Home / Uncategorized / መሐንኮል መንገዲ ልምዓት ምፅራይ ከም ቀዳምነት!

መሐንኮል መንገዲ ልምዓት ምፅራይ ከም ቀዳምነት!

ከም ትግራይ፡ ከም ተጋሩ ዳርጋ ኩላትና እንስማመዓሉ ቀንዲ ውራይና ልምዓት ትግራይ ምርግጋፅ እዩ። ልምዕትን ጥንክርትን ትግራይ ብምህናፅ እዩ ተፃብኦታት እውን ምምካት ዝክኣል፡ ብስሩ እውን ልምዓትን ብልፅግና ምርግጋጋፅ ባዕሉ ዕላማን ሽቶን እዩ። እዙይ ክንገብር ግን ናብቲ ንደልዮ ሽቶ እንኸደሉ መንገዲ ዝዓፅውን ዘዕንቅፉን ውሽጣዊን ደጋውን ተፃብኦታት ብቐዳምነት ምልላይን ምምካትን የድሊ። ብፍላይ ድማ እቲ ውሻጣዊ ተፃብኦ ዝያዳ ዕንቅፋት ስለዝኾን ቀዳምነት ሂብካ ክልለን ክምከትን ግድን ይኮን። እዙይ ናይ መንግስቲ ወይ ውድብ ስራሕ ጥራይ ኽኾን ኣይኽእልን ናይ ኩላትና እዩ ክኾን ዘለዎ።

ንሓደ ህዝቢ ኣዕርዩ ዝፍትኖ ውሽጣዊ ኩነታቱ እዩ። ብፍላይ ከም ህዝቢ ትግራይ ዝበለ ንግዳማዊ ፀላእቱ ኣብ ምምካት ዝተመስከረሉ ውህሉል ዓቕምን ልምድን ዘለዎ ህዝቢ ድማ እቲ ግዳማዊ ዘይኮነ እቲ ውሽጣዊ እዩ ሓሊኹ ዘውድቖ። ንዙይ እዩ ውን እዚ ውሽጣዊ ኩነታትና ብዝግባእ ክንፍትሾ፣ ሓደሽቲ ተዋሳእትን/ኣክተራት/ ዝጠቅምሉ ዘለዉ ሓዱሽን መደናገርን ሜላን ኣለሊና ብፍሉይ ክንቃለሶ ዝግባእ። ኩሉ ትግራዋይ ድማ ብዝተኻኣለ መጠን ናብ ሓደ መፂኡ፣ ተጋግዩ ዘሎ ውን ተማሂሩን ተኣሪሙን ዘዚኻኣሎ ንዓዱ ከበርክት ዘግበር መትከልን ኣካይዳን ድማ ምኽታል ተመራፂ እዩ።

ኣብ ውሽጢ ትግራይ ኮይኖም ከምኡ ውን ኣብ ዝተፈላልየ ቦታ ዝነብሩ ተጋሩ ‘ለውጢ ደለይትን ንህዝቢ ትግራይ ሓለይትን’ መሲሎም ዝዝምሩ ውሽጦም ግን ካሊእ ዝኾኑ ሓይልታት ይፍልፈሉ ኣለው እዮም። ኩሉ ግዜ ኣብ ታሪኽ፡ ጥቕመኛን ኩርይን ህዝቡ ኣሕልፉ ዝህበሉ ኣጋጣሚ ይኽሰት እዩ። ኣባና ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ኩሉ ዓዲ ውን። ኣብዚ ወሳኒ እዋን ኮሓልቲ መሲሎም መንቆርቲ ኣብ ውሽጥና ኮይኖም ከይተረደአና ናብ ዘይንወፆ ደልሃመት ከእትውና ይፅዕሩ ኣለዉ እዮም። ካብ ልምዲ ከም እንፈልጦ ብግልፂ ዝመፀና ፀላኢ ውሽጣዊ ኮነ ደጋዊ፡ ንምምካት ተፀጊምና ኣይንፈልጥን። ሐዚ ዝንሄ ናይ ቃልሲ ስልቲ ሓዱሽ ምስ ምዃኑ መንነቶም ሓቢኦም፣ ፃድቓት መሲሎም፣ ናይ ባዕሎም ሕቡእ ኣጀንዳን ናይቶም ደጋዊ ተፃባእቲ ሓይልታት ተልእኾ/ኣጀንዳን ንፍፃም ዝተግሁ እኒሀው እዮም። ተፃባእቲ ሓይልታት ንምልላይ ባህሪ እዚ መድረኽ ምርዳእ ኣገዳሺ እዩ፣ ከም ቀደም ኮለል ኢሎም ዝረኣዩ ተፃባእቲ ኣይኮኑን ዝህልው ኣብዚ ሓዱሽ መድረኽ።

ኣብ ትግራይ ገና መሊኡ ዘይተፈትሐ ፀገም ድኽነትን ድሕረትን፣ ፈዛዝን ዘይውስን ቢሮክራስን ኣሳራይ ኣሰራርሓታትን፣ ጭቡጥ ስእነት ስራሕ መንኣሰይን ንዞም ኣንፃር ረብሓ ትግራይ ዝቃለሱ ከም ድኹዒ ኮይኑ ከገልግል ዝኽእል ዕዳ ናይ ዓድን መንግስትን እዩ።

እዙይ ኣለሊኻ፣ ኣሪምካን መኪትካን ናብታ እትድለ ምርግጋፅ ስሉጥ ልምዓት ንምብፃሕ ካብ ዘድልዩ ወሰንቲ ነገራት፥ ጠንካራ ህዝቢ፣ ጠንካራ ህዝቢ፣ ገስጋሲ ብሄርተኝነት፣ ስርዓት ሕግን ኣሰራርሓን ምኽባር ወዘተ።

ጠንካራ ህዝቢ ማለት ናይ ባዕሉ ባህርያዊ ክብርታት/values ዘለውዎ፡ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ፈፂሙ ዘይዋገይሎም ክብርታት፣ ጠንካራ ማሕበራዊ ትካላት፣ ቐስብቐስ ዘማዕብሎ/ዝልውጦ ድልዱል መንግስቲ፣ ዓቃባይ ፖለቲካ፣ ማዕባላይን ዝተረጋገአን ኢኮኖሚ፣ እኹል ሃፍትን ጥሪትን ወዘተ ዘለዎ እዩ።

ጠንካራ መንግስቲ ማለት ድማ ብዋናነት ምስቲ ጠንካራ ህዝቢ ዝመሳሰል ኮይኑ  ምስ ኣተሓሳስብኡ ዝኸድ ንፅር ዝኾነ ዕላማን ሽቶን ዘለዎ፣ ግልፂ ዝኾነ ናይ ባጀት ትልምን ኣጠቓቕማን ዘለዎ፣ ኩሉ ምንቅስቓሱ ውሑስን ኣሳታፋይን ዝኾነ፣ ፍትሓውነት ዘለዎ፣ ቅቡሉነት/legitimacy ዘለዎ፣ ሰላምን ድሕንነትን ህዝቡ ዘረጋግፅ፣ንእምነታቱ ህዝቢ ንሃተይ እዩ ኢሉ ንክቕበሎ ዘስርፅ፣ ኩሉ ግዜ ሰላማዊ ዝኾነ ለውጢ ክህሉ ዝፅዕር፣  ኣብ ኩሉ ትልምታቱን ንጥፈታቱን  ንህዝቢ ብፍላይ ንዝምልከቶም ኣካላት ራኢቶ ንክህብሉን ሓገዞም ከዕርፍሉን ዝገብር፣ ብምልዛብን ክትዕን ዝኣምን ንህዝቢ ዘኽብር ወዘተ።

ሓደ ብሄር ገዝጋሲ ኣተሓሳስባ ኣለዎን እንብሎ፡ ብሓባር ዝሓስብን ዝፍፅምን እንትኾን/collective action፣ ውሽጣዊ ዓቕሙ ዝተኣማመን ዝጥቀምን፣ ማዕርነት፡ ሕበራዊ ዕላማን ተዋረዳዊ ሓላፍነትን ዘኽብር ዘለዎ፣ ሙሉእ መሰል ዓርሰ ውሳነን ዓርሰ ምሕደራን ዘረጋግፅ፣ ምስ ካልኦት ዝህልዎ ርክብ ኣብ ሓበራዊ ረብሓን ምክብባርን ዝተመስረተ፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝጠልብን ከረጋግፅ ዝቃለስን፣ ኣብ ትካላትን ውዳበታትን ዝእእምን፡ ኣብ ውልቀ ሰባት ዘይንጥልጠል ወዘተ። ህዝቢ ትግራይ ከም ብሄር ጠንካራን ገስጋስን ኣተሓሳስባ ዘለዎ ብሄር እዩ እንብሎ ዳርጋ ኩሎም እዞም መመዘንታት ስለ ዘማልእ እዩ። ናይዚ ተፃራሪ ወይ ድሑር ብሄርተኝነት ድማ ዘርኣዊ/racism ፣ ዓሌታዊ/ tribalism፣ ምላሻዊ/ reactive፣ ንባዕሉ ኣገዳሲ ዝገብርን ንኻልኦት ዝፀልእን ካልእ ኩሉ ይፀአኒ እዩ ኢሉ ዝኣምንን/paranoia about outside world፣ ፅልእን ጎንፅን ፈጣራይ/hostility ወዘተ።

 

ዓዲ (መንግስቲ) ዝፍርስ፣ ፋሕፋፍ ዝብል እንታይ ትኾን እንተሎ እዩ? መንግስቲ እንትልሕልሕ፡ ብፍላይ ኣብ ልዕለዋይ ክፋሉ፣             ሕጊን ስርዓት(lar and order) ምኽባር እንትኣቢ ወይ ተዘይተኸቢሩ፣ ዘይምዕሩይ ግልጋሎትን ምሕደራን እንትህሉ/bad public services፣ ፖለቲካ ብውረን ያዕያዕን እንትብከል፣ ካብቲ ስሩዕ ውዳበን ትካላትን ወፃእ ንህዝቢን መሪሕነትን ዝዝውሩ ወይ ንዝውር ኢና ዝብሉ እንትበዝሑ፣ ህዝቢ ኣብ መራሕቱ ኣሜኔታ እንትስእን፣ ፖለቲካዊ ልህይቃን ብበዝሒ ሽሞም እንትጎድፍን ፀለመ እንትበዝሕን፣ ምፅያቕ፣ ምሕምዟቕ፣ ምዝራግ…. እንትበዝሕ ወዘተ

ስለዚ ኩሉ ትግራዋይ ንባህርን እንታይነትን እዚ መድረኽ ብዝግባእ ተረዲኡ ካብታ ቀንዲ ውራዩ ውራይ ልምዓት ትግራይ ዘጋልሶ ወይ ከዕንቅፎን ከጋልሶን ዝፍትን ሓይሊ ከለልን ክምክትን ይግባእ ንብል።

Check Also

ውራይና መበል 57 ሕታም pdf ሙሉእ

ውራይና መበል 57 ሕታም pdf ሙሉእ wurayna text 57

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *