጸፍሒ ዝምጥን ረቋሒ ኣውጺእዅም መምህራን ተወዳዲሮም ክምደቡ ግበሩ።

እስቲ ካብ ሎሚ ጀሚርኩም ድማ ነቲ ዝመጽእ ምርጯ ኣየኖት ናይ ስራሕ መደባት እዮም ካብ ምደባ ናይ ፖለቲከኛ ነጻ ክወጹ ዘለዎም? እቶም ግድን ናይ ፖለቲካ ሹመኛ ዘድልዮም ምደባታትከ ከመይ ጌይርና ኢና ብናይ ሓፋሽ ኣባል ውድብ ተሳትፎ ክምልመሉን እንገብር መጽናዕቲ ምግባርን ስርዐት ምዕራይን ጀምሩ።