ራያ ቢራ ሽሻይ ዝሕለቦ ዓውዲ ምኳኑ ብዙሕ መርትዖታት ኣሎ። ካብ መንጉኡ ብቐሊሉ ፤

*ኣብ ትግራይ 1.8 ቢልየን ቅርሺ ፈሲስዎ ዝተሰርሓ ዛጊድ ብሕታውን ጎብለልን ፋብሪካ ቢራ ምኳኑ።

raya bbb

*ካብ ሰማይ ጠቀስ ኣኽራናት( ከረን ቦኽራ) ዝፍልፍል ዓይኒ ማይ ዝፅሞቕ ብሕታዊ ቢራ ምኳኑ። እቲ ማይ ካብ  ከተማ ማይጨው 7 ኪሎ ሜትሮ ንኣንፈት ሰሜን ጣብያ ላዕላይ መኻን ዝብሃል ቦታ ይመፅእ)።

*ንምህርቲ ዝጥቀመሎም ቴክኖሎጂ ኩሎም ካብ 2014 ዓፈ ንደሓር ዘለዉ፤ ናይ ቀፃሊ ወለዶ ቴክኖሎጂ እዮም።  ጥር እትብል ፈሳሲት ትኹን ደረቕ ጓሓፍ ከባቢ ንኽትብክል ዘይትሞልቆ፤ የግዳስ፤ እቲ ከይዲ ምፅሟቕ ምስተዛዘመ  ዝወፅእ (ብኸባቢያዊ ኣፀዋውዓ ሓተላ ) ብዝተኸሎ ዘመናዊ ማሽን ኣፃርዩ ንመስኖ ዝውዕል ፅሩይ ማይ ዘቕብል ዓይኒ ማይ ሽሻይ እዩ ራያ ቢራ። ኣብ ዕዳጋ ኣቕሪቡ 20 ሚልየን ከውፀኣሉ ዝነበረ ግለት ( ፅማቕ) ናብቲ ገባር ብናይ ባዕሉ መኻይኑ ፅዒኑ ብነፃ የቕርብ( ንሱ ዝበልዐ ጣዕዋ ቀልጢፉ ይምንጉድ፤ ላሕሚ ፀባ ሽዱድ ትብል)።

እዚ ድማ ራያ ቢራ  ተራ ፉብሪካ  ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ንህልውናን ዘላቂ ልምዓትን  ህዝቢ ትግራይ ማእገርን ስትራቴጂያዊ መሓዛን ምኳኑ ዘረጋገፀ እዩ።   ንልዕሊ 1500 ዜጋታትና ዕድል ስራሕ ዝፈጠረ ኣብ ልእሲ ምኳኑ፤  ዝሕል ኢሉ ዝነበረ ምንቅስቓስ ኣገልግሎት ከተማ ማይጨው ኣስታት 800 ሰራሕተኛ አእትዩ ዋዒ ዝመለሰሉ እዩ። ጎበዛት ተመሃሮ ብቐፃሊ ከምህር፤ ማሕበራዊ ምትሕግጋዝ ከኻዕብት ትሉም ብዝኾነ ኣሰራርሓ ከምዝረባረብ እውን  እዩ።  ራያ ቢራ ፤ ዝእምቱ ዝስድሩ ብተግባሮም ዝምስክሩ ደቂ ህዝቢ ዝመርሕዎ ማዕኸን ሽሻያት ምኳኑ ዝምስክሩ መርትዖታት እምበኣር ብውሑዱ እዚኦም እዮም።

*እስቲ ራያ ቢራ ማለት ንድሕሪትን  ንቕድሚትን ዘለዎ ቁጠባዊ ምትእስሳር ወይ ስራሕ ንርኣይ፦

ራያ ቢራ  70% ናይቲ ቢራ ዋጋ ዝሕዝ እቲ ቡቅሊ እዩ። ንቡቕሊ ዝጥቀሞ ድማ ስገም እዩ፤ ዝጥቀሞ ስገም ካብ 80-90 ሽሕ ኩንታል ይበፅሕ። እዚ ኩሉ እክሊ ካበይ እዩ ዝመፅእ? ካብቲ ህዝቢ እቲ ከባቢ እዩ ክመፅእ ዘለዎ፤ ስለዚ ዓብዪ ዕዳገ ንሕብረተሰብ እቲ ካቢ ይፈጥር ኣሎ።

ራያ ቢራ ናይ ኢንዳስትሪ በሪ ከይኑ እውን ከገልግል ይኽእል ።  ኣብ ትግራይ 90% ንጥርሙዝ እታወት ዝከውን ንጥረ ነገር ኣብ ምብራቃዊ ዞባ ከባቢ ከም ዘሎ እዩ ዝንገር። ራያ ቢራ ድማ ዝደልዮም ጠራሙዝ ካብ ደገ እዩ ኣታዊ ዝገብር ዘሎ እሞ አዙይ ዘፍርዩ ዕዳገ ፈጠርሎም ኣሎ ማለት እዩ። ኣብዚእቲ ሳጥን ናይ ቢራ ፋብሪካ ይሓትት። ኣብ ነብሲ ወከፍ ሳጥን ወይ ካሳ ዝፅሓፉ ፅሑፋት እውን ናይ ባዕሎም ጠለባት ዕዳጋን ሰብ ሞያን ኣሎ። 

ግብሪ ብምኽፋል ንቲ ኢኮኖሚ የንቀሳቕስ። ራያ ቢራ ዘይግመት ግብሪ እዩ ዝኸፍል፤ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ልዕሊ 250 ሚልዮን ከፊሉ። በቢ መዓልቱ ድማ ከባቢ 1 ሚልዮን እናኸፈለ ኣሎ ኣብዚ እዋን።

ተረፈ ምህርቲ ንካልኦት ዘፈር ስራሕ ክውዕል ይገብር።

ጌሾ ዓብዪ እታወት እቲ ፋብሪካ ብምዃኑ ኣብ ጌሾ ንዝተዋፈሩ ወገናት ዓብዪ ዘተኣማምን ዕዳጋ እዩ።

*ራያ ቢራ ፍሉይ ዝገብረኒ ዝብሎ ነገር ከ እንታይ እዩ? እንተይልና ድማ ፦

ቀዳማይ ነገር “ሬት እዩ። እቲ ቢራ ባዕሉ ብጣዕሚ “ኳሊቲ” ፅሬትእ ዘለዎ እዩ። ካልኣይ ዕላምኡ ሕብረተሰብ ምጥቃም ዝብል እዩ። ቢራ ራያ ኣብ ብጣዕሚ ከትርፈሉ ዝክእል ቦታ ኣይኮነንተጣይሹ ግን ህዝቦም ዝፈትው ዓዶም ከልምዑ ዝደልዩ ወገናት ስለዘጣየሽዎ ኣብቲ ዘለዎ ክኾን ኪኢሉ።

ካሊእ ብጣዕሚ ፍሉይ ዝገብሮ 58% ኢትዮጵያውያን ሼር ሆልደርስ ዝውነን ኢትዮጵያዊ ቢራ ምዃኑ እዩ።

ኣብ ማሕበራዊ ጉዳያት ዝገብሮ  ንጡፍን ዘይተሓለለን ተሳትፎ ካብቶም ካልኦት ዝተፈለየ እዩ።  ናይ ማስታወቅያ ስርዓቱ እውን ኣብ ዘላቒ ረብሓ ህዝቢ ዘረጋግፁ ነገራት እዩ ዘትኩር።እዚ ምስቲ ዝተጣየሸሉ ዕላማ እውን ዝተኣሳሰር እዩ። እቲ ፋብሪካ ፍሉይ ዝገብሮ እናተብሃለ ካብ ዝልዓል እቲ ሓደ ይትረፍ እዚ ፋብሪካ ካልእ ክመርሑ ዝክእሉ ሰብ ፍቅሪ ሃገር፤ ፅቡቕ ስነ ምግባር ዘለዎም፤ ብፅፈት ስርሖም ዝተለለዩ ሰባት  ኣለውዎ።

ውራይና ካብ መጀመርታ ጀሚሩ ብዛዕባ ራያ ቢራ እናፀሓፈ መፂኡ እዩ። ሐዚ ድማ ዘለዎ ብርኪን ግስጋሰን ንመንበብቲ ንምሕባር ኣብ ምንታይ ደረጃ ይርካብ ኢልና ንዋና መካያዲ ስራሕ ራያ ቢራ ኣቶ ተወልደ ኣስፋው ሓቲትናዮ፤ ኣቶ ተወልደ “ ራያ ቢራ ስሩዕ ስርሑ ዝጀመረሉ መጋቢት 2007 ዓም እዩ። እቲ ናይ መጀመርታ ኣርባዕተ ወርሒ  ናይ ሙኮራ ግዜ ገይርካ ዝውሰድ እዩ። ሽዑ ምህረቱ ንከፋልጥ፣ ናብቲ ኢድስትሪ ዝኣተወ ምኻኑ ንኸርኢ፣ ዝሰርሖ ስራሕቲ ኣሎ ብዋንኡ ግን ናይ ፈተነ ግዜ ተባሂሉ ክውሰድ ዝኽእል አዩ። እቲ ትክክለኛ ናይ ምህርቲ ግዜ ኢላና ክንወስዶ ንኽእል ካብ 2008 ዓምተ ምህረት መጀመርታ ናብዚ ዘሎ እዩ።

 ስለዚ ሓደ ሙሉእ በጀት ዓመት ወዲእና ካልኣይ በጀት ዓመት እውን ኣቃሪብና ኣለና ማለት እዩ። እቲ ናይ ራያ ቢራ  ናይ ምፍራይ ዓቅሙ 600 ሽሕ ሄክቶ ሊትር እዩ። ጀማሪ ፋብሪካ ብባህሪኡ 50፣ 60 % እናሰርሐ አዩ ን 3፣ 4 ዓመት ዝዘልቕ። ደሓር አዩ እቲ 100% ናይ ምፍራይ ዓቕሙ ክጥቀም ትፅቢት ዝግበረሉ፤ ብዙይ መንፀር ራያ ቢራ ዘለዎ ኩነታት ክንርኢ ከለና ኣብቲ ናይ መጀመርታ ዓመት 41% ናይ ምፍራይ ዓቅሙ እዩ ተጠቒሙ፤ እዙይ ትሑት እዩ ዋላ ብቲ ጀማሪ ክኾኖ ዝግባእ እውን። ምኽንያታት ግን ነይርዎ እዩ፤ ኣብቲ መጀመርታ ኣብቲ ፅሬት ምዝባዕ ነይሩ እዙይ ንምስትኽኻል ፃዕሪ ተገይሩ ሓዱሽ ናይ ፅሬት ኣቑሑ ኣትዮም ክፍታሕ ተገይሩ እዩ። ምስዚ ዝተኣሳሰረ ናይ መስርሒ ገንዘብ ሕፅረት እውን ነይርዎ፤ ብፍላይ እቲ ኣብ ፅሬት ኣጋጢሙ ዝነበረ ጉድለት ንቲ ደንበኛና ህዝቢ ድሕር ክብልን ቀልጢፉ ከይምለስን ገይርዎ ፀኒሑ እዩ። እዙይ ክሳብ ዝቕየር ዋጋ ኣኽፊሉና እዩ፤ እዚ ክንቅይር ብዙሕ ፅዒርና ኢና። ኣብልዐሊ እዙይ እውን እቶም መወዳደርትና ብዙሕ ግዜ ኣብ ስራሕ ዝፀንሑ ምስ ምኻኖም እቲ ውድድር ጠንካራ ይኸውን።

ሽዑ አቲ ብራ ኣብቲ ክበፅሖ ዝግባእ ደረጃ ፅሬት በፂሑ ኣሎ፤ ክንዲ እቲ ክሽየጦ ዝግባእ ግን ኣይሽየጥን ዘሎ ኢለና ገምጊምና፤ ሰብ ንቲ ዝተገበረ ለውጢ ክርድኦ ኣለና ብኽልተ መንገዲ ፣ ሓደ ብዙሕ ሰብ ናብቲ ፋብሪካ ምምፃእ ካልኣይ ናብ ባዕሉ ናብቲ ህዝቢ እናኸድካ ምርዳእን ማስታውቅያ ምስራሕን ኢልና ፅቡቕ ለወጢ ክነምፅእ ኪኢልና ኢና።

ኣብዚ እዋን ዳርጋ ናብ 99%  ሚኢታዊ ናይ ምፍራይ ዓቕምና ዝበፃሕናሉ፣ ብማእኸላይ 90%  እነፍርየሉ ኩነታት ኣሎ ማለት እዩ። እቲ ድሌት እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ምዃኑ ስለ ዝተረዳእና ድማ እቲ 600 ሽሕ ዘሎ ዓቅሚ ብዕፅፊ ክነዕብዮ (ናብ 1.2 ሚልዮን) ወሲና ብኽልተ ብርኪ ከፊልና እናኸድና ኢና፤ እዙይ እውን  መጀመርታ ኣብዚ በጀት ዓመት ናብ 800 ሽሕ ከባቢ ክነብፅሖ ኢና፤ ኣብቲ ቀፃላይ በጀት ዓመት ዝውዳእ ድማ ዝውዳእ ድማ ናብ 1.2 ሚልዮን ሄክቶ ሊትር ክነብፅሖ ኢና ማለት እዩ። እዙይ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰለስተ ዓመት ብዕፅፊ ምዕባይ ማለት ስለ ዝኾነ ኣብ ናይ ዓድና ናይ ኢንድስትሪ ባህሊ ዓብዪ ነገር እዩ እሞ ኣብ ፅቡቕ ኩነታት ኢና ዘለና እየ ክብል ዝደሊ። እቲ ሐዚ ዘሎ ናይ ምፍራይን ምሻጥን ዓቕሚና እቲ ክንበፅሖ ዝግበአና እዩ ምብል ይከኣል እዩ።

ብስሩ ግን ኣብዚ ህዝቢ ክፈልጦ ዘለዎ፤ ራያ ቢራ ንምንታይ እዩ ኣብ ማይጨው ተጣይሹ? ንምንታይ ኣብቲ ማእኸል ዕዳጋ ዘኾነ ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ዘይተጣየሸ ዝብል ክረኣ ኣለዎ።  ሓደ በዓል ሃፍቲ ወይ ከም ናይ ራያ ቢራ ዝበሉ ሼር ሆልደራት ኣብ ግምት ከእትወውም ዝግባእ ነገራት ኣለው ከም ቅርበት ዕዳጋ፣ መሰረተ ልምዓት፣ ኪኢላ ሓይሊ ሰብ፣ ብሓፈሻ ተወዳዳሪ ዝገብረኒ ቦታ ኣበይ እዩ ኢለካ እዩ ኢንቨስት ዝግበር። ብዚ መልክዕ ማይጨው ተመራፂ ኮይኑ ድዩ እንተይልና ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እዩ እቲ መበገሲ እንተይልና ኣብ ዓድና ለውጢ ዘምፅእ ሃፍቲ ክነፍስስ ኣለና ካብ ዝብል ሰናይ ተበግሶ ዝብገስ እዩ፤ እቲ ዋና ዕላምኦም ኣብ ከባቢና ልምዓት ክነምፅእ ኣለና ዝብል ቅኑዕን ቆራፅን ተበግሶ ስለ ዘለዎም እዩ፤ እዙይ እቲ ህእብና ክፈልጦ ኣለዎ።

እዙይ እንትገብሩ ማለት አዚኣ ከም መበገሲ ወሲዶም ኣብ ትግራይ ብዙሕ ፋብሪካ ንምስፍሕፋሕ በሪ ንምኽፋት እዩ እቲ ዕላማ። አዛ ትካል አዚኣ ዕውቲ እንተኾይና ሓደ ንባዕላ ክትባዛሕ አያ ካልኣይ ድማ ካልኦት ንኽመፁ እውን በሪ ትኸፍት እያ፤ ምኽንያቱ ኣብ ትግራይ ከምዙይ ዝበለ ኢንዳስትሪ ዝስከም ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ከምዘሎ፣ ዕዳጋ ከም ዘሎ፣ ዓቅሚ ከም ዘሎ፣ ምህርቱ ተጠቃማይ ሰብ ከም ዘሎ ወዘተ ክተርኢ እያ። እዙይ ምስ ኮነ ንባዕላ እውን እናትረፈት እናተባዘሐት ክትከይድ እያ። ስለዚ ሓንቲ ኢልና ዝጀመርናያ ፋብሪካ ፅባሕ ክልተ ሰለስተ… ዓስርተ ¸ ዕስራ እውን ክትከውን እያ፤ ማይጨው ጀሚራ ኣላ ካብ ማይጨው ተበጊሳ መላእ ትግራይ  ክትባፅሕ እያ፤ እንድሕር ዓቕሚ ፈጢራ ከዓ ካብ ትግራይ ሓሊፋ ውን ሙሉእ ሃገር ክተባፅሕ እያ።

ስለዚ ሓንቲ ኢልና ንጀምር፤ ሓንቲ ኢልካ ምጅማር እዩ እቲ መሰረታዊ ነገር፤ ካብ ባዶ ምጅማር እዩ ዝኸብድ እምበር ሓንቲ ኢልካ ጀሚርካ እናባዛሕኻያ ምኻድ ቀሊል ክኸውን እዩ። ዜሮ እያ ብዝድላይካ እንተባዛሕኻያ ዜሮ እምበር ሓንቲ ኢልካ መጀመሪት እንተሊያ ከምዘባዛሕኻያ ክትባዘሐልካ ትኽእል እያ ማለት እዩ። እቲ ካልኣይ እቶም ምድፋር ዝኣብዩ ዘለው ንትግራይ እውን ኣብ ትግራይ ዝተጣየሸ ፋብሪካ ዕውት ክኸውን እንተሪኦም ክደፍሩን ክመፁን ክትገብር እያ። ስለዚ ከም ማግኔት ኮይና ንኻልኦት ክትስሕብ እያ። ኣብ ትግራይ ፅቡቕ ምህርቲ እንተቕሪብካ ምህርቱ ክጥቀም ዝኽእል እኒሀ ዝብል መርኣያ ክትከውን እያ።