እምንትና ኣብ ባዕልና!

0
152

ጉዕሽ ወዲ’ንከረ

ህወሓት በቢዝሓለፍካዮ ብከቢድ ንስሃን ነስሓን  ጥዋዕ ክብል ኢሉ ንርኢ ኣለና። ኣቦይ ስብሓት “እቲ ውድብ ኣብ ዝሓለፉ 15 ዓመታት  ህይወት ኣይነበሮን” ኢሎም። ኣይተ ስዩም መስፍን ድማ እናኸሓድና እናኸሓድና ኣበይ ከምእንዓልብ ጨኒቑና ነይሩ ኢሎም። ይትባረክ ዝተባህለ ማእኸላይ ኮሚቴ ድማ ጋዜጠኛታት ኣኪቡ፤ “ዝትክእ ዘየዳለና ኮይንና ‘ምበር   ብ45 ማእኸላይ ኮሚቴና ክንባረር ምተገበአና። ትግራዋይ ሬሳ እናተቀበለ ዝፀረና ህዝቢ እዩ። ገዛኢ ደርቢ ክሳብ ምኳን በዲልናዮ” ኢልዎም።  ጌታቸው ረዳ ድማ ኣብ ኣውሮፓ   ከይዱ “ንህዝቢ ትግራይ ዘይኣነን ብፆተይን ፀላኢ የብሉን ኢሉ። ብደንጎላ ኮሎኔል ዝማረኽ ህዝቢ ንሓደ ኣማሓዳሪ ጣብያን ቤት ፅሕፈትን ክፈርሕ ጌርናዮ”  ክብል ንባዕሉ ኣምሪሩ እንትረግም ኩሉ ሰሚዕዎ (ኣብ ትግራይ ቲቪ እንተዘይተመሓላለፈ ኳ)። ኣቦ መንበር ህወሓት ደብረፅየን “ተጣዒስና ኢና” ኢሉ።   ምኳን ርብዒ ክፍለ ዘመን ኮረቻ ስልጣን ዘይለቀቑ ካድረታት ህወሓት ምንሳሕ ሕዚ ኣይጀመርዎን።

መለስ እናሃለወ 97 ዓ.ም ውን ፤ እዚ ህዝቢ ተዋሒሱና’ምበር ኣይመረፀናን ኢሉ ነይሩ። ዘየምርፅ ምግባሩ ፈሊጡ ነይሩ ማለት እዩ። በቲ ሓደ ዘወር ኢሉ ድማ መሊሱ ይንየትን ዘይንሕና ዶ መን ኣለኹም እዩ ይብል ነበረ። ሓደ እዋን ኣብ ሓወልቲ ዝተኣከቡ ሰባት ኣብ ትግራይ ዝመደብካልና መራሕቲ ሰለስተ ነገር ይጎድሎም። ንሰን ድማ ቅንዕና፤ ብቕዓትን ስነምግባርን እየን  ኢሎሞ። ንሰን ዘይብሉ ንመራሕስ ይትረፍ ንተመራሒ ኣይበቅዕን   ማለቶም ነበረ። “ንሱ ሓቅኹም። ፀፀር ገበጣ ኮይኖምና’ምበር ታይ ክገብር” ኢሉ ነበረ። ደብጎላ እናተባህሉ፤ ብድሕሪኡ ኣብ ስልጣኖም ዝቐፀሉን ዘቕፅሎምን  ሰባት ተኣምረኛታት ፈተውቲ ከብዶም ኮይኖም እምበር መቸም ካልእ ፖለቲከኛታት ተዝኾኑ ኣይምገበርዋን። ውርደት ታይ ምኳኑ ዘይፈልጡ።  ሓደ ፖለቲከኛ ገለ ገለ ኢሉ ቃል ይኣቱ’ሞ ካብ ገሊኡ ገሊኡ  ይትርጉም እዩ። ኣብዛ ርብዒ ክፍለዘመን ዝርአናዮም ካድረታት ህወሓት ግና ገለ ይብሉሞ እንደገና ገለ ምውሳኽ ጥራሕ።

እወ ምንም ጥርጥር የብሉን መራሕቲ ህወሓት  ወዲሎምን በዲሎም እዮም። እሞ ድማ እናተነግሮም። ህዝቢ ንዐኦም ክሕሉ ድቃስ እንትስእን ንሶም ግን ጥንቅልዒት ደቂሶም ሓርኒኾም። ፈለማ ከምዚ ክኸውን ይመስል ኢሉ ህዝቢ ይትንቢ ነይሩ። ደሓር ግን ብርግፀኝነት እናረአዮ ስለዝመፀ፤ ካብ ይመስል ናብ ይኸውን ኣሎ ዝብል ተሳጊሩ። ንሶም ግን “ዓይነይን ይርእየለይ ልበይንከ ይስሕተለይ” ኮይኖም ኣብቲኾም። ብርግፅ እቲ ህዝቢ ቀደምስ ፈሊጦም ዘፅቀጡ ይመስሎ ነበረ።  ደሓር እንተተፈተሹ ግና ክበኽቱ ሓቆም እዮም። ዘይብላያ እኖኻስ ካብ እምኒ ትፀንዕ። እቶም ስልጣን ዝበሓቱ ካድረታት ህወሓት ብላዕሊ ላዕሎም እንትረአዩ፤ ንመለስን ንቓሉን፤ ንመስመርን ሕንፃፅን  ዘኽብሩውን ይመስሉ እዮም። ወዮም ካድረታት ፀፍ ቀፍ ኢሎም እንትዛረቡ ህብስተ መና ካብ ሰማይ ዘውርዱ እዮም ዝመስሉ። ግን ከምታ ህበይ  እትሰምዕ መሲላ ዘይትሰምዕ፤ ሌጋሲ መለስ ካብ ዝብል ውቃጦ ንዓቐብ ንሱ ታይ ይብል ከምዝነበረ ዝፈልጡ የለውን።

እቲ ዘምልኸዎ ሰብ መጠንቐቕታውን አኮ ይህቦም ነይሩ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2001 ዓም ኣብ መቐለ ኣኪቡ “ብከምዚኣ እንተኼድና ኣብታ ሻዕቢያ ጠጠው ዝበላ ደው ክንብል ኢና” ኢሉ ነይሩ። መደራግሕ ክመፀና እዩ ውን ይብሎም ነይሩ። ኮታ ብዙሕ ጊዜ እዩ ዘጥንቕቆም።   ግን ከም መንደዓት ኣብ ሕቑኡ ተሓንጊሮም ስለዝነበሩ  ኣየንብቡን። መለስ ኣብ ሓደ ጉባኤ ፅሒፍዎ ዝመፀ መማያየጢ ንወዮም ካድረታት በቲኑሎም ሓዲሩስ ንፅባሒቱ፤ ኣብቲ ፅሑፍ ዘሎ ፍረ ነገር እናሓተቱ ጦቕ ኣበልዎ። ሽዑ በቲ ትህኺቶም ዝተቆጠዐ መለስ፤  ትማሊ ዝሃብናኩም 20 ገፅ ከየንበብኩም ዝመፃኹምስ ካልእ ታይ ክተንብቡ ከምእትኽእሉ ኣይርደአናን ክብል ፀረፎም ይብሃል። እወ ንሶም ኣይፅሕፉን ብዛዕበኦም ዝተፃሕፈ’ውን ኣየንብቡን ነይሮም። ድሕሪኡ  ናቶምን ዘይናቶምን፤ ማዕዳን ተቓውሞን፤ ፈታውን ፀላእን፤ መንገድን ፀድፍን፤ ጓልን ወድን ምልላይ ኣብይዎም እንተየላለይዎ እውን ክጠፍኡ ተገዲዶም ኣለዉ።

በቃ ገሊኦም ብፍላጥ ገሊኦም ሰኣን ፍላጥ  ክሒዶም እዮም። ህዝቢ ረሲዖም እዮም። ምንም ጥርጥር የብሉን ህዝቢ  ኣለዉ እናበሎም ምሳኻ የለናን ኢሎሞ እዮም። ምስ ዘኽብሮም ገዲፎም ምስ ዘሕስርዎምን መልሓሶም  ዘውፀኡሎምን ዒዋሉ ዓሪኾም እዮም። ንሶም ተሸኪሙ ቤተመንግስቲ ንዘእተዎም ረሲዖም፤ ንዝሕሽከርዎም ከሰራስሩ ተራእዮም። ሕዚ ግን መሬት ተገልቢጣቶም እያ። ተቓሊሱ ክብሩን ክብሪ ሃገሩን  ኣብ እምባ ሰቒሉ  ዝሃቦም ህዝቢ፤  ኣብ ሓሞኽሽቲ ሒዞሞ ክንከራረዉ ተገንዮም።

ዝተሰርሐ’ምበር ዝነጠበ ነገር የለን

ብርግፅ ኣመራርሓ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ሞሳ፤ ከቢድ ሞሳ ገይሮምሉ እዮም። ብፍላይ እቶም ፈለማ ንሜዳ ዝወፁ ዕሸል ምሁራን ንዓዶምን ህዝቦምን መኸታ ኮይኖም  ብዘይቃልዓለም ግንባሮም ንዓረር ክህቡ ዝወፁ እዮም።  ንሶም ዝተሰነደ መበገሲ ታሪኽ እኳ ኣይነበሮምን። ካብ ዝተዘራረገ ሃዋህው መስመር ኣውፂኦም፤ ናብ ሳይንስ ቀይሮም፤ ወሸን ኢሎም ህዝቢ እናዕሰሉ፤ ተኹሶምን ተንቲኖም ፅሒፎምን ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት ኩሉ ናብ ተንታናይ ዝቐየሩ በላሕቲ ምንባሮም ፈፂምካ ኣይከሓድን።  ናብ ስልጣን ምስተፀግዑ ግና ከም ተመን ዕፋፎቶም ኣውፂኦም፤ ናብታ ኣብ ውሽጦም ተዶጕላ እትቕመጥ ናይ ገዛኢ ደርቢ መትኒ  ድርዕቶኦም ጠቕሊሎም ኣትዮማ። ንኡስ ደላቢ ሃፍቲ ብተፈጥርኡ  ካብ  ወያናይ ባይታን ቁፅፅርን እንትወፅእ ብቐጥታ ናብታ ደርቡ ከምዝፅጋዕ ይዛረቡን ይትንትኑን ነይሮም። እታ ትንቢት ድማ ፈፂሞማ።

ቀደም ኣብ እዋን ቃልሲ፤ ፀላእቲ ሓፋሽ መስፍንነት ሃፀይነትን ቢሮክራሲ ካፒታሊዝምን እዮም ክብሉ ተንቲኖም። ደሓር ስልጣን ምስሓኾሩን ምስቶም ስትራቴጂያዊ ፀላእቲ ዝበልዎም ማይን ፀባን ምስኮኑን ግና፤ ፀቢብነትን ትምክሕትን እዮም ፀላእትና ክብሉ መደብ ዘይብሎም ሓደሽቲ ፀላእቲ ኣሰሊፎም። በዚ ድማ እቶም ቀንዲ ፀላኢ ዝነበሩ መልክዖም ለዊጦም መፂኦም። መስፍንነት ብምስርሳር ብዘመድ ኣዝማድ፤ ብምትእስሳር ጥቕማ ጥቕሚ፤ ብኣኮን ወዲሓፍትን ዘይሩ መፂኡ ኣብ ልዕሊ ሕብረተሰብ ዓንዲሩ። እቶም መራሕቲ ህወሓት  ነቲ መሓመሲ ሩባ ኣብ ምዝራግ ኢዶም አእትዮም ቀንዲ ሓምዞቕቲ ኮይኖም። ስለዚ እቲ መስመር ዝብልዎ ድዋሕ ኢሉ ፈራሪሱ። ቀንዲ መፍረስቱ እቶም ካብ ወያናይ ባይታ ዝወፁ ካድረታት ባዕሎም ኮኑ።

ቀደም  ማዕርነታዊ ሓድነት ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ ዘይህንደስ ከውሒ ክነንብሮ ኢና ይብሉ ነይሮም። ዳሓር መራሕቲ ህወሓት ኣብ ትግራይ ታይን ናይ መንን ምኳና ዘይትፍለጥ  ተሓቢኦም ዝሽምጥጥዋ ሳግላ ትእምት ተኺሎም፤ ንሶምን ቤተሰቦምን ኣንጊሶም፤ ኣብ  ዝሓለፍዎ ክልል ኢትዮጵያ ድማ ፍንጭራዕ ካብ ምባል ሓሊፎም ንስኻ ሕለፍ ንስኻ ትረፍ ክብሉ ህዝቢ ክሳብ ዝዕዘቦም ነገስትን ኣንገስትን ኮንትሮባንዲስት ኮይኖም። ከም ማፍያታት ችቻልያኖ። ብዙሕ ተፀሚሞም ዳሓር በዚ ናይ ውሑዳት ምስሉያት ልቦም ዝቐሓሩ መሓዙትና ዝብልዎም ዝነበሩ ውድባት፤ ችዱ ኣንቱም ውሻይ ኮንትሮባንዲስት ኢሎም ውቃበኦም ድሂሎም ሰዲዶምዎም። ብሰንኪ ንቑፅ ይነድድ ርሑስ ኮይኑ ርሂፀ በላዕ ህዝብና ኣይ ማዩ ኣይ ሰማዩ ሽሞምን ተግባሮም ክሽከመሎም ተገይሩ። ፈቆድኡ ተገፊዑ። የትግራይ የበላይነት ዝብል ንፅል ዜማ ካብ ዓዲ ክሳብ ህዳም ከም ሃገራዊ መዝሙር ዘሚሮም ሓቂ ኣምሲሎማ። ማዕርነታዊ ሓድነት ዝብሃል ኣብ ሕቶ ኣትዮ ትግራዋይ ተሸቝሪሩ። ስለዚ ብሓጥያቶም ህዝቢ ዘፅርፉን ዘውቅዑን  ሸቀጥቲ ወዲኒታት እዮም።

ቀደም እቶም 11 ኮይኖም ዝወፁ ገድሊ ትግራይ እንተውሓደ (ውሽጦም ከም ውሽጦም) ኣብ ሓደ ዓንዲ ሓሳብ ይዓስሉ ነይሮም። ሎሚ ግና ኣመራርሓ ህወሓት እየ በሃሊ፤ ኣብ ብዙሓት ብትኽታኽ ሓሳባት እዩ ተመራቒሑ ዘሎ። ዝህብዎ መግለፂ ኳ ከከም ኣወዓዕለኦም አምበር፤ ጥርኑፍ የብሎምን። እቲ ኣስኳል ኮይንና ሃኒፅናዮ ዝብልዎ ኢህወደግ እውን የለን። ገሊኦም ውድባት ከም ኣብነት “ኣብ ህወሓት ዝተፈጥረ ኣንጃ ናብ ውድብና ጣልቃ እናኣተወ አሕሲሩና” እንትብሉ ብግልፂ ካድረታት ህወሓት  ማለት ሓንኮርቲ ምኳኖም ንህዝቦም ኣረዲኦም ክገላገሉ ከምዝቃለሱ ገሊፆም እዮም። እዙይ ማለት እቲ ኣስኳል ወይ ፈሲሱ ወይ ኣጉሉ ተናዒቑ ምኳኑ የርእየካ። ቄሮ ዝብሃል እኽብካብ ወዲኒ ዓዲን ልምዓትን የዕኑ ኣሎ ኢሉ ገለ ክፋል ህወሓት እንተእዊ፤ እቶም መሓዙተይ ትብሎም መዋዕልታ ድማ ቆሮ  ማእገር ቃልሲ ክብሉ ኣብ ኣደባባይ ብምንኣድ ንህወሓት ኣፍንጫኺ ንኸሲ ኢሎማ። ስለዚ፤ ኣየነይቲ  እያ ህወሓት? እታ ብመሓዙታ ፈዅሳ ክንቲት ዝተረፈት ድያ ? እታ ብህዝቢ ትግራይ ዝተፈንፈነት ድያ? እታ ተዛሪባ ዘይተስምዕ ሬጣጥ ድያ?  መን እያ ።

ህወሓት ቀደም ኣብ እዋን ውግእ፤ መስመር እምበር ውልቀ ሰብ ኣይትእመኑ ትብል ነይራ። ደሓር ኩሎም ዓቕምታታ ብሓደ ወስታ  ቆሪፃ  ኣብ ኢድ ሓደ ፈራሕን ጎራሕን   ወዲቓ። ኣብ ጥንታዊት ግዝኣት ሮማ ኔሮ ዝብሃል ወፈፍ ዘብሎ ዕቡድ መራሒ ብዝተባጠሰ ተባጢሱ ስልጣን ሒዙ። ደሓር ኩለን ኣራእስ ሓደ ተዝሓስባ ይምነ ነበረ። ከምኡ ምኳን ምስኣበየኦ፤ ዋይ ናይ ህዝቢ ሮማ ክሳድስ ሓንቲ ተተኾነለይ፤ እቱይ ምንታይ ብሓንቲ ሴፍ ብሓንቲ ወስታ ቀንጢበ ከዕርፈን ይብል ነበረ። ደሓር ዝመፁ መራሕቲ ህወሓት ከምኡ ኮይኖም።  መዐንደሪ ሓደ ውልቀ ሰብ ኮይና። እቶም ዘይተጎንደቡ ጨናፍር፤ ኩሎም ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰብ ከምልኹ ቀፂሎም።  ልቦም ኣጥፊኦም ፈትዮሞ። ንሱ ብዝበሎን ብዘይበሎን ክምርሑ ጀሚሮም። ንሱ እንተይልዋ ኢልዋ እዩ ይብሉ። እንተዘይልዋ ድማ ከምኡ ክብል ኣይሰማዕናን እናበሉ ይምርሑሉ። ምእንተዙይ ድማ፤ ህዝቢ ነቶም  መስመር ዝብልዎ ዝነበሩ ደምሲሶም ናብ ጊላነት ዝኣተዉ ሰባት፤ ይትረፍ ክሰምዖም ይሓስቡ ድዮምስ ኣይሓስቡን  ኢሉ ናብ ምጥርጣር ኣትዩ። ድሕሪ ሞት መለስ (ነብሲ ይምሓር) ዝተጠየቓ ሓንቲ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ፤  መለስ ካብ ዝመውትስ ምንባብ እኳ ጀሚርና ክብላ ናብ ብዙሕ ዝሽረፍ ሪኢቶ ሂበን ነይረን።  ቅድሚኡ ንሱ የንብበለን ነይሩ ማለት ድዩ። bed time reading ከምዛ ቆልዓ እናንበብካሉ ዝድቅስ!

ቀደም   ተወላዋላይ ለኽባጥ ምሁር  ኣጥፊእና ቅዋም ዘለዎ፤ ፈታዊ ዓድን ህዝብን ምሁር ክነፍሪ ኢና ይብሃል ነይሩ። እዙይ ፅባሕ ምድምሳስ ደርጊ  ኮነ ኢልካ ተጠሊሙ፤ ደኳዕን ጭርኡ ደጓልን  ምሁር ከም ሓመድ ፈርዩ። ኣርዑት ናብራ ብምራን ቀራቕሮ ኣብ ማእገሩ ኣሲሮም፤ ዘየቐንዕን ዓው ኢሉ ዘይዛረብን ምሁር   ፈጢሮም። ካድረታት ህወሓት ነቶም ዓበይትን ድሕሪ ዓወት ዓደይ ኢሎም ዝመፁን ኣበይ ምስነበርኩም ኢኹም ሕዚ ንስልጣን ትመፁ ኢሎም፤ ነቶም ሓዱሽ ቡቋል  ምሁራን ትግራይ ድማ “ዘይዓቕምኹም ኣይተንቃዕርሩ” ኢሎም እናስዓቡ ድሂሎምዎም። እቲ መዳህልቲ ድማ ዝኸፍአ መልክዕ ነይርዎ። ኣብ ሻድሻይ ጉባኤ ህወሓት ብርክት ዝበሉ መናእሰይን ዓበይትን ምሁራን ተጋሩ ናብቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ዝተመርፁሉ ጊዜ ነይሩ። ሽዑ ኣቶ መለስ “ሎሚ መናእሰይን ምሁራንን  ዝሓወስና፤ ኣሪግና ከብርዩና ወይ ስትራቴጂ ምሕነፃፅ ኣብዩና ከምህሩና ኢልና ከምዘይኮነ ክፍለጥ ኣለዎ” ኢሉ ደሀለ። ብድምር መራሕቲ ህወሓት ክብሪ ታቦትን ዕድመ ማቱሳላን ከምዝተዓደሎም ዘሓስቡ፤ ማዕሮ ናይ መጀመርታን ናይ መወዳእታን ልሳናት ህዝቢ ኢና በሃልቲ እዮም ነይሮም። ምእንተዙይ ድማ፤ ካብ ሓቂ ተዛሪበ ዝሽገር፤ ምስቶም ፖለቲከኦም  ከይተንከፍካ  ተጋሕቲንካ ብላዕ፤ ዝብሉ ሃንጎሪማታት ዝሻረኽ ምሁር ዝዓብለላ ዓዲ ተፈጢራ። 25 ዓመት ዝዕድሚኤን ዩኒቨርሲቲታት፤ ኣሽሓት ሰብ ኣመሪቐን እምበር ቁንጣር ለወጥቲ ምርምራትን ርዝሰ እምነት ዘለዎ ምሁርን ግን ዘፍረያ ኣይመስለንን። ከመፈረያ ምረአና፤ ምተለወጥና።

ቀደም ትግራይ ኮነ ኢትዮጵያ ነብሶም ምእንቲ ህዝቢ ብዝለገሱ ምሁራን ክትምራሕ እያ ዝብል ዓውደ ስብከት ነይሩ “ብውድብ”። ስልጣን ምጭባጦምን እቲ ህዝቢ ካብኦም ንኽበታተኽ ብዙሕ ጊዜ ከምዝወስደሉን ምስኣረጋገፁ ግና፤ ብን ዝበሉ ሓሻኽር ቆፂሮም ኣብ ልዕሊ እንግዳዕ ህዝቢ ዳዕኒኖሞም። ብኡ ኣቢሎም ኣብ ላዕልን ኣብ ታሕትን ዝተኾየጡ ሰባት፤ ምስ ያሒት ገበኖምን እንተላም ሕፅረት ግንዛበኦምን ኣብ ዘዝረገፅዎ ናይ ምዝመዛ ሚዛን ከየዝበሉ ተመዓዳድዮም ርብዒ ክፍለዘመን ደው ኢሎም። ብመራሕቲ ህወሓት ኣብ ወረዳ ዝምደብ መራሒ ኣብ ጣብያ ህዝቢ ደም ዘንብዐ እዩ፤ ኣብ ዞባ ዝምደብ መራሒ ኣብ ወረዳ ግብዝ መስፍን ኮይኑ ዓዲ ብሕሶት ዘጥፍአ ሰብ እዩ፤ ኣብ ክልል ዝምደብ ድማ ወረዳን ዞባን ዝፈንፈንኦ ተንሳፋፊ እዩ። እዚ ኣካይዳ ብዙር ን27 ዓመታት ስለዝቐፀለ  ድማ፤ ባህሊ ኮይኑ፤ ምቅጣርን ነውሪ ክንሱ ናብ ስልጣን መውፅኢ ብሕታዊ መንገዲ ኮይኑ ንወለዶታት ዝሓልፍ ስምብራት ብልሽውና ዓዲ ፈጢሩ። ንዓቐብ ብዝደየብካ ቁፅሪ እቲ ዝተበላሸወ መራሒ ዝርከበላ ዓዲ ድማ፤ ጋዳ’ኳ ደው ኢላ ክትከድ ሓያል ኮይና ምበር፤ ዛጊድ ክትፀንሕ ኣይትግመትን።

ቀደም ኣብ ህንፀት ሃገር  ነቶም እጃሞም መተካእታ ዘይብሉ ልምዓታውያን ሰብ ርእሰማል ክነዕስል ኢና ይብሃል ነይሩ። ንሱ ንይምሰል እምበር መትከል ስለዘይነበረ (ብጭቡጥ ዝፈረዩ ሰብ ሃፍቲ ኣብ ቆርበት መንግስቲ  ተለጢፎም ዝሞቱ ቆራዲድ  ዝበዝሕዎም ኮይኖም። ብኣቋራጭ ክነግሱ ዝጓየዩን ኣብ መንገዶም ዝፀንሖም ታዕሪፉ ከየልዐልዋ ዘይሓልፋን  ሃርጓፋት፤ ንፅርየት ስርሖም ዘይጭነቑ፤ ኣብዙይ እናሰርሑ ካዝንኦምን ናብርኦምን ኣውሮፓን ኣማሪካን ዝገበሩ፤ ንብረትን ጥሪትን ናብ ወላዲት ዓዶም ክንዲ ዝእክቡ ናብ ግዳም ዘህድሙ ብድምር ቆፂርካ ዘይውዳእ በደል ዝተሓንገጡ ሰብ ሃብቲ ተፈጢሮም ርአና። ንሶም እቲ ስርዓት ዒሕ ኢሉ ዝወለዶም እዮም። ስለዙይ) ብበዝሒ ልምዓታውያን ሰብ ሃብቲ ክነዕምብበ ኢና ዘተባህለ ተራ ጃህራን ምትዕሽሻውን ኮይኑ ተረኺቡ።

ከምኡ እናበልና ዝርዝር እንተወዓልናዮ ኣብ ኩለን ዓውደ ስራሕቲ ዘሎ ህልዊ ኩነታት ከምኡ እዩ ዘሎ። ሕዚ ኣብዚ ዝተዓየነ ፖለቲካዊ ምህዳር ምስተረግረግና፤ ብጣዕሚ ዝገረሞ ኩሉ ወዲ ኣዳም ታይ እባ ኢና ኮይንና ክብል ትንፋሱ ክሳብ ዝወፅእ ይሓትት ኣሎ።  እቶም ጉርሖም ኣብዚ የብቅዕ ዘይብሃሉ ፖለቲከኛታት ድማ፤ ንሕና ተበላሽና ኢና፤ እንተኾነ ህዝቢ ውን ነቲ ፀገም ኣብ ምምፃእ ዝነበረካ ፆር ፈትሽ ይብልዎ ኣለዉ። ብርግፅ ሓደ ፈረንሳዊ ፈላስፋ ቀደም፤ “ሓንቲ ዓዲ ብዕቅና እያ መራሒ እትረክብ”  ክብል  ኣብ መለኮታውን ፖለቲካውን መርገፂ ዝዋላወል ሐሳብ ሂቡ ንብዙሕ ሰብ አእሚኑ እዩ። ከም ኣባህልኡ፤ ሓደ መራሒ ዓዱን ህዝቡን ዝመሰሎ እዩ ዝመስል ማለቱ እዩ። ህዝቡ ስርዓት ተተኸቲሉ ይኽተል፤ እንተረብሹ ይቐፅዕ ከም ማለት እዩ።

እዙይ ኣተሓሳስባ ግን ኣባና ዝሰርሓ ኣይመሰለንን። ብፍላይ ኣብ ትግራይ ህዝቢ እዩ ዝመርሕ።  ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ወሊዱ፤ ቀሊቡ አዕብዩ፤ ኣብ መንገዲ ክትፀድፍ እንተበለት ናብ ሜዳ መሪሑ፤ ጠርነፍቲ በቢግዚኡ ነንርእሶም እንትበላልዑ  ተፃዊሩ፤ ሰላም ምስኮነ’ውን፤ ካባኻ ንላዕሊ ዝፀገሞ ስለዘሎ ተፃወር  ክነርክበሉ እንትብሃል ክሳብ ዝርስዕዎ ተፃዊሩ፤ እንትሕሶ እንትስረቐ ብሽሙ እንትጠሓል እንትከሓድ ኩሉ ክኢልዎ እዩ።  ህዝቢ ትግራይ እዙይ ዝገብር ህወሓት ሕማቕ ኣማውታ ሞይታ፤ ምንም ከይተዳለወ ዓድን ስርዓትን ከይባላሾ አዕሚቝ ብምሕሳብ እዩ። ነታ ልቢ አዕብዩ ዝተፃወረላ ኩነታት ግን ካድረታት ህወሓት ከም ዕሽነት ቆፂሮም፤ እንትነበላሹ ምእንቲ ክንእርም፤ እንትንእርም ምእንቲ ክንመርሖ ኢሉ ህዝቢ ትግራይ ፈትዩ ከይፈተወ ንዓና እዩ እናሰራሰረ ዝነብር ናብ ዝብል ሃላይ መደምደምታ በፂሖም። ዘንትእለት ነበርቲ ኢና ኢሎም።

ገለ  ተንተነቲ ፖለቲካ፤ እቶም ሕዚ ዘለዉ ካድረታት ህወሓት ጎራሓትን ፈላጣትን ይመስሉ’ምበር ነዚ መድረኽ ከንብብ ዝኽእል  ዓቐሞም የብሎምን። ስለዚ ፈትዮም ዘይኮነስ ሰኣን ዓቐሞም እዮም ዝብድሉን ዝሰዓሩን ዘለዉ እንትብሉ  ይምጉቱ።  ዓቕሚ ካድረታት ህወሓት ከምዝበኸተ ዝሰማምዑ  ካልኦት ተንተንቲ ድማ፤ እቶም ካድረታት ዓቕሞም እናውሓደ ከምዝኸይድ ኣቐዲሞም ስለዝፈለጡ፤ ኮነ ኢልካ ንትግራይ ዝቐትል ኣካይዳ ተኸቲሎም መፂኦም እዮም ይብሉ። ንኣብነት ዝሓትት ወለዶ ከይፍጠር ምግባር፤ ሕብረተሰብ ነንርእሱ ክጠራጠር ምግባር፤ ኣብ ተግባር ዘይሽረፍ ቀለም ጥራሕ ዝፀገበ ተመሃራይ ምፍራይ፤ ንምሁራት እናለኸፍካ ክሃድሙ ወይ ብኸብዶም ሒዝካ ክሕሽከሩ ምግባር፤ ንገሊኡ ምሁር ድማ ንዝበልፅዎ ሰባት ዘምርሕ ቦታን ገንዘብን ሂቦም ብዕርቡን ብምሓዝ (ውልቀ ዋንነቶም) ኣብ ልዕሊ ብፆቱን መሳርሕቱን ናይ  ፈራሕ ጨካን ስጉምቲ ክወስድ ጌርካ ምብልላዕ፤  ሚድያታት ብሞኖፖሊ ሒዝካ ምሕሳው፤ ንሕሶት ኢደ እግሪ ሰሪዕኻ ቅቡል ክኸውን ምግባር፤ እሙናት ተሓሽከርቲ መናእሰይ ክሕስዉን ሰብ ክድህሉን ብመሃያ  ምቑፃር፤ ካብ ቃልን ትእዛዝን ካድረታት ዘጫሃየ ሰብ ብኸብዱን ከብዲ ስድርኡን ምሓዝ፤ ኣብ ትግራይ ኣማራፂ ሓሳብ ከይህሉ ውድብ ናይ መጀመርያን መወዳእታን እያ እናበሉ ሰብ ምፅማም፤ ኣባልን ዘይኣባልን እናበሉ ኣብ ሓደ ስድራ ቤት ምጥርጣር ምፍጣር፤ ሓረስታይ ብእንቅዓ ልቓሕ ቀይድካ ሓረስታይ ርባዕ መንግስቲ ምግባር፤ ካብ ዝተሓተ ክሳብ ላዕሊ ኣብያተ ዕዮ ፍፁም ብዘይምልከቶም “ክኢላታት” ምምላእ፤ ተጋዳላይ ነበር ምእንቲ ከምዝኸሓድካ ከይዛረብ ኣድራሽኡን ውዳበታቱን  ምጥፋእ፤ ሓሻኽር ምእንቲ ክትገዝእ ማንም ኦዲት ዘይገብሮ ናይ ትእምት ሕዛእቲ (ሽም ህዝቢ ትግራይ ለጢፍካ )  ፈጢርካ ምህፍታምን ዝኣመሰሉን በቲ ሕብረተሰብ ስራሕቲ ኣርዮስ ተባሂሎም ዝተሰየሙ ግብረ እከይ ምስራሕ መሪፆም ካድረታት- ህወሓት።

ስለዙይ ራእይ ካድራት ህወሓት ብሓፂሩ ኣብ ትሕቲ ሕስድን ህርፋን ስልጣንን ዕንክሊል ዝብል፤ ኮነ ኢሉ ዝተፋሕሰ  ትንጎ ኣድኪኻን ኣደንቍርካን ንህዝቢ ምግዛእ ዝብል ቴማ ዝተደረኸ እዩ ክብሉ ብዙሓት ተንተንቲ ፖለቲካ ይካትዑ።  ናይዚኦም ሓሳብ እናሓደረ እናተኾልዐ ዝመፅእ ሓቂ ኮይኑ ረኺብናዮ። ካድረታት ህወሓት ኣድክዮምን ኣደንቁሮምን ህዝቢ ክገዝኡ ሓሊኖም ከምዝነበሩ ብግልፂ ዝፈለጥናዮም፤ ኣብ ውሽጢ ርብዒ ክፍለዘመን ብናይ ባዕሎም ተበግሶ ክእረሙ ፈቲኖም ከምዘይፈልጡ ምስረአና እዩ።  ቀሊል ኣብነት ከቕምጥ። መለስ ምስዓረፈ መሪሕነት ህወሓት ዝተረከቡ ላዕለዋይ ካድረ ኣይተ ኣባይ ወሉ “ህወሓት ከምሎሚ ኢላ ጠንኪራ  ኣይትፈልጥን” ኢሎም ክዛረቡ  ሰሚዕና። እዙይ ማለት ውርደት ዘይርድኦ  ሓቦ ይብሃል።  ንሶም ዕድመ ህወሓት ሓንቲ ዓርቢ ዘይትሳገር ኮይና ክንሳ፤ ከምኡ ምባሎም፤ ዝጠስጠሰ ዓቕሞም ጠፊእዎም ከይኮነስ፤ ህዝቢ ስቕ ኢሉ ብአኦም ንኽግዛእ ዘሕደርዎ  ሓንካስን ኣብ ልዕሊ ተስፋ ዝነፃፀረ   ተስፋ እዩ ነይሩ።

ብሓፂሩ ካድረታት ህወሓት ብተበግሶኦም ውድብ ሓሚቓ ኢሎም ገምጊሞም ኣይፈልጡን። ስቕ ከምበልናሎም ስቕ ኢሎም ክገዝኡ ተሓጓሶም ሰማይ እዩ ክድርቶ ነይሩ። ህዝቢ ግን ደፊእዎም። ህዝቢ ከምኡ ዝገንፈለ ብናይ ዘመናት ስምብራት’ምበር ሓደ ለይቲ ፀጊምዎ ብምሕዳሩ ኣይኮነን። እቲ ፀገም ተዋህሊሉ መጎድእ ፈጢሩ ስለዝነደረ እዩ። ካድራት ህወሓት ኣብ ህዝቢ ትግራይ ዝለመድዎ ላግፂ ፤ ኣብ ዘይግዚኡን ዘይቦትኡን ክፃወቱ ምስጀመሩ ድማ፤        ዝገደደ ውርደት ተጎልቢቦም። እቶም መሓዙት ዝበልዎም ውድባት ንህዝቦምን መንእሰይን ብግልፂ ህወሓት ዝበኸተ ኣራእይኡ ክድዕንነና ይሓስብ ስለዘሎ ኣይፋል በሎ ኢሎም ክቑጣዕ ገይሮሞ። ኣብ ክልሉ ምንም ከይሰርሓ ኣብ ክልልና መፂኡ ኣንበሳ ይመስል ክብሉ ድማ ንዒቆማ። ወጊድ ኣይተድልን ብምባል ድማ ከም ቅጫ ሰቕሲቆም ብሓንቲ ሓጋይ ደርብዮማ።

ሕዚ እቲ ብጣዕሚ ዝፍራሕን ካድረታት ህወሓት ምብካቶም ኣይኮነን።  ሓጥያቶም መን እዩ ዝኸፍሎ ዝብል እዩ። ተረካቢ ይዓድዩ ዝብሃል ምስላ ኣሎ። እቶም ፍርቂ ክፍለዘመን ጥሪት ዝማእረሩን ቁንጣር ሰበበኛታት ካድረታት ህወሓት ድሕሪ ሕዚ ኣብ ውልቀ ናብርኦም ክፅገሙ ኣይኽእሉን። ንሶም እንተኾነ 7 ዘርኦም ሃጥ እንተበለ ድማ ክሳብ ዝሞቱ ጢን ኣቢሉ ዘፅግቦም ጎዶ መሊኦም እዮም ተባሂሉ ይግመት። ዝፅገምን እቲ ስምብራት ዝዓርፍን ኣብ ልዕሊ ወዲ ማርያም ክሊዔው እዩ። ስለዚ ሕዝውን፤ ንዐኦም ፈልዩ ዝወቅዕ በረድ ዘሎ መሲሉና እንኳዕሰይ ክንብል ኣይንኽእልን። ዘላትና ኣማራፂት ሓንትን ቃልስን እያ።

እሞ ታይ ንግበር?

 

እምንትና ኣብ ባዕልና!

እቶም ሓዱሽ ቀዳማይ ሚኒስተር (ካብ ምንታይ ተበጊሶም ብዘየገድስ) በቐዳማይ ኣብ ትግራይ ዝተደረኸ ብዙሓት  ደረቕ ሓቅታት ኣቕሚጦም። ትግራይ ማለት ኢትዮጵያ ተለዊሳ ዝተሰንከተህላ ዓዲ እያ ኢሎም። እወ እማኛት ምፅፍፃፍ ከየድለየ ኢትዮጵያ እትብሃል ዓዲ ካብ ትገራይ ዝተባህለ ባእታ እያ ተሰሪሓ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ እዚ ህዝቢ፤ ስርዓት፤ ሕጊ፤ ማሕበራዊ መስተጋብር፤ ያታ ፤ ባህሊ፤ ፊደል፣ ፅሕፈት፣ ትበብ ወዘተ ታይ ምኳኑን ከመይ ጌርካ ንወለዶ ይሓልፍን ብኦሪትን በሃዲስን ፀኒዑ ዝፈልጥ ህዝቢ ኣለና ማለት እዩ። ኣብ ዋሕዚ ህላወና ግና፤ ሓፍን ለጠቕን፤ ፀልማትን በረሃንን፤ ምስኣንን ምርካብን፤ ኵናትን ሰላምን፤ ክሕደትን እምነትነ፤ ሕስድን ቀንዕናን፤ ስርዓትን ስርዓት ኣልቦነትን፤ ቃልስን መስዋእትን፤ ኩርኳሕን ሃሪ ምንፃፍን፤ ፋሕ ጭንግራሕን ሕበረትን…  ኩሉ ዝርአና ህዝቢ ኢና።

ካብ ሓደ ምዕራፍ ናብቲ ቀፃላይ  ኣብ እንነጥረሉ ዋሕዚ፤ ብዙሕ ስንቂ ምድሪ ዝኾኑ ኣስተምህሮ ወሲድና ኢና። ናይ ነዊሕ ታሪኽ ገዲፍና፤ ናይ ቀረባ እንተወሲድና እንኳዕ ብሎሚ ፅባሕ ኣይተመሳተተ ኢልና እንንየተሉ ኣብ ፅፍርናን ብርክናን ዝተመርኮዘ ቅያ ፈፂምና ኢና። ንክፍለ ዘመን ዝኣክል ሰራውር ሰዲዱ ኣስተርሕዩ ዝነበረ ዘባል ዓቀይታይ  ስርዓት  ካብ ሱሩ ምሒና፤ ማዕርነታዊ ሓድነት ዝሰረቱ ስርዓት ተኺልና ኢና። እዙይ ምስገበርና ብላዕልውን ከይንኾን ብታሕቲውን ከይንፅቀጥ፤ ኣብ ሓወልትና እንተይተረፈ፤ ዝውፀዐና ከምዘይንደሊ፤ ኣባና ክበፅሕ ዘይንደሊ ወፅዓ ንማንም  ከምዘይንምነ ብእምነበረድ ፅሒፍና ኣቐሚጥና ኢና።

እዙይ ንምግባር እንትንብገስ፤ ጊዚኡ መናዕ ኢልካ እተዕቑበሉ በዓቲ  ሰለዝነበረ፤ ማዕሮ ሬጣጥስያ ዳዕሮ ይንቕነቕ ተባሂሉ ዝተኣምነሉ ነበረ። ግን ኣብ ብርክና ኣሚንና፤ ኣብ ቅልፅምና ተኣማሚንና፤ ደሓር ብር እናበልካ ሕልሚ ዝመስል ግን ሓቃዊ  ተኣምር ብምስራሕ ሓዱሽ ስእሊ ስኢልና። እዙይ ኣብ ከይዲ ዝገጠመ ማሕለኻ እንተገጠመ ዝከሓድ ኣይኮነን። ታሪኽ ኣይሕሱን። ነዛ ኩላ ዓወት ዝተዋሕሰትና ካብ ጥንቲ ምሳና ዝቦቐለት ኣካል መንነትና ዝኾነት ወያናይ፤ ኣይግዛእን በሃላይ፤ መስተውዐላይ ልቦናናን  ፅንዓትናን እያ። ወያናይ ሓቦና ምስ መትኒ ሰራውር ደምና ዝተዋሃሃደ ምበር፤ ኣብ ሓደ አዋን ከም ክኒና እንውሕጦ ግዳማዊ መሓየሊ ባእታ ኣይኮነን። ወያናይ ሓቦ ማለት ካድረታት ኣመንጊጎም ዘስትዩና፤ ኣብ ዘየድልየና ድማ ኣውፂእና እንድርብዮ  ዓለባ ኣይኮነን። ወያናይ ሓቦ ምስእቶም ኣብ መንገዲ ታሪኽ እንተሓልኩ ዝወደቑን ገናውን ዝወድቁን ካድረታት ህወሓት ዝተኣሳሰር ኣይኮነን። ወያናይ ሓቦ ማለት  ዝሓለፈ ዘሎን ዝቕፅልን ወለዶ ዝተሰርሓሉ ንያት፤ እናተለቋቆመ ዝቕፅል ሰንሰለት፤ ንህላወና ዝውሓስ ፀጋን ኣብ ህዝባዊ ሓይሊ ዝስረት መንፈሰ  እዩ።

ምእንተዙይ ድማ፤ ስንቂ ምድርን ሰማይናን ንሱ ስለዝኾነ ኣብ ወያናይ ፀጋታትና ክንድረኽ ይግባእ። ኣብዛ ዓለም ብዙሕ ፀላኢ ኣሎ፤ ክንዲ ባዕልኻ ዝኸውን ውሽጥኻ ፈሊጡ ዘፍርሰካ ሓያል  ፀላኢ ግን የለን።   ኣብዛ ዓለም ብዙሕ ፈታዊ ኣሎ፤ ክንዲ ቅልፅምካን ርእስኻን ዝዳረግ ፈታዊ ግን የለን። ግዳማዊ ሓይልን ፀጋን፤   ምንም ኣብ ዘይብሉ ቫኪዩም  ክዓልብ ኣይኸእልን። ደጋፊ ዝመፅእ ዓቕምኻ ምስርአዩ ጥራሕ እዩ። ናይ መጎትን ድርድርን  ዓቅሚ ክህልወና እንተኾይኑ ፈለማ ውሽጣዊ ትሕዝቶ ክድልብ ይግባእ።

ትግራይ ምስ ዓለማ ክተዳረግ እንተኾይና፤ ኣብ መዋእላ ዘጥረየቶን ዝተዋሕሳን ውሽጣዊ ዓቕምታታ እንትተድረኽ እዩ። መሊኡ ዝፈስስ ዓቕሚ ድማ ኣለና። ካብቲ ፅኑሕ ስርዓትናን ፃዕራም ናይ ስራሕ ባህለናን ሓሊፉ፤ ዕርኑብ ኣወዳድባ ዘለና ሰብ ምሉእ ፀጋ ኢና። ኣብ ከይዲ ዘማዕበልናዮ ወሓለ ኣወዳድባና፤ ሓልየት፤ ኣብ ሓደ መዓልቲ ናይ ክልተ ሰለስተ  መዓልቲ  ደሪብካ ምስራሕ፤ ብሓደ ሰሪሐ ብሓደ ክሓልፈለይ ኢልካ ምተሕብባር፤ ነንርእስኻ ተማኺርካን ዘቲኻን ጉድለትካ(ገምጋም) ምእራም፤ ዓድኻ ኣብ ቅድሚት ሰሪዕኻ ብዕላማ ምውፋር፤ ብወፈራ ምሰራሕ፤ ኣብ ዝሃለኻ ሃሊኻ ብዛዕባ ዓድኻ ምሕሳብ፤ ዘዘዓቕምኻ ሓዱሽ ታሪኽ ክትሰርሕ ምድላይ፤ ሕለፍ ኢሉውን ማዕሮ በጃ ህዝቢ ስጋይ ሰጋኻ ኢሉ ዝሕተቶ መስዋእትነት ዝኸፍል ባህሊ ዘለና ውርዙያት ሰባት ኢና። ግዳማዊ ሓገዝ   ዘይኮነስ ንሱ እቲ ውሽጣዊ ፀጋታትና እዩ ኣብዚ ኣብፂሑና።

ሕዚ ውን ንቕድሚት ክወስደና ዝኸእል ወያናይ ሓቦናን ተሞክሮን ኣለና። ንቕድሚት እንበገስ  ካብቲ ኣቐዲምና ዘዋህለለናዮ ዓቐሚ ሓኒንና እዩ። ዛጊድ ብዝሰጎምናዮ ክያዶ ድማ ንኹሉ ማዕረ ከጕዬ ዝኽእል ሚዲሚዶ ጣጢሑ ኣሎ።  ሕዚ፤  ለሚንናዮ ከፊእዎም ኣሎ ኢሉ ከብዱ ዝጋማጠል ወዲሓወቦ የለን። ስሒቕና ኢሉ ምሳና ዝግየፅ እውን የለን። እዙይ ማለት ግን ከልቢ፤ ካልእ  ከልቢ  ኣብ ዝቐለበሉ ሕሱም ዘበን በፂሕና ማለት ኣይኮነን።

ዘስምብድን ዘባራብርን  ሓያል መገጣጥምን ፈታኒ  መድረኽን ግን በፂሕና ኢና። ዓቕምን ክብርን ህዝቢ ትግራይ ከይተሓንገጡ፤ ኣብቲ ፍፁም ዘይንመነዮ ሜዳ ክፃወቱ ዘመናት ዘሕለፈት ካድረታት ህወሓት፤ ሕዚ መዋጥር ናብ ዝመስል ነገር ከእትዉና ኪኢሎም ኣለዉ። ብርግፅ ናይ ውልቀ ሰባት ሽመትን ምራድን ዘሎን ዝነብርን እዩ። እቲ ሕዚ ዘስምብድ ኮይኑ ዘሎ ግን ካብ ዝተቓለስናሎም መትከላት ዓንዲ ዝብሃል ብደዎም ከም ሞሞና ክቑንቁን ዘጀመረ ምምሳሉ እዩ።  ኣብ ድርድር ዘይቐርቡ ቁምነገራት ዝሰዓሩ ዘለዉ ይመስሉ። ንኣብነት ካብ ታሕቲ ዝብገስ መንነት ከይኮነስ ካብ ላዕሊ ዝብገስ ዜግነትን ከም ዕንጨቲ ጠማራይ ኣራእያን በጨቕ ክብን ብመንነት  ጀሚሩ ኣሎ። ጠማራይ ኣራእያ ንኢትዮጵያ ዝገልፃ ብሓመዳን ግዝኣታዊ ሓድነታን እዩ። “ክንህሉ ኢትዮጵያዊ ክንመውት ኢትዮጵያ ንኸውን” ምባል ናይ መንነትና ሚዛን ንዕዳጋ ኣውሪድካ ዜግነት ጥራሕ ዝድርዕ ለጠፍ እዩ። ከምኡ አንተኾይኑ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከፅንት ወይ ኣርዑት መግዛእቲ ክድርዕ ዝመፀን ኣብዛ ሃገር ሞይቱ  ዝተቀብረን ባዕዳዊ ሓይሊ ብሓመድ ምስቲ ኣብ መኸተ ዝወደቐ ሰብ ማዕረ ክብሪ ዝገብር እዩ። ስለዚ ኢትዮጵያዊነት ማለት ብዙሓት በሄራዊ መንነታት ተሰማሚፆም ዝሰርሕዎ ዜግነት፤ ተከባቢሮም ዝነብሩሉ ሉእላዊ ግዝኣት፤ ስርዓትን ማሕበራዊ መስተጋብርን እምበር ብሓመድ ዝዕቀን ኣይኮነን።

እዚ ከምዚ ዝበለ ኣተሓሳስባ  ምናልባት ሕዚ  ፈጢጡ ዝገጠመና ስትራቴጅያዊ ፀላኢ ከይከውን ይኽእል። ምናልባት ምስቲ ዘሎ ዋዒ መድረኽ ተዳሪግካ ንምኸያድ ዝግበር ስምዒታዊ ዋዕ ዋዕ ውን ክኸውን ይኸእል ዝብሉ ተስፈኛታት ኣለዉ። ካልኦት ድማ ካብ እምነት ዝብገስን ናበይ ከምእትኸይድ ዘመላኽትን ድርኵኺት እዩ ብምባል ሰጊኦም ኣለዉ። ቀስ አናተባህለ ነቶም ዓንድታት እናፍረሰ ዘይቕፅለሉ ምኽንያት የብሉን ዝብሉ ኣለዉ። ብወገነይ እዚ ብምሒር ፅምኢ ስልጣን  ቃዕ ኢልካን ተፋሒስካ ባይታ ዘቢጥካን ዝተረኸበ ወንበር፤ ንብጥርሑ እዩ ኢለ ንምእማን የፅግመለይ እዩ።  በቲ ዝነበረ ዓንዲ ንኽትከይድ፤ ካብ መቓልስትኻ ብፆትካን ተረባሪብካ  ስልጣን ክትምንዝዕ ክንድዙይ ቅድድም ዝተገብረ ንነገር እዩ ዝብል ኣራእያ እዩ ዘለኒ። ንሶም ነቶም ናብ ሰልጣን ዘምፅእዎም ትምክሕተኛታትን ፀበበትን ዓፀፊታ እንተዘይሂቦም ክብኣስዎም ምኳኖም ይፈልጡ አዮም። መቸም ንኹሉ ብማዕረ ከሕጉስ ኢልካ ምብጋስ ንማንም ከየሓጎስካ ዘርሞ ዘርሞ ምትራፍ ምኳኑ ስለዝፈልጡ ንሓዲኡ ከሕጉሱ እዮም ዝኾኑ። እቲ ከሕጉስዎ ዝደልዩ ዘለዉ  ድማ ዓንዲ መትከላት ስበሩ ከምዝብሎም ፍሉጥ እዩ። ባንዴራ ትምክሕቲ እንተተሰቒሉ ድማ ሓደገኛ ኩነታት ባዕሎም ፀዊዖም ለሚኖም ኣምፂኦም ማለት እዩ።

ካልእ በለፅ ድማ ሕዝውን በጨቕ ኢሉ ወፂኡ ኣሎ። ከም ዝፍለጥ ተፋሕጕግና ኢና ምበር ተኹቡ ስርዓት ዝተኸለልና የልቦን። ነዛ ባዕልና ዝተኸልናያ ስርዓትን ትዕበ ትንኣስ ልምዓትን፤ ንሕናውን ሓተትቲ መሲልካ ምቐራብ፤ ንሱውን  ተኳቢ መሲልካ ምቕራብ ክመፅእ እዩ። ንኣብነት ባቡር ሀዲድ ክስራሕ እንተኾይኑ ስለዝተቓለስናን ኣብዚ ንዕኡ ዝጠልብ ብርኪ ዕብየት ስለዝበፃሕናን እምበር፤  መለስ ፤ ሃይለማርያም ወይ ኣብይ ስለዝፈተዉ ከምዘይኮነ ልብና ይፈልጦ። ማይ መቐለ ክስራሕ እንተኾይኑ ብልመና ዘይኮነስ ግቡእና  ብፅሒትና ስለዝኾነ እዩ። ንስድራ ስውኣት ግቡእ ደበስን ጥቕማ ጥቕምን እንገብር፤ ብሰናይ ፍቓድ ሓደ መራሒ ዘይኮነስ ዝተበገስናሉ ዕላማን ናብራናን ስለዝእዝዘና ጥራሕ አዩ።

እንተኾነ ተቓሊስና ዝሃብናዮም ወንበር ኮፍ ኢሎም፤ ንሕና እዙይ ግበሩልና ኢልና ክንሓቶም፤ ንሶም እዙይ ክንገብረልኩም ኢሎም  ደበስትን ጠበርትን ኮይኖም ዝቐርቡሉ  ኩነታት ክፈጥሩን ክብለፁን እዮም ዝደልዩ ዘለዉ ዝመስሉ። እዙይ ማለት ብወገን እቶም መራሕቲ ተራ ጨለነትን በለፅን እንትኸውን ነቲ ህዝቢ ድማ፤ ኣብ ኢድካ ዘሎ ነገር ከም ምልማን ዝቑፀር ውርደት እዩ። ስለዚ ክንተዓሻሾ ኣብ እንኸእለሉ ጊዜን ኩነታትን ኣይኮናን ዘለና ልቢ ንግበር። ጠበራን ድለላን መዋቲ ሓቂ እዩ። ደርጊውን  ኮበርታን ፊኖን ብቦምባ ራሻ ላዕጢጡ ከምዝዓበደ ይህብ ነይሩ። እዚኦም ፅንሕ ኢሎም መራሕትኹም ምንም ኣይገበርልኩምን፤ ንሕና ግን ንመራሕትኹመ ሰጊርና ንድብሰኩም ኢሎም ንብዓት ሓርገፅ ዘየዝረብርቡሉ ምኸንት የለን። ክሳብ ዝነክስ ይሕነክስ ከይመፀና ከይንድህለል።

ንዘመናት ዘይደቀሱልናን ንቐፃሊውን ዘይድቅሱልናን ትመከሕተኛ፤ ካባና ክግንፀሉ ኣይኮኑን ዝደልዩ። ንሶም ንሓንቲ መዓልቲኳ ልዕልነት ተመኒና ከምዘይንፈልጥ ይፈልጡ እዮም። ንሶም ምሳና ማዕረ ኣይኮንኩምን እዮም ዝብሉና። ኣብ ሓንቲ ዓዲ  ንንበር ግን  ኣብ ትሕቴና ኮይንኩም ንበሩ እዮም ዝብሉና።  ስለዙይ ነቲ ዓይኑ ኣፍጢጡ ዝመፀ በለፀኛ  ከሕጉስ እየ ዝበለ መራሒ፤ ነቲ ማዕርነትን ሓቅን ዝተሓንገጠ ሰብ ብማዕረ ከሕጉስ እዩ ኢልካ ምፅባይ ዕሽነት እዩ። ብሰሩውን  ካብ ዝሃብናዮ ሰብ፤ ተገልቢጥና መሰልና ክንልምን ነውሪ እዩ። ፈፂምካ ዘይሕሰብ እዩ። ሓደ ሓደ ለወሃት እቶም ናትናስ እንታይ ዶ ግይሮምልን ኣእዮም ብዝብል ንብሶም ክዕሽዉ ይድልዩ።  ከሽዓና መሊኦም ሞራልና፤ ጭውነትናን ክብርናን መንዚዖም ኣብ ሓመድ ክላልውዎን፤ ዘይምሕር ሕማም ዳሓር መንቀርሳ ክገድፋልናን ቦታ ክንከፍት የብልናን።

እዙይ ማለት ግን ፀልሚቱና እዮ’ሞ ንፋታሕ ማለት ኣይኮነን። ካብ ምርጣጥ ዝኸፍአ ነገር ክመፅእ ይኽእል ኢልካ ብወትረ ድልውነት መንፈስ ምሕሳብ ግን ኣይሓምቕን። መዋፅኦ ግን ክንበላሓት ኣብ ዝግበአና ጊዜ በፂሕና ኣለና።  ትግራዋይ ኮይንካ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ጥራሕ  ኣብ ምሕሳብ እነጥፍኦ ጊዜ ምስቶም ካልኦት ኢትዮጵያውያን በዝመጣጠን ደረጃ ንግበሮ። ሕሉፋት ተሓለቕቲ ምኳን ማለት፤ ኣነ እየ ዝፈልጠልካ ወይ መሰልካ ባዕልኻ ኣይትፈልጥን ካብ ምባልን ተፈልዩ ኣይረአን። ኩሉ ከመይ ከምዝነብር ነብሱ ባዕሉ ይፈልጣ ምባል ዋላ ከይፈተና  ንልመድ።

ፀገምና መን እዩ ሳኣን ምፍላጥ ኣብ ዕንክሊል ኣይንእቶ። ካድራት ህወሓት’ውን “ዝረብሓካ ኣነ እየ ዝፈልጦ” ዝብልዎ ሕዱር ሕማም ከይፈተዉ ዋላ ብማሕጎማ የውፅእዎ። ሓደ ሓደ ጊዜ፤ ሰብ ከምዚ ገይሩና ኢልና ቅድሚ ምንፅርፃርና፤ ነንባዕለና ናይ ምስምማዕ ፅኑሕ ባህልናኸ ዓቂብናዶ ኣለና ኢልና ንሕተት።  ኣብ ወፃኢ ዘለኹም ተጋሩ፤ እታ ዝነኣሰት ነገር ማለት ውን  ከፍ ኢልኩም  እዚ እዩ ፀላኢና እዚ ድማ ፈታዊና ኢልኩም  ወሰነ ትርጉም ሓበራዊ ትርጉም ዝሃብኩምዎ ጉዳይ ኣሎ ዶ? እስቲ ዘክሩ። ኣብ ዓዲ ዘለና ምሁራንን ሰብ ዝተፈላለየ ዓውደ ክእለትን’ከ፤ ተቐራሪብና ዘቲና ዶ ንፈልጥስ፤ ብካድረታት ህወሓት ንዝመፀና መደራግሕ ብኣግኡ ፈሪሕና ተመዓዳዲኻን ተቃፂፅካን ደው ኢልና ኢና ዘከና። ኣየንኡ አዩ ዝገልፀና። ጥምየት ሓቅነትን ህዝባውነትን ድዩስ፤ ከሽዕኻ መሊእኻ ተለማማፃይነት?

ሕዝ’ውን  ግን ኣይረፈደን። እቶም ፈለማ ንደደቢት ዝወረዱ ተጋደልቲ፤ ካብዚ ሕዚ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ሓፋሽ ናይ ቃልሲ ድልየትን ሕራነን  ዝበልፅ ኩነታት ተመቻችይሎም ነይሩ ኢለ ኣይኣምንን።  ሕዚ ብዛዕባ ሕሉፍ ሞሳን መፃኢ ዕድልን ህዝቡ ዘየቋጨጮ ሰብ ብኽንደይ ዲግሪ ሴንትግሬድ ሕራነ ደሙ ከምዝመወቕ ኣይፈልጥን። መቃለሲ ፀጋታት ኣለዉና። ካድረታት ህወሓት አኳ፤ በቲ ዝተለመደ ኣይንኸድን ኢሎም ኣብ ህይወቶም ገይሮማ ዘይፈልጡ ኑዛዘ ገይሮም ኣለዉ። ንሶም ፅፅባሕ የግዲ ነቲ ሓዱሽ ወለዶ ኩላ ጠቕሊሎም ካብ ምርካብ ዓዲ ኣይውዕሉን። ስለዚ ንመርገም ኣይኮናን ክንእከብ ዘለና። ትግራይ ብብዙሕ ናይ ቁጠባ መዳይ እዛ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ዘላ ዓለም ሃረር ኢላ እትጠልቦ ሃፍቲ ዘለዋ እያ። ብቱሪዝም ኣብ ባሕሪ መዝገብ ድንቕታት ዓለም ዘስርዕ በረከት ኣለና። ፃዕራም፤ ዝተማህረ፤ ብተነፃፃሪ ካብ ማሕበራዊ ለበዳ ዝኾነ ወልፍታት ዝነፅሀ፤ ልዑል ናይ ሰራሕን ጭውነትን መንፈስ ዝተላበሰ ሓይሊ ሰብ ኣለና።  ንዕኡ ክኹልዕ ዝኽእል ፍልጠትን ተሞክሮን ድማ፤ ሳላ ዝተመሃርና ዋላውን ሳላ ተሰዲድና ዝሸቀልና  ኣጥሪና ኢና።

ሕዚ እግርና ኣርኒብና እጅገና ሰብሲብና ደኒነና ናብ ሸቕሊ አንኣትወሉ ጊዜ በፂሕና ኣለና። ጠርቋሻት ጎደታት(ፃህያይ)  ጎልጉልና ነውፀኣዮም። ከም ሕማቕ ሓረስታይ ኣስፊልና እናሓረስና ቲሓግ ኣይነንድር። ሕዚ ዘለዉ ካድረታት ህወሓት ምናልባት እታ ዝቐረየት ሕካኽ ታሪኽ ክንሰርሕ ኢና እንተይሎም፤ ነቲ ሓዱሽ ኣተሓሳስባን ወነን ባይታ ክተጣጥሑ ምኸኣል ጥራሕ እያ። ኣብ ግዳምን ዓድን ኣሰራርሓኹም ፀይፀይ ኣቢልዎ ወይ ብርሑቑ ፈሪሑ ኣብ ዘለዎ ዘፅቀጠ ክንደይ ፈታዊ ዓድን ለምዓትን ኣሎ።  ሕዚ ለካ ትግራይስ ናይ በይነይ ዝመስለኒ ዓሻ ነይረ ኢልኩም ብግልፂ ኣብ ልዕሊ መንሳህ፤ ፃውዒት ልምዓት ግበሩ። ኩልና ንበራበር። ከምኡ እንተጌርና  ኣብ ወሱን ዓመት ንባዕለና ኮነ ነግዳም እትህረፍ ዓዲ ከምእነቕንዕ ጥርጥር የብሉን።

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here